Илтгэл
2013,05,04 <a href="/%D0%B1%D0%B8-%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B0-%D0%B1%D2%AF%D1%82%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D1%80-%D0%BD%D1%8C-%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B6-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0/">Би улсаа бүтнээр нь харж байна</a> <p></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"><span style="line-height: 13px;"><img src="/media/elbegdorj/content/HelsenUg/elbegdorj123.jpg" style=""><br></span></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"><span style="line-height: 13px;">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчидтэй өнөөдөр төрийн ордонд уулзлаа. Ерөнхийлөгч эхлээд өөрийн санал, байр сууриа илэрхийлээд дараа нь иргэдийн асуултад хариулав.</span></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Иргэдийн хүсэн хүлээсэн олон ажил, асуудлыг шийдвэрлэх шинэ удирдлага,</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">багийг сонгон гаргаж ирсэн нийслэлчүүддээ баярлалаа</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Уламжлалт уулзалтад хүрэлцэн ирсэн нийслэлийн иргэдийн төлөөлөл та бүхэнд чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлж, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөе.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Эхлээд 3 зүйл дээр талархал илэрхийлье гэж бодсон юм. Өнгөрсөн хугацаанд нийслэлийн иргэд миний зүгээс дэвшүүлсэн санал санаачилгыг дэмжиж ирсэнд би туйлын их талархдаг. 2009 онд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөж ороход манай нийслэлийн иргэдийн санал шийдвэрлэх нөлөөтэй байсан гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Ингээд байнга дэмжиж, хамтарч, алдаа хийсэн ч дараачийн алхам нь онох байх гэж итгэж дэмжиж явдаг нийслэлийнхээ иргэдэд талархаж явдгаа дахин илэрхийлье. Хоёрт сүүлийн 24 жилд анх удаа нийслэлд өргөн хэмжээний шинэчлэл хийх, анх удаа ард иргэдийн маань хүсэн хүлээж байсан олон ажлыг шийдвэрлэх, анх удаа нийслэлийн төр захиргааны байгууллагын ажил гэдэг бол иргэддээ, хүнд үйлчилдэг ажил юм байна гэдгийг ойлгуулах, тийм үйлчилгээ явуулах боломж олгож, шинэ удирдлага, шинэ багийг нийслэл, дүүргүүдэд сонгон гаргаж ирсэн, ийм боломж олгосон нийслэлийнхэндээ дахин талархал илэрхийлье. Гуравт, талархал илэрхийлэх гэсэн зүйл бол саяхан болж өнгөрсөн Ардчилсан Орнуудын Хамтын Нийгэмлэгийн хуралтай холбоотой. 104 орны төлөөлөгч ирчихсэн Улаанбаатарт чуулж үнэхээр дэлхийн анхаарал хандсан тэр үед манай нийслэлийнхний гаргасан тэвчээр, хийсэн хөдөлмөр гайхалтай байсан гэж үнэлж хэлмээр байна. Тэр дотроо цэвэрлэгээ хийсэн манай үйлчилгээний ажилтнууд, хөдөлгөөн зохицуулж байсан замын цагдаагийн хүмүүс, нийгмийн хэв журам сахиулж байсан цагдаагийн албан хаагчид, тэр хурлын үеэр чин сэтгэлээсээ ажилласан бүх хүнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрийн өмнөөс, монголынхоо ард түмний өмнөөс талархал илэрхийлье.  </span><br><br><div><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: 18px;"><br><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Tahoma, sans-serif;"><span style="font-size: 10pt;"></span></span></span></div></div></div><div><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: 18px;"><br><br><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;"> </div></div></div></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;"> Ард түмэнд хэрэгтэй сайн зүйлийг зогсоох гэж араас татсан ч бид урагшаа явна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг зүйлийг хэлмээр байна. Амьдралаа аваад, ахуй хангамж, асуудлаа шийдээд явж байгаа олон хүн байгаа. Тиймээс нийслэлийн удирдлагад “Үнэхээр асуудлаа шийдүүлэхэд хүндрэлтэй байдаг тэр хүмүүст бид туслах ёстой шүү” гэж хэлдэг. Тэр үйлчилгээний ажилтнуудаа харж үзэх ёстой. Тэр цагдаагийн албан хаагчдынхаа хүрсэн нийгмийн хангамж, баталгааг бид дордуулж болохгүй. Зөвхөн сайжруулах л ёстой. Төрд тангараг өргөөд ёслоод “Гүйцэтгэе” гэж хэлээд ёслоод гардаг тэр цэргийн албан хаагчдын хангамж, ахуй, боломжийг дээрдүүлэх л учиртай. Ийм үгийг л бүх шатанд ажиллаж байгаа дарга нараасаа хүсч ажилладаг юм гэдгээ хэлэх нь зөв байх гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Ингээд үгийнхээ эхэнд нийслэлд хийж байгаа ажлууд дээр товчхон хэдэн зүйл хэлье. Нэгдүгээрт нийслэлийн шинэ удирдлага олон барилгын ажлыг зогсооно, цуцална гэсэн гээд хүмүүс яриад байна. Энэ бол буруу ойлголт гэж бодож байна. Түүний нууцыг би та нарт дэлгэе гэж бодлоо. Өмнөх удирдлага газар олгохдоо, ажил хийхдээ мөнгө тохирдог л байсан байхгүй юу. Тэд хууль хэрэгжүүлэхийг биш, мөнгө тохирохыг урьдал болгож байсан. /алга ташив/ Одоогийн удирдлага гарч ирээд жирийн иргэдийн эрх ашгийн төлөө л явж байна. Хууль зөрчөөд барилга барих зөвшөөрөл өгсөн бол түүнийг хэрэгжүүлж болохгүй шүү дээ. Хуулиа л хэрэгжүүлэх ёстой. Өмнө мөнгө тохирдог учраас хэл яриа гардаггүй, хүмүүс ч мэддэггүй байсан. Тиймээс хэдхэн удирдлагын болон мөнгө тохирч бизнес хийх гэж буй хүмүүсийн хоорондын яриа болоод л дуусдаг байлаа. Нийт иргэд маань хохироод үлддэг байж. Одоо хуулийн үүднээс асуудлаа тавиад ирэхээр нийт иргэд маань хожиж байна. Үнэхээр хууль зөрчөөд газар олгосон бол зогсоохоос өөр яах юм бэ? Монголд мөнгөнөөс хууль хүчтэй болж байгааг харуулж байна. Үүнийг манай нийслэл харуулж, үлгэр жишээ үзүүлэн ажиллаж байна. Энд л нууц нь байгаа юм. Өөр гайхаад, бухимдаад байх зүйл байхгүй. Хэрэв нийслэлийн удирдлага буруу зөрүү шийдвэр гаргасан бол шүүх байгууллага цаана нь байна. Гомдлоо гаргах боломж нь байна. Бид хүний эрхийг хангасан нийгмийн төлөө л явъя гэж байгаа шүү дээ. Зарим нь буруугүй байсан байж ч магадгүй. Мөнгө төлж чадахгүй учраас хууль зөрчсөн байж ч болох юм. Тийм байгаа бол түүнийгээ шүүхээр очоод шийдүүлнэ биз ээ. Зөв соёл, зөв байдлаар тохирч явж байгаа нь гол юм гэж би хувьдаа бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хийе гэвэл болдог л юм байна гэж олон хүн ярьж байна. Улаанбаатарын төвийг цэвэрхэн байлгаж болдог л юм байна шүү дээ. Би хотын хоёр даргад “Цаашид ч цэвэрхэн байлгаарай. Олон улсын хурал тарлаа, дахиад бохирдох вий гэж хүмүүсийн санаа зовж байна” хэмээн хэлж байгаа. Төвөөсөө эхэлсэн юм чинь үргэлжлүүлээд тэлээд цэвэрлээд явах хэрэгтэй. Ер нь монголчууд бид хогон дунд амьдрахаа болимоор байна. Энэ хэнээс шалтгаалах вэ, та биднээс шалтгаална. Задгай газар хог асгадгаа больчих л доо. Их эх оронч болох гэж том юм шаардахын хэрэггүй. Эхлээд өөрийгөө өөрчил. Хогоо ялгаад савладаг, хогийн саванд хийдэг болчих. Энэ бол таны эх орныхоо төлөө хийж байгаа хамгийн том зүйл.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нийслэлийн нутаг дэвсгэр дээр хогтой байгаа бол нийслэлийн Засаг дарга, хорооны нутаг дэвсгэр дээр хогтой байгаа бол хорооны Засаг дарга, аль нэг хэсэг эсвэл дүүргийн нутаг дээр хог байгаа бол тэр дүүрэг, хэсгийг хариуцсан хүн хариуцлага хүлээх ёстой. Танай хашаа, гэр хогтой байгаа бол та хариуцлагаа хүлээх ёстой. Хэдүүлээ ийм байдлаар явъя л даа. Ардчиллынхан гараад ирэхээр “Бид дураараа байж болдог, хогоо хаяж болдог” гэж бодсон юм биш биз дээ. Ардчилал гэдэг бол хуульд захирагддаг эрх чөлөөг хэлдэг юм шүү. Тийм учраас энэ хүмүүс хууль хэрэгжүүлэхийн төлөө явна. Хууль зөрчиж байгаа хүмүүстэй хариуцлага тооцохын төлөө явна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Цэвэрхэн байж болдог юм байна. Цэвэрхэн байхынхаа төлөө энэ ажлаа үргэлжлүүлэх хэрэгтэй. Цэвэрхэн, хоггүй, аятайхан, аюулгүй орчинд амьдрах нь ард иргэдэд л хэрэгтэй. Бидэнд ганцхан үүрэг байгаа. Монголын ард түмний эрх ашигт үйлчлэх л үүрэг байгаа. Түүнээс биш бид дарангуйлах, даргалах гэж гарч ирээгүй ээ. Нийслэлд үлгэр жишээ үзүүлж болж байгаа юм чинь бусад газарт болох байх гэж бодож байна. Нийслэлд иргэдээсээ асуугаад асуудлаа шийдэж болж байна шүү дээ. Яахаараа манай суманд болдоггүй юм бол оо гэж хөдөөгийн иргэд гайхаж магадгүй. Энэ бол сайн үлгэр жишээ. Нэг сайн хүний үлгэр жишээ сая хүнийг зоригжуулдаг юм шүү. Сая хүнд сайн санаа өгдөг юм шүү. Тэгэхээр нийслэл, дүүргүүд, хороод сайнаар өөрчлөгдөнө гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг үеэ бодвол нийслэлд үнэхээр өөрчлөлт гарч байгаа. Үүнийг та бүхэн олж харах хэрэгтэй. Энд билгийн нүд шаардлагагүй. Энэ машин унааны зохицуулалт, үйлчилгээ, хог, газар олголт, ард иргэдээсээ асууж шийддэг байдал, загнуулсан ч гэсэн та нар минь шийднэ шүү дээ гээд иргэдийнхээ дунд хэлэлцүүлэг хийгээд явж байгаа байдал бол өөрчлөлт. Маш том өөрчлөлт. Үүний хажуугаар үзэл санааны том өөрчлөлт гарч байгаа. Бид нарыг 1990 онд гарч ирээд мал хувьчлах гэж байхад л “Малыг нь хувьчлаад өгчихвөл бүгдээрээ алж идээд дуусна. Мал хувьчилж л болохгүй шүү” гэж ярьж байсан. Одоо эргээд малыг нь нийгэмчлэх гээд үз, нэгдэл байгуулах гээд үз. Малчид нэгдэл байгуулахыг зөвшөөрөх үү. Зөвшөөрөхгүй. Одоо эргүүлээд нийслэлд хог тарих гээд үз, зөвшөөрөхгүй, Дараа нь нийслэлд ямар ч нам гарч ирдэг бай эргүүлээд захиргаадсан, авлигадсан хачин муухай тэр соёл руу явахыг нийслэлийн иргэд зөвшөөрөхгүй. Энэ бүхэн та бидний ололт юм. Энэ ололтоо хамгаалан үргэлжлүүлж явах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Барилга бариулахгүй байна гээд байгаа. Сая Баттулга дарга хэлж байна. Шинээр эхний улиралд зөвшөөрөл олгосон барилгын тоо өнгөрсөн оныхтой харьцуулахад 80 хувьтай байна гэл ээ шүү дээ. Урьд нь нийслэлийн төвийг цэвэрлэ гэхэд төрийн ордонг тойрч эргэлдчихээд бусад хэсгийнх нь хүйтэн гараар орчихдог байсан байхгүй юу. Гэтэл өнөөдөр эдийн засаг маань унаад байна, гадаадын хөрөнгө оруулагчид гараад байна, болохоо байлаа, аюул учирлаа гэж ярьж байгаа атлаа нийслэлд юм хийе гэвэл тодорхой хэмжээний төсөв, боломж байж л байна. Тэгэхээр бага ч болов мөнгөөр асуудлыг шийдэж болдог юм байна. Сэтгэл байвал ажил хийж болдог юм байна. Үүнийг харуулж байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бид замын дунд зогсож болохгүй. Ер нь ард түмэнд хэрэгтэй сайн зүйлийг зогсоох гэсэн ч бид урагшаа явна. Зогсоох гээд араас татсан ч бид урагшаа зүтгэх л болно. Бид хийх л болно. Бид зогсохгүй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big.jpg" alt="" style="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Хүмүүст үзүүлдэг төрийн, татварын дарамтыг багасгах хэрэгтэй</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хоёрт өнгөрсөн 4 жилд миний юу хийсэн, яаж ажилласан тухай та бүхний гар дээр Тамгын газраас материал тараасан учраас давтаж ярихгүй. Зүгээр л бид юун дээр алдаад байна, ер нь цаашдаа юуг анхаарах шаардлагатай вэ гэдэг дээр 3 зүйл санал хэлье. Би өмнө нь ч хэлж байсан. Гэхдээ дахиж та бүхэнтэй ярих нь зөв байх. Ер нь ажил хийж, бүтээж байгаа улсуудаа дэмжих хэрэгтэй. Жижиг, дунд үйлдвэр эрхэлж, ажил хийж, амьдралаа аваад явж буй бизнес эрхлэгчид байна. Энэ хүмүүс хоёр талаасаа шалчийтал шахагдаж байгаа шүү дээ. Нэг талаас гадны хөрөнгө оруулагч, нөгөө талаас төр шахаж байгаа юм. Уг нь дунджийгаа шахах биш тэднийг томруулж зөв авч явах ёстой гэж ярьдаг биз дээ. Тийм учраас энэ хүмүүст үзүүлдэг төрийн, татварын дарамтыг багасгах хэрэгтэй. Үүнийг хийхгүй дэндүү удаж байна. Энэ дээр алдаад байна. Энэ ажлаа бид хийх ёстой шүү гэдгийг хэлмээр байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Дээрээс нь боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулж байгаа. Өнөөдөр манайд хамгийн их унаж байгаа, хамгийн их анхаарах ёстой салбар бол эрүүл мэнд. Ханиад, хатгаа туссан хүүхдүүдэд дүүргийн эмнэлгийн ор хүрэлцэхгүй коридорт гудас хаяад ээжтэйгээ хэвтэж байна шүү дээ. Энэ хүүхдүүдийнхээ асуудлыг яаж шийдэх юм бэ? 90 мянган хүүхэд цэцэрлэгт явж чадахгүй гэртээ цоожлуулаад эсвэл аав нь харсан нэртэй нэг бол ээж нь ажлаасаа чөлөө аваад хажууд нь сууж байна. Энэ асуудлыг яаж шийдэх юм бэ? Энэ рүү төр орж чаддаггүй юм бол юм хийж, бүтээж байгаа улсуудаа тийш нь залбал яасан юм бэ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Эдийн засаг маш хүнд байгаа шүү. Гэхдээ Монголын хамгийн том эрсдэл бол хариуцлагагүй улс төр. хариуцлагагүй улс төрчид байна. Өөр ч болохгүй байгаа юм бий, гэхдээ шийдэж болж байна. Хариуцлагагүй улс төрчдийг яах вэ? Өөрийнхөө бодлыг төрийн бодлого гээд ойлгочихсон байдаг. Дээр нь өөрөө л юманд хүрэхийг бодож байдаг. Төрийн хүний хамгийн гол шалгуурыг би хувьдаа “Би юунд хүрэх вэ биш, миний улс юунд хүрэх вэ гэж өглөө бодож босох” л гэж  ойлгодог. Тэр шалгуур үйлчлэхгүй байна. Төрийн ажилтан болно, улс төрд сонгуулиар орно гэдэг бол “Та миний жаргалыг ав, би таны зовлонг авъя” гэсэн үг. Ер нь төрд орж ирнэ гэдэг чинь хүний зовлонг шийдэж өгнө л гэж орж ирж байгаа биз дээ. Чадахгүй байгаа бол зайгаа тавьж өгч байх хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big2.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Надад ганц зорилго л бий, тэр нь хүмүүсийн дэвшүүлсэн</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">сайн санал, санаачилгыг дэмжих</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Улсаасаа төөрсөн юм шиг УИХ-ын гишүүд манайд их олон байдаг. Иргэдийн Хурлын тийм төлөөлөгчид ч бий. Юм хийх гэж байгаа улсуудыг улдаж хойноос нь чангаадаг. Одоо бид улс төр ярьдаг цаг биш, бүтээн байгуулдаг цаг шүү. Сонгуулийн шоу хийдэг цаг биш, ажилладаг цаг. Яагаад би ингэж хэлж байгаа юм бэ? Ганц зүйлийг хэлье. Манайд ажилладаг хугацаа асар богино. Ерөөсөө 4, 5 сар шүү дээ. Одоо л ажил эхэлж байгаа биз дээ. Ажил эхлээд ирэхээр нөгөө амардаг, наадамладаг хугацаа давхацдаг. Тэрийгээ дуусгаж байтал хүүхдийн хичээл орж, хүйтэн сэрүү унаад эхэлдэг. Ийм онцлогтой орон. Улсынхаа онцлогийг ойлго л доо. Нийслэлд хийх гэж байгаа юмыг нь нийслэлд хийлгэх хэрэгтэй. Надад ганц зорилго л бий. Хүмүүсийн дэвшүүлж байгаа сайн санал, санаачилгыг дэмжих. Энэ улс оронд сайн юм хийх гэж байгаа бол Ерөнхийлөгчийн хувьд түүнийг нь дэмжинэ. Би ингэх л үүрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүл дарга үүнийг хамгийн энгийнээр илэрхийлж байгаа. Энэ бол хамгийн зөв зүйл. Газар дор байгаа баялгаа газар дээрх баялаг болгоё гэж. Яавал газар дээр баялаг бий болох юм бэ? Иргэдийн маань өнөөдөр хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал нь орон сууц. Улаанбаатарт хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал гэр хорооллын бохирдол, утаа шүү дээ. Уул уурхайгаас орж ирж байгаа мөнгөө л эдгээрийг шийдэхэд зориулах хэрэгтэй. Дэд бүтцийг нь барьж өгч болно. Тэр дэд бүтцийн үзүүрүүд дээр айл бүхний орон сууц босож ирнэ. Бас аж ахуйн нэгж цэцэглэж босож ирнэ. Ингэж газар доорх баялгаа газар дээрх баялаг болгож хувиргая. Төрөх эмнэлэг болгоё л доо. Үүнийг хийж байгаа улсууддаа дэмжлэг болгож дэд бүтцийг нь барьж өгье. Улаанбаатарын удирдлага үүнийг л ярьж байгаа гэж бодож байна. Бусад газар ч үүнийг ярьж ажлаа хийх ёстой. Ингэх юм бол бүтээгчдээ дэмжсэн зөв бодлого болж хувирна гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Монголчууд тийм баян биш. Газар доор байгаа баялгаа ийш тийш зөөж л мөнгө орж ирж байна. Манай төсөв маш их тэлж байгаа. 1998 оноос хойш манай дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 10 дахин нэмэгдсэн. Төсөв нь дагаад мөн өссөн. Төсвийн мөнгөний тухай бид үргэлж ярьдаг. Гэтэл төсвийн мөнгөөр гадны юмыг авчирч шахдаг. Үүнийг л хориглох хэрэгтэй. Бид ярьсаар байгаад төсвийн нэг ч төгрөгийг архинд зарцуулж болохгүй гэсэн соёл тогтчихлоо. Энэ бол зөв шийдвэр. Одоо төсвийн нэг ч төгрөгийг гадаадад үйлдвэрлэсэн бараанд зарахаа больё л доо. Ингэхийн төлөө бүгдээрээ явъя. Тэгвэл  надаас ажлын байргүй байна гэж хэн ч асуухгүй. Барилгын бүх цементийг дотоодоосоо авах юм бол манай улсууд цементийн үйлдвэрлэл өсөөд эхэлнэ шүү дээ. Одоо бараг дотооддоо цементээ хангах болсон. Төмөр хайлуулж байгаа газраасаа л төмөр худалдаж ав. Тэгвэл Монголд төмрийн үйлдвэрүүд бий болно. Төмөртэйн ордны хажууд төмөр хайлуулдаг үйлдвэр бий болно шүү дээ. Тэнд хүмүүс ажилтай болно. Би их хол юм ярьж байж магадгүй. Та нар “Монголд хийсэн  хувцсаар бүх ажилчдаа хувцаслана шүү” гээд Оюу толгойд очихдоо би шаардаж байсан юм. Ингээд л дотроосоо бүгдийг шийдэх юм бол тэр ажлын байрны асуудал шийдэгдэх гээд байгаа юм. Яахаараа монгол хүнд юм нь наалдахгүй, монголчууд ядуу болоод эдийн засаг нь өсөөд төсөв нь томроод байгаа юм вэ гэсэн чинь бид олж байгаа мөнгөө гадагшаа зараад байна шүү дээ. Энэ буруу байна. Монгол нэг үеэ бодвол Монел, Могул гээд янз бүрийн юм угсардаг болсон. Азийн баруудыг хараарай. Яг ийм бодлого явуулсан байгаа юм. Энэ рүү явах хэрэгтэй. Мах, сүү гээд хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн тойрсон хичнээн их олон үйлдвэрлэл сэргэж болох вэ. Түүгээр дамжаад манай малчид, хүмүүсийн хичнээн нь ажилтай байж болох вэ. Бид бүтээгчдээ дэмжихийн тулд баялгаа түүхийгээр нь гаргадгийг аль болох багасгах хэрэгтэй. Аль болох эцсийн бүтээгдэхүүн хийх хэрэгтэй. Гаднаас авчраад угсар, монголоо хангаад үлдсэнийг нь урагшаа гарга л даа.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Ажлын байр гэдэг бол эцсийн эцэст тоног төхөөрөмж. Ажилчин хүн гэ</span><span style="line-height: 13px;">ж тэр тоног төхөөрөмжийг ажиллуулж чаддаг хүнийг хэлдэг. Тэгэхээр тоног төхөөрөмж оруулж ирэх, түүнийг ажиллуулах, татварыг нь харж үзэх хэрэгтэй. Ийм байдлаар монголын бүтээгчид босох юм бол монголын ард түмний амьдрал дээшээ өгсөнө гэж бодож байна. Энэ дээрээ бид алдаа гаргаад байна. Үүнийгээ засах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big3.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Иргэний нийгэм байгуулах иргэндээ л эрхийг нь өгөөч дээ</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Төрд гарах гарцаа бид мэдлээ. Ер нь аливаа хүн ажил хийх гэж байгаа бол түүнийгээ мэдэх хэрэгтэй байдаг юм. Би 1990 онд асуудал шийдэх гэж энэ ордонд орж ирж байсан. Одоо болоход их л олон зүйл дээр гэнэн байж дээ гэж өөрийгөө голдог. 24 дэх жилдээ ажиллаж байна. Одоо бол монголд яг ямар салбарт юу дутагдаж байна, яаж шийдвэл болж байна гэдгийг харж чаддаг болсон. Би улсаа бүтнээр нь харж байна. Айлыг гэрээр нь харж чадаж байна. Төр яагаад болохгүй байна, төрийн зардал яагаад ихсээд байна. Иргэний нийгэм байгуулах иргэндээ л эрхийг нь өгөөч дээ. Орон нутаг руу эрхийг нь өг л дөө. Улаанбаатарын засаг захиргаанд эрхийг нь өг л дөө. Улаанбаатартаа тодорхой хэмжээний татвар бий болгоод тэндээсээ мөнгөө цуглуулаад асуудлаа шийдэх эрхийг л өгчих. Улаанбаатарын асуудлыг УИХ авч хэлэлцээд байх хэрэггүй. Тэртээ тэргүй Улаанбаатарт ИТХ нь байгаа. Дүүрэг бүхэнд ИТХ байгаа шүү дээ. Газар бүхэн, айл бүхэнд Монгол Улсын иргэн амьдарч байна. Ингэж шаардсаар байгаад ахиц дэвшил гарч байна. 270 тэрбум төгрөгийг бид хуваарилдаг боллоо. Одоо бид үүнийгээ ярих гэж байна. Иргэд нь ярьсаар байгаад асуудлаа гаргаж ирээд тэрэндээ мөнгөө зориулдаг болж байна. Түүний захиран зарцуулалтыг ард иргэддээ өгөх ёстой. Энэ ажилд бид анхаарна, дөнгөж эхэлж байна. Монголын асуудлыг шийдэх боломж энд л байгаа. Байгаа тахилгатай уулаа ухах уу, аль эсвэл тахилгатай хэвээр нь авч үлдэх үү, урсаж байгаа голоо аваад үлдэх үү, эхэн дээр нь алт ухуулах уу гэдгийг иргэд нь шийддэг болгоё л доо. Анхдагч эрхийг нь иргэддээ л өгье дөө. Монголын ард түмэн үнэхээр ядарч байна шүү дээ. Нэг хэсэг нь луйварчин, тонуулчин, гадныхантай нийлсэн адгийн хүмүүс, нөгөө нь монголыг өмөөрдөг хэдэн хүн, бусад нь үзэгч болж хувирлаа. Ийм байж болох юм уу, хэдэн жил ингэж явах юм вэ? Үүний шийдэл бол тэр иргэддээ боломжийг яг хуулиар шилжүүлэх. Чаддаг ТББ, чаддаг аж ахуйн нэгжүүдэд нь тэр боломжийг шилжүүлэх.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big4.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Нийт олж байгаа мөнгөнийхөө 50 хувийг өнөөдөр төсөвтөө зарж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Улсын энэ байдал хэтэрлээ. Төрийн хийдэг маш олон ажлыг бид бусад руу шилжүүлэх хэрэгтэй байна. Төрийн өөхийг жаахан соруулах хэрэгтэй байна. Багасгах хэрэгтэй байна. Тийм учраас энэ дээр хийх ажил асар их байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би та нараас нэг зүйлийг гуйх гэсэн юм. Хэсгийн ахлагч нар, хорооны дарга нар энд ирсэн байх. Ер нь багийн Засаг дарга, сумын Засаг дарга нарын хийх ёстой ганц ажил бий. Та нар иргэдээ асуудал шийдэхэд оролцуул. Тэгээд л болоо. Өмнөөс нь юм шийдэх гээд л. Тэгсэн мөртлөө бүр буруу шийдсэн, идсэн уусан болоод хүнээр загнуулж явах чинь гай биз дээ. Хүмүүсийн дунд сайхан инээгээд явъя гэвэл иргэдээрээ л шийдүүлээч дээ. Хүн оролцоод хийгээд ирэхээр хэрэгжилт нь сайжирдаг. Хүн оролцоод шийдээд ирэхээр хяналт нь сайжирдаг. Хүн оролцоод шийдээд ирэхээр тэр хүн өөрийгөө бодож шийдэл гаргадаг. Түүнээс биш Засаг даргын байшинг барья гэдэггүй л байхгүй юу. Хэдэн жил бид дарга нарын хүслийг хангаж тэдний бодож байгаа юмыг шийдэх гэж явах юм бэ? Болохгүй шүү дээ. Иргэдийнхээ хүсч байгаа юмыг шийдэх хэрэгтэй. Тэгэхээр дарга нар минь иргэддээ эрхийг нь өг. Төрийн үргэлжлүүлэх ёстой нэг ажил байгаа. 2005 онд намайг Ерөнхий сайд болоход маш их хямрал болж байсан. Тэгсэн 2005 оны 12 дугаар сард Монгол Улсын төсөв анх удаа ашигтай гарсан. Би маш их гайхсан. Тэгтэл надад энгийн нэг өвгөн “Мэдээж шүү дээ. Чи гарч ирээд төсвийн хулгайг зогсоож байгаа юм чинь. Нөгөө авлигыг зогсоож байгаа юм чинь. Гааль дээр байсан авлигыг чи зогсоолоо, Улсын төсөвт бүгд л ордог болохгүй юу даа. Тэгээд л төсөв чинь ашигтай гарлаа” гэж хэлж байсан. Эндээс Монгол Улс хичнээн баян, хичнээн боломжтой нь харагдаж байгаа юм.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Өнөөдөр зүгээр л хэрэгт шалгагдаж байгаа нэг этгээдийн дансанд хадгалуулсан мөнгө 44 цэцэрлэг барихаар байна гэж байгаа шүү дээ. Улаанбаатарт 44 цэцэрлэг хэрэгтэй биз дээ. Ямар учраас Элбэгдорж муу хэлүүлэн янз бүрээр дуудуулан тэмцээд байгаа юм бэ. Би өөрийнхөө төлөө яваагүй. Тэр мөнгө миний ард түмний халаасанд орох ёстой. Тэр мөнгөөр цэцэрлэг барих ёстой л гэж бодож байна. Тэр мөнгө эргээд ард түмний баялаг болох ёстой л гэж бодож байна. Энэ соёлыг үлдээх ёстой юм. Элбэгдорж гарч ирээд баяжаад, ах дүү нь хөрөнгөжөөд байхыг би хувьдаа тэвчихгүй. Миний нэрээр ажилд орох гэж байна уу, та нар хараарай. Би ажилд оруулъя гэвэл дээрээ 7 ахтай хүн шүү. Миний ээж ноднин хүүхдүүдээ цуглуулсан. 130 гаруй хүн цугларч байсан. Миний нэрээр тендер аваад идсэн хүн байна уу. Би бол ачаа хөнгөн явдаг. Бага Хурлын гишүүн болоод том ахындаа очихдоо хэлж байсан. Би төрийн ордонд орсон болохоос биш таны юм уу, хэн нэгний асуудлыг шийдэх гэж яваагүй. Тэгэх гэж явсан бол би яах гэж хувьсгал хийсэн юм. Энэ бол миний л барьдаг зарчим. Би энэ зарчмаа баримтална. Энэ зарчмыг бусад нь ч баримтлах хэрэгтэй. Үнэхээр миний сэтгэл өвдөж байгаа. Манай иргэдийн өвчлөлийн байдал ямар байна. Эрүүл мэндийн байдал ямар хүнд байна вэ? Төсвөөс 2, 3 тэрбум төгрөг гаргаад шинжилгээний сайн төхөөрөмж ав гэсэн. Ажил хариуцсан нөхөр нь тендер дээр ажиллаад хойд хөршид хог дээр хаях гэж байсан зүйлийг оруулаад ирсэн байгаа юм.  Энэ юу гэсэн үг вэ? Ийм юман дээр яагаад хүний сэтгэл өвдөж болдоггүй юм бэ? Нүгэл хийж байна шүү дээ. Би “Төрд ажиллана гэдэг бол буян хийх” гэж хэлдэг. Буян хийх гэж хүнд тулгамдаж байгаа хэцүү асуудлыг шийдэж өгөхийг хэлдэг юм. Түүнээс биш хүний өмнөөс завшихыг хэлдэггүй юм. Ийм нүгэл гайг тэвчиж болохгүй. Ийм юмыг бид холдуулах ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би нэг л юмыг аз жаргал гэж бодно. Ерөнхийлөгчийн ажлыг өгсний дараа Сүхбаатарын талбайгаар ард түмнийхээ дунд чөлөөтэй алхаад явж байхыг аз жаргал гэж бодож байгаа. Би гадагшаа явмааргүй байна. Хүмүүсийн дунд харах нүүртэй явъя л даа. Надаар дуусахгүй биз дээ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүлийг сонгоно гэдэг нь түүнийг дарга болгох гэсэндээ биш, ажил хийлгэх гэж сонгосон. Өөрсдийгөө л бодож сонгосон. Энэ хэдэн дарга нарыг хараад байсан чинь Бат-Үүл нь арай дээр юмуу даа, түүнийг дагаж яваа багийнх нь улсууд арай дээр юмуу даа гэж бодож сонгоо биз дээ нийслэлийнхэн.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><span style="line-height: 13px;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big6.jpg" alt="" height="333" width="500"></span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Бид хүнээ мартаад байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Дараагийн миний ярих гэсэн зүйл хүний асуудал. Хүнээ мартаад байна. Хүн өөрийгөө боддог гэж хэллээ. Хэдүүлээ бодъё. Ажлаа олж аваад бүтцэд оруулаад эмх цэгцэд оруулаад харах чадвар сууна гэдэг олон жил шаарддаг.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүн төрлөө гэж бодъё. 5 сартай жирэмснээс эхлээд 12 сарын хугацаанд 40 мянган төгрөг авч байгаа. Энийг бид дэмжих хэрэгтэй. 20-40 насны хооронд байгаа төрөх насны ээжүүдийг маш сайн дэмжмээр байна. Монголчууд бид олуулаа болмоор байна. Нэг тоо хараад гайхлаа сая. Монголын нийт өрхийг аваад үзсэн чинь 70 хувь нь хүүхэдтэй өрх байна. 30 хувийнх нь хүүхдүүд том болоод тусгаарлачихсан бололтой. 70 хувийг нь 100 хувь гээд аваад үзсэн чинь 80 хувь нь 1-2 хүүхэдтэй байна. Миний аав, ээж шиг 8 хүүхэдтэй айл хаана байна вэ? 10-15 хувь нь 3- 4 хүүхэдтэй байна. 5- 6 хүүхэдтэй нь нийт өрхийн 2-хон хувь болж байна. Нөгөө олуулаа болох монголчууд маань яав аа? Хүн нэмэгдвэл хүнс нэмэгдэнэ гэдэг биз дээ. Бидний бодлого хаана байна аа. Улсынхаа ирээдүйг бодъё гэвэл бид хүүхдээсээ эхэлж бодох хэрэгтэй. 2 нас хүртэл хүүхдээ харж байгаа ээжүүдийн ажлыг хөдөлмөр эрхлэлт гэж үзэх ёстой. Тэр ээжүүдэд тэтгэмж өгөх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Та нар үүнийг сонгуулийн амлалт ч гэж бодно уу, биш ч гэж бодно уу, Элбэгдоржийн сонгууль ойртож гэж бодно уу, дэмжинэ, дэмжихгүй гэж бодно уу хамаагүй, би үүнийг хийнэ. Би одоо Засгийн газрын гишүүдтэй гараад энэ тухай ярина. Энэ миний хийх ёстой ажил. Би хоёр жилийн өмнөөс энийг ярьж байгаа. Засгийн газар тооцоо хийгээд, бодоод л байгаа. Зардлаа хасч байгаад бид хийнэ. Хүүхэд дээрээ мөнгө хэмнэмээргүй байна. Монголчууд хүүхдэд дээрээ мөнгө хэмнэдэг хүмүүс биш. Ээж хүн, аав хүн хэзээ ч хүүхэд дээрээ мөнгө хэмнэдэггүй. Хөдөлмөрийн хөлсний дунджаар үнэлээд тийм хэмжээний хөдөлмөр гэж үзэж тэр ээжийг дэмжих хэрэгтэй. 0-2 нас хүртэл ийм дэмжлэг байлгахын төлөө явах юм байна. 6 настай сургуульд орчихдог учраас 2-5 нас хамгийн гол асуудал байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big7.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><b><span style="font-size: 10pt;">90 мянган хүүхэд гэртээ цоожлуулж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Монгол Улсын 2-5 настай хүүхдийн тоо 220 мянга байна. Түүний 130 мянга нь өнөөдөр цэцэрлэгт хамрагдаж байна. 100 ортой цэцэрлэг 150, бүр 200 ч хүүхэдтэй байгаа. 15 хүүхэд авах анги 30 хүүхэдтэй байгаа. Маш олон жилийн өмнө баригдсан цэцэрлэгүүд ч байгаа. Мэргэжлийн хяналтынхан ирээд үйл ажиллагаа явуулж болохгүй гээд дүгнэлт гаргасан байдаг. Иймэрхүү байдалтай байна. Цэцэрлэгт явдаггүй 90 мянга маань гэртээ цоожлуулж байгаа. Хүүхэдтэй холбоотой хичнээн олон асуудал бий болдог билээ. Хүүхдээ цэцэрлэгт аваачиж өгнө, машины түгжрэлд орно, ажлаасаа хоцорно. Бас бухимдал нь таны л эрүүл мэнд, ажлын үр өгөөжид нөлөөлнө. Манай ард иргэдийн хүүхдийнхээ төлөө зарцуулж байгаа хүч хөдөлмөр, мөнгө, цаг асар их.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">100 хүүхэдтэй 900 цэцэрлэг баръя, нэгийг нь 1 тэрбум төгрөгөөр үнэлье. 900 тэрбум төгрөг болно. Энэ Засгийн газар ч, Их Хурал ч ингэж асуудал шийдэж чадахгүй. Ойрын 10 жилд зөвхөн цэцэрлэгт ийм мөнгө гаргаж чадахгүй. Тэгвэл яаж шийдэх вэ? Бид хоёр гурван зам нээж өгөх хэрэгтэй. Их Хуралд байгаа эмэгтэй гишүүдийнхээ саналыг үргэлж дэмжиж ажиллана. Үүнийгээ би Засгийн газрын гишүүдэд хэлсэн байгаа. Гэрээр хүүхэд хардаг үйлчилгээг нээж өгье. Энэ юу гэсэн үг вэ? Орцныхоо 5 хүүхдийг харж байгаа хүний хөдөлмөрийг л үнэлье. Өнөөдөр цэцэрлэгт явж байгаа хүүхэд нэг бүрт улс 116 мянга 850 төгрөг сардаа зарцуулж байгаа. Тэгвэл нэг хүүхэд харахад сард 110 мянган төгрөг, 5 хүүхэд харахад 550 мянган төгрөг болно. 5 хүүхэд харж байгаа ээжид ийм мөнгө өгье л дөө. Тэр ээж ажилтай болно. 5 хүүхдийн цаана байгаа аав, ээжийн нуруу тэнийнэ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг их мэдэгч “Ээжид өгчихнө гэж бодъё, аягүй бол мөлхөж очоод гал руу гараа хийчихнэ” гээд л ярих байх л даа. Юун гал руу гараа хийх. Тэр дээр нь бид шаардлага, шалгуур тавиад өгчихнө. Төр хуулиараа бүгдийг нь заагаад өгчихнө. Өөрийнхөө таньдаг ээжээс ирж хүүхдээ авна. Маш сайн хариуцлагын гэрээ байгуулчих л даа. Ийм маягаар гэр хороололд, жижиг байшин, байшингийнхаа хажуу талын өрөөг ч юмуу, аль эсвэл гэр бариад ч юмуу шийдчих хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хамгийн их хохирдог улсууд манай гэр хорооллынхон. Хамгийн их хохирдог улсууд цэцэрлэгт хүүхдээ өгч чадахгүй байгаа ард иргэд. Их Хурлын эмэгтэй гишүүдийн өөдөөс ярвайж тайлбар тавьж байгаа нөхдүүдийн бүгдийнх нь хүүхэд цэцэрлэгт явж байгаа. Хүүхдээ цэцэрлэгт өгч чадаагүй Их Хурлын гишүүн надад олоод ир л дээ. Засгийн газрын сайд нар дотроос хүүхдээ цэцэрлэгт өгч чадахгүй байгаа хүн бий болов уу. Байхгүй. Тэр баталгаатай. Хэн өгч чадахгүй байна? Арын хаалгагүй, мөнгөгүй, хүүхдээ зөөнө гэхээр хэт холдоод байгаа, ойр хавьд нь цэцэрлэггүй, унаагүй, ядарсан зүдэрсэн ард иргэд, аав ээжүүд л өгч чадахгүй байна. Энэ хүмүүсийг боломжоор хангах нь төр бодлого, үүрэг биз дээ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Цэцэрлэгт явдаг хүүхэд бүрт улсаас сардаа 116850 төгрөг өгдөг атлаа гэртээ байгаад нь юу өгдөггүй. Аав, ээж нь тэр мөнгөө авч чаддаггүй, хүүхдээ ч цэцэрлэгт өгч чаддаггүй, өөрөө ч ажилд явж чаддаггүй. Ингэж хэдэн янзаар хохирч болох уу? Ингэж ялгаварлагдаж байж болох уу? Ийм юм байж болохгүй. Дэлхийн бүх улс оронд ийм асуудлыг шийдсэн байдаг юм. Ийм учраас бид шийдэх хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Сумын төвд 300 өрх байж байхад тэнд 10 жижиг цэцэрлэгийг айлууд нь тэр шалгуурыг хангаад гаргаад ирэг, 10 эмэгтэй ажилтай болчихно. Нэг эмэгтэй 5 хүүхдийг жимбийлгээд байна шүү дээ. Дээрээс нь аав, ээж нь нэмээд мөнгө өгнө. Гэрээ байгуулчихна. Бусад улс оронд шийдээд ирсэн ийм юмыг хэрэгжүүлж, хуулийг нь батлаад, үндсийг нь бүрдүүлээд шалгуурыг нь тавиад өгөх үүргийг төр хийж байх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big8.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Аж ахуйн нэгж, байгууллага бүхэн цэцэрлэгтэй байж болно</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүл даргатай ярьж байгаа өөр нэг зүйл бий. Аж ахуйн нэгж бүхэн, байгууллага бүхэн ажлын газартаа том өрөө гаргаад ажилчдынхаа хүүхдийн цэцэрлэгийг байгуулчих. Ажилчдад чинь ямар амар вэ. Хамгийн амархан шийдэл байгаа биз дээ. Энэний зөвшөөрлийг өг, шалгуурыг нь тавь, тэгээд л болоо шүү дээ. 300 хүн, 200 хүн, 20, 30, 40 хүн ажилладаг ажлын газарт байж болно. Тэнд нь нэг өрөө, багш гаргаад ажиллуулчихна. Багшийнх нь зардлыг төрөөс өгчихнө. Тэрнийгээ аж ахуйн нэгж нь жаахан хөрөнгө оруулаад сайжруулж болно. Ажилчин, ажилтнууд чинь өдөр хүүхдүүдтэйгээ цуг хоолоо идэж байг л даа. Ямар их ажил, цаг хэмнэх вэ? Ингэж шийдэх боломж байна. Хамтраад шийдлийг олж болно. Төрийн байгууллага ч байсан дарга, сайдынхаа олон өрөөний хоёрыг нь хүүхдийн цэцэрлэгт зориул л даа.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би төрийн ордонд орж ирээд миний өмнөх Ерөнхийлөгчид, Чойбалсан гуайгаас хойших төрийн тэргүүнүүд сууж байсан тэр өрөөг “Иргэний танхим” болгоод шийдвэр, хууль гаргахад иргэдийн оролцоог хангахад зориулаад явж байна. Сэтгэл байвал болж байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big10.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Гэрийнх нь ойрхон бага сургууль байгуулахыг дэмжиж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүүхэд маань сургуульд орлоо гэж бодъё. Тэр сургуулийн хүүхдүүдийг бид нэг бодлогоор үргэлжлүүлж явуулна. Манайд арванхоёрдугаар ангийн ч, хоёрдугаар ангийн ч хүүхэд адилхан хол ойр гэлгүй гэрээсээ сургуульдаа явдаг. Бага насны хүүхдүүдийг өглөө автобус руу чихэж оруулаад 2 цаг явуулдаг эсвэл аав ээж нь дагуулаад удаан түгжрээнд ордог биш гэрт нь ойрхон /бусад оронд 500 метрээс дотогш/  бага сургуулийг нь байгуулах нь хамгийн зөв. Бага сургуулийг нь байгуулаад өгчихвөл нөгөө дунд сургуульд чихцэлдэж байгаа хүүхдүүдийн багтаамж шал өөр болно. Хүүхдийн хүмүүжил, бусад зүйлдээ ч маш сайн. Тийм учраас бага сургуулийг аль болох тэр хүүхдийн оршин байгаа газраас 500 метр, холдлоо гэхэд 1 км дотор нь заавал байгуулах ёстой. Нийслэлд ийм байдлаар 80 бага сургууль байгуулахаар төлөвлөгөө гаргаж байгаа гэдгийг би хувьдаа дэмжиж байгаа. Үүний төлөө бид ажиллах ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Залуу гэр бүл бүр байрны зээлд хамрагдах боломжтой</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Таны хүүхэд оюутан боллоо гэж бодъё. Оюутан болохоор яахыг та нар мэдэж байгаа. Оюутан 70 мянга, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвд суралцагсад 45 мянгыг авдаг. Дараа нь ажилтай болцгооно, залуу гэр бүл болно. Хамгийн чухал асуудал нь орон сууц. Энэ засгийн газар 800 тэрбум төгрөгийг моргежийн зээл болгож гаргана. Өчигдөр би Ерөнхий сайдаас хүссэн залуу гэр бүл бүхэн орон сууцны зээлд хамрагдах боломж байгаа юу гэхэд ойрын хугацаанд, зургаадугаар сар гэхэд бид боломжийг нь бүрдүүлнэ, санхүүгийн эх үүсвэрийг нь олсон гэж байна лээ. Энэ гайхамшиг байхгүй. Ингээд орон сууцтай болно.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Орон сууцнууд сүндэрлэн босно гэдэг бол газар дор байгаа баялаг маань газар дээрх баялаг болж хувирч байгаа юм. Иймэрхүү маягаар явах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big9.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Одоо манай ахмадууд сэтгэл амар байж болно</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Муу төр өр үлдээдэг, сайн төр хуримтлал үлдээдэг гэж би Их Хурал дээр хэлсэн, олон хүн дэмжиж байгаа. Одоо хуримтлал үлдээдэг төр болох ёстой. Бусад орон ингэж яваад болж байна. Ажиллаж байхдаа төлж байгаа нийгмийн даатгалын шимтгэл нь тэтгэвэрт гарахад танд өгөх мөнгө гэж ойлгох хэрэгтэй. Нийгмийн даатгалын шимтгэлээ тэр уурхайгаас орж ирж байгаа орлоготойгоо холбочихдог юм байна лээ. Ингэвэл монголд ажил хийж байгаа бүх хүн амьдралын баталгаатай болж байгаа. Яах гэж ийм их уул уурхайтай, яах гэж байгалийн баялагтай оронд та төрсөн юм бэ. Тэрнийхээ үр шимийг хүртэх гэж төрсөн юм байгаа биз дээ. Тэрний үр шимийг хүртээдэг хамгийн сайн арга нь нэг сая, сая таван зуун мянган төгрөгийн бэлэн амлалт биш ээ. Сонгуулийн амлалтаар биш, таны нийгмийн даатгалын мөнгийг л эргүүлээд баялгийн сан болгож байгаа юм. Тэтгэврийн мөнгийг чинь баялгийн сан болгож байгаа юм. Одоо манай ахмадууд сэтгэл амар байж болно. Бид бүгдээрээ ахмад болно. Тийм учраас ерөөлөөр ахмад болох бүх иргэн баялгаараа баталгаажсан тэтгэврийн сантай, тэтгэврийн орлоготой болно.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүүхэд төрснөөс авахуулаад ахмад болоод тэтгэвэртээ гараад, гавьяаныхаа амралтад гараад жаргах хүртэл энэ хүмүүсийн асуудлыг ингэж шийдэх хэрэгтэй. Ингэж харах хэрэгтэй. Ингэж харвал монгол хүн тайван, аюулгүй зөв амьдралтай, итгэлтэй байж чадна. Энэ боломж өнөөдөр монголд байна. Энэ зүйлүүдийг би та бүхэнд хэлэх гэсэн юм. Миний хэлэх гэсэн зүйл бол Улаанбаатарт хийж байгаа   өөрчлөлтүүд цааш үргэлжлэх ёстой. Бид юм бүтээдэг, хийдэг улсуудаа дэмжих хэрэгтэй. Төртэй холбоотой, шударга ёстой холбоотой асуудлаа үргэлжлүүлж хийх хэрэгтэй. Замын дунд зогсох хэрэггүй, хүнээ мартдаг явдлаа болъё.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big5.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Нийгэмд олуулаа атлаа асуудал шийддэг газар</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">цөөнх бологсдыг би илүүтэй төлөөлнө</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би Ерөнхийлөгчийн хувьд нэг л зорилго тавьж байгаа. Би монголын ард түмнийг бүгдийг нь төлөөлөх үүрэгтэй. Гэхдээ Их Хурлын танхимд орж чадахгүй байгаа хүмүүсийг илүүтэй төлөөлье гэж бодож байгаа. 76-д ахмадууд олонх болж чадахгүй байгаа. Тэгэхээр ахмадуудыг би төлөөлье. Тэр 0-2 настай хүүхдүүд, тэр ээжийнхээ хэвлийд байгаа 5 сартай хүүхдийн төлөө би явъя, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөө явъя, оюутны чинь төлөө явъя аа. Хүүхдээ асарч байгаа хүн, хөл хүндтэй ээжийн төлөө явъя. Тэд нийгэмд олуулаа атлаа асуудал шийддэг газар цөөнх болчихоод байгаа юм. Жирэмсэн эх найман сарын дараа хаана ямар төрөх эмнэлэгт очих вэ гээд нүүрээ улалзуулаад явж байна. Тэр хүмүүсийн төлөө явах ёстой. Ажил, амьдрал бүх юмаа хийсэн тэр ахмадуудыг төлөөлөх ёстой. Энэ бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хийх ёстой ажил. Хамгийн сайн ардчилал бол гадаа үлдчихсэн цөөнхийнхөө эрх ашгийг хамгаалж, тэдний төлөө асуудал шийдэх явдал гэж байгаа. Түүнээс биш хэдэн улс төрчид орчихоод өөрсдийнхөө асуудлыг шийдэхийг бол муу ардчилал гэнэ. Муу ардчиллаас бид салгаж өгөх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Та бүхэнд их баярлалаа.</span></div><p></p> /%D0%B1%D0%B8-%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B0-%D0%B1%D2%AF%D1%82%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D1%80-%D0%BD%D1%8C-%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B6-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0/ <p></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"><span style="line-height: 13px;"><img src="/media/elbegdorj/content/HelsenUg/elbegdorj123.jpg" style=""><br></span></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"><span style="line-height: 13px;">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчидтэй өнөөдөр төрийн ордонд уулзлаа. Ерөнхийлөгч эхлээд өөрийн санал, байр сууриа илэрхийлээд дараа нь иргэдийн асуултад хариулав.</span></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><p style="margin: 10px; text-align: justify; color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto;"></p><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Иргэдийн хүсэн хүлээсэн олон ажил, асуудлыг шийдвэрлэх шинэ удирдлага,</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">багийг сонгон гаргаж ирсэн нийслэлчүүддээ баярлалаа</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Уламжлалт уулзалтад хүрэлцэн ирсэн нийслэлийн иргэдийн төлөөлөл та бүхэнд чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлж, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөе.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Эхлээд 3 зүйл дээр талархал илэрхийлье гэж бодсон юм. Өнгөрсөн хугацаанд нийслэлийн иргэд миний зүгээс дэвшүүлсэн санал санаачилгыг дэмжиж ирсэнд би туйлын их талархдаг. 2009 онд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөж ороход манай нийслэлийн иргэдийн санал шийдвэрлэх нөлөөтэй байсан гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Ингээд байнга дэмжиж, хамтарч, алдаа хийсэн ч дараачийн алхам нь онох байх гэж итгэж дэмжиж явдаг нийслэлийнхээ иргэдэд талархаж явдгаа дахин илэрхийлье. Хоёрт сүүлийн 24 жилд анх удаа нийслэлд өргөн хэмжээний шинэчлэл хийх, анх удаа ард иргэдийн маань хүсэн хүлээж байсан олон ажлыг шийдвэрлэх, анх удаа нийслэлийн төр захиргааны байгууллагын ажил гэдэг бол иргэддээ, хүнд үйлчилдэг ажил юм байна гэдгийг ойлгуулах, тийм үйлчилгээ явуулах боломж олгож, шинэ удирдлага, шинэ багийг нийслэл, дүүргүүдэд сонгон гаргаж ирсэн, ийм боломж олгосон нийслэлийнхэндээ дахин талархал илэрхийлье. Гуравт, талархал илэрхийлэх гэсэн зүйл бол саяхан болж өнгөрсөн Ардчилсан Орнуудын Хамтын Нийгэмлэгийн хуралтай холбоотой. 104 орны төлөөлөгч ирчихсэн Улаанбаатарт чуулж үнэхээр дэлхийн анхаарал хандсан тэр үед манай нийслэлийнхний гаргасан тэвчээр, хийсэн хөдөлмөр гайхалтай байсан гэж үнэлж хэлмээр байна. Тэр дотроо цэвэрлэгээ хийсэн манай үйлчилгээний ажилтнууд, хөдөлгөөн зохицуулж байсан замын цагдаагийн хүмүүс, нийгмийн хэв журам сахиулж байсан цагдаагийн албан хаагчид, тэр хурлын үеэр чин сэтгэлээсээ ажилласан бүх хүнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн нэрийн өмнөөс, монголынхоо ард түмний өмнөөс талархал илэрхийлье.  </span><br><br><div><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: 18px;"><br><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;"><span style="font-size: 10pt;"><span style="font-size: 10pt; font-family: Tahoma, sans-serif;"><span style="font-size: 10pt;"></span></span></span></div></div></div><div><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: 18px;"><br><br><div style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;"> </div></div></div></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;"> Ард түмэнд хэрэгтэй сайн зүйлийг зогсоох гэж араас татсан ч бид урагшаа явна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг зүйлийг хэлмээр байна. Амьдралаа аваад, ахуй хангамж, асуудлаа шийдээд явж байгаа олон хүн байгаа. Тиймээс нийслэлийн удирдлагад “Үнэхээр асуудлаа шийдүүлэхэд хүндрэлтэй байдаг тэр хүмүүст бид туслах ёстой шүү” гэж хэлдэг. Тэр үйлчилгээний ажилтнуудаа харж үзэх ёстой. Тэр цагдаагийн албан хаагчдынхаа хүрсэн нийгмийн хангамж, баталгааг бид дордуулж болохгүй. Зөвхөн сайжруулах л ёстой. Төрд тангараг өргөөд ёслоод “Гүйцэтгэе” гэж хэлээд ёслоод гардаг тэр цэргийн албан хаагчдын хангамж, ахуй, боломжийг дээрдүүлэх л учиртай. Ийм үгийг л бүх шатанд ажиллаж байгаа дарга нараасаа хүсч ажилладаг юм гэдгээ хэлэх нь зөв байх гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Ингээд үгийнхээ эхэнд нийслэлд хийж байгаа ажлууд дээр товчхон хэдэн зүйл хэлье. Нэгдүгээрт нийслэлийн шинэ удирдлага олон барилгын ажлыг зогсооно, цуцална гэсэн гээд хүмүүс яриад байна. Энэ бол буруу ойлголт гэж бодож байна. Түүний нууцыг би та нарт дэлгэе гэж бодлоо. Өмнөх удирдлага газар олгохдоо, ажил хийхдээ мөнгө тохирдог л байсан байхгүй юу. Тэд хууль хэрэгжүүлэхийг биш, мөнгө тохирохыг урьдал болгож байсан. /алга ташив/ Одоогийн удирдлага гарч ирээд жирийн иргэдийн эрх ашгийн төлөө л явж байна. Хууль зөрчөөд барилга барих зөвшөөрөл өгсөн бол түүнийг хэрэгжүүлж болохгүй шүү дээ. Хуулиа л хэрэгжүүлэх ёстой. Өмнө мөнгө тохирдог учраас хэл яриа гардаггүй, хүмүүс ч мэддэггүй байсан. Тиймээс хэдхэн удирдлагын болон мөнгө тохирч бизнес хийх гэж буй хүмүүсийн хоорондын яриа болоод л дуусдаг байлаа. Нийт иргэд маань хохироод үлддэг байж. Одоо хуулийн үүднээс асуудлаа тавиад ирэхээр нийт иргэд маань хожиж байна. Үнэхээр хууль зөрчөөд газар олгосон бол зогсоохоос өөр яах юм бэ? Монголд мөнгөнөөс хууль хүчтэй болж байгааг харуулж байна. Үүнийг манай нийслэл харуулж, үлгэр жишээ үзүүлэн ажиллаж байна. Энд л нууц нь байгаа юм. Өөр гайхаад, бухимдаад байх зүйл байхгүй. Хэрэв нийслэлийн удирдлага буруу зөрүү шийдвэр гаргасан бол шүүх байгууллага цаана нь байна. Гомдлоо гаргах боломж нь байна. Бид хүний эрхийг хангасан нийгмийн төлөө л явъя гэж байгаа шүү дээ. Зарим нь буруугүй байсан байж ч магадгүй. Мөнгө төлж чадахгүй учраас хууль зөрчсөн байж ч болох юм. Тийм байгаа бол түүнийгээ шүүхээр очоод шийдүүлнэ биз ээ. Зөв соёл, зөв байдлаар тохирч явж байгаа нь гол юм гэж би хувьдаа бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хийе гэвэл болдог л юм байна гэж олон хүн ярьж байна. Улаанбаатарын төвийг цэвэрхэн байлгаж болдог л юм байна шүү дээ. Би хотын хоёр даргад “Цаашид ч цэвэрхэн байлгаарай. Олон улсын хурал тарлаа, дахиад бохирдох вий гэж хүмүүсийн санаа зовж байна” хэмээн хэлж байгаа. Төвөөсөө эхэлсэн юм чинь үргэлжлүүлээд тэлээд цэвэрлээд явах хэрэгтэй. Ер нь монголчууд бид хогон дунд амьдрахаа болимоор байна. Энэ хэнээс шалтгаалах вэ, та биднээс шалтгаална. Задгай газар хог асгадгаа больчих л доо. Их эх оронч болох гэж том юм шаардахын хэрэггүй. Эхлээд өөрийгөө өөрчил. Хогоо ялгаад савладаг, хогийн саванд хийдэг болчих. Энэ бол таны эх орныхоо төлөө хийж байгаа хамгийн том зүйл.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нийслэлийн нутаг дэвсгэр дээр хогтой байгаа бол нийслэлийн Засаг дарга, хорооны нутаг дэвсгэр дээр хогтой байгаа бол хорооны Засаг дарга, аль нэг хэсэг эсвэл дүүргийн нутаг дээр хог байгаа бол тэр дүүрэг, хэсгийг хариуцсан хүн хариуцлага хүлээх ёстой. Танай хашаа, гэр хогтой байгаа бол та хариуцлагаа хүлээх ёстой. Хэдүүлээ ийм байдлаар явъя л даа. Ардчиллынхан гараад ирэхээр “Бид дураараа байж болдог, хогоо хаяж болдог” гэж бодсон юм биш биз дээ. Ардчилал гэдэг бол хуульд захирагддаг эрх чөлөөг хэлдэг юм шүү. Тийм учраас энэ хүмүүс хууль хэрэгжүүлэхийн төлөө явна. Хууль зөрчиж байгаа хүмүүстэй хариуцлага тооцохын төлөө явна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Цэвэрхэн байж болдог юм байна. Цэвэрхэн байхынхаа төлөө энэ ажлаа үргэлжлүүлэх хэрэгтэй. Цэвэрхэн, хоггүй, аятайхан, аюулгүй орчинд амьдрах нь ард иргэдэд л хэрэгтэй. Бидэнд ганцхан үүрэг байгаа. Монголын ард түмний эрх ашигт үйлчлэх л үүрэг байгаа. Түүнээс биш бид дарангуйлах, даргалах гэж гарч ирээгүй ээ. Нийслэлд үлгэр жишээ үзүүлж болж байгаа юм чинь бусад газарт болох байх гэж бодож байна. Нийслэлд иргэдээсээ асуугаад асуудлаа шийдэж болж байна шүү дээ. Яахаараа манай суманд болдоггүй юм бол оо гэж хөдөөгийн иргэд гайхаж магадгүй. Энэ бол сайн үлгэр жишээ. Нэг сайн хүний үлгэр жишээ сая хүнийг зоригжуулдаг юм шүү. Сая хүнд сайн санаа өгдөг юм шүү. Тэгэхээр нийслэл, дүүргүүд, хороод сайнаар өөрчлөгдөнө гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг үеэ бодвол нийслэлд үнэхээр өөрчлөлт гарч байгаа. Үүнийг та бүхэн олж харах хэрэгтэй. Энд билгийн нүд шаардлагагүй. Энэ машин унааны зохицуулалт, үйлчилгээ, хог, газар олголт, ард иргэдээсээ асууж шийддэг байдал, загнуулсан ч гэсэн та нар минь шийднэ шүү дээ гээд иргэдийнхээ дунд хэлэлцүүлэг хийгээд явж байгаа байдал бол өөрчлөлт. Маш том өөрчлөлт. Үүний хажуугаар үзэл санааны том өөрчлөлт гарч байгаа. Бид нарыг 1990 онд гарч ирээд мал хувьчлах гэж байхад л “Малыг нь хувьчлаад өгчихвөл бүгдээрээ алж идээд дуусна. Мал хувьчилж л болохгүй шүү” гэж ярьж байсан. Одоо эргээд малыг нь нийгэмчлэх гээд үз, нэгдэл байгуулах гээд үз. Малчид нэгдэл байгуулахыг зөвшөөрөх үү. Зөвшөөрөхгүй. Одоо эргүүлээд нийслэлд хог тарих гээд үз, зөвшөөрөхгүй, Дараа нь нийслэлд ямар ч нам гарч ирдэг бай эргүүлээд захиргаадсан, авлигадсан хачин муухай тэр соёл руу явахыг нийслэлийн иргэд зөвшөөрөхгүй. Энэ бүхэн та бидний ололт юм. Энэ ололтоо хамгаалан үргэлжлүүлж явах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Барилга бариулахгүй байна гээд байгаа. Сая Баттулга дарга хэлж байна. Шинээр эхний улиралд зөвшөөрөл олгосон барилгын тоо өнгөрсөн оныхтой харьцуулахад 80 хувьтай байна гэл ээ шүү дээ. Урьд нь нийслэлийн төвийг цэвэрлэ гэхэд төрийн ордонг тойрч эргэлдчихээд бусад хэсгийнх нь хүйтэн гараар орчихдог байсан байхгүй юу. Гэтэл өнөөдөр эдийн засаг маань унаад байна, гадаадын хөрөнгө оруулагчид гараад байна, болохоо байлаа, аюул учирлаа гэж ярьж байгаа атлаа нийслэлд юм хийе гэвэл тодорхой хэмжээний төсөв, боломж байж л байна. Тэгэхээр бага ч болов мөнгөөр асуудлыг шийдэж болдог юм байна. Сэтгэл байвал ажил хийж болдог юм байна. Үүнийг харуулж байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бид замын дунд зогсож болохгүй. Ер нь ард түмэнд хэрэгтэй сайн зүйлийг зогсоох гэсэн ч бид урагшаа явна. Зогсоох гээд араас татсан ч бид урагшаа зүтгэх л болно. Бид хийх л болно. Бид зогсохгүй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big.jpg" alt="" style="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Хүмүүст үзүүлдэг төрийн, татварын дарамтыг багасгах хэрэгтэй</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хоёрт өнгөрсөн 4 жилд миний юу хийсэн, яаж ажилласан тухай та бүхний гар дээр Тамгын газраас материал тараасан учраас давтаж ярихгүй. Зүгээр л бид юун дээр алдаад байна, ер нь цаашдаа юуг анхаарах шаардлагатай вэ гэдэг дээр 3 зүйл санал хэлье. Би өмнө нь ч хэлж байсан. Гэхдээ дахиж та бүхэнтэй ярих нь зөв байх. Ер нь ажил хийж, бүтээж байгаа улсуудаа дэмжих хэрэгтэй. Жижиг, дунд үйлдвэр эрхэлж, ажил хийж, амьдралаа аваад явж буй бизнес эрхлэгчид байна. Энэ хүмүүс хоёр талаасаа шалчийтал шахагдаж байгаа шүү дээ. Нэг талаас гадны хөрөнгө оруулагч, нөгөө талаас төр шахаж байгаа юм. Уг нь дунджийгаа шахах биш тэднийг томруулж зөв авч явах ёстой гэж ярьдаг биз дээ. Тийм учраас энэ хүмүүст үзүүлдэг төрийн, татварын дарамтыг багасгах хэрэгтэй. Үүнийг хийхгүй дэндүү удаж байна. Энэ дээр алдаад байна. Энэ ажлаа бид хийх ёстой шүү гэдгийг хэлмээр байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Дээрээс нь боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулж байгаа. Өнөөдөр манайд хамгийн их унаж байгаа, хамгийн их анхаарах ёстой салбар бол эрүүл мэнд. Ханиад, хатгаа туссан хүүхдүүдэд дүүргийн эмнэлгийн ор хүрэлцэхгүй коридорт гудас хаяад ээжтэйгээ хэвтэж байна шүү дээ. Энэ хүүхдүүдийнхээ асуудлыг яаж шийдэх юм бэ? 90 мянган хүүхэд цэцэрлэгт явж чадахгүй гэртээ цоожлуулаад эсвэл аав нь харсан нэртэй нэг бол ээж нь ажлаасаа чөлөө аваад хажууд нь сууж байна. Энэ асуудлыг яаж шийдэх юм бэ? Энэ рүү төр орж чаддаггүй юм бол юм хийж, бүтээж байгаа улсуудаа тийш нь залбал яасан юм бэ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Эдийн засаг маш хүнд байгаа шүү. Гэхдээ Монголын хамгийн том эрсдэл бол хариуцлагагүй улс төр. хариуцлагагүй улс төрчид байна. Өөр ч болохгүй байгаа юм бий, гэхдээ шийдэж болж байна. Хариуцлагагүй улс төрчдийг яах вэ? Өөрийнхөө бодлыг төрийн бодлого гээд ойлгочихсон байдаг. Дээр нь өөрөө л юманд хүрэхийг бодож байдаг. Төрийн хүний хамгийн гол шалгуурыг би хувьдаа “Би юунд хүрэх вэ биш, миний улс юунд хүрэх вэ гэж өглөө бодож босох” л гэж  ойлгодог. Тэр шалгуур үйлчлэхгүй байна. Төрийн ажилтан болно, улс төрд сонгуулиар орно гэдэг бол “Та миний жаргалыг ав, би таны зовлонг авъя” гэсэн үг. Ер нь төрд орж ирнэ гэдэг чинь хүний зовлонг шийдэж өгнө л гэж орж ирж байгаа биз дээ. Чадахгүй байгаа бол зайгаа тавьж өгч байх хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big2.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Надад ганц зорилго л бий, тэр нь хүмүүсийн дэвшүүлсэн</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">сайн санал, санаачилгыг дэмжих</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Улсаасаа төөрсөн юм шиг УИХ-ын гишүүд манайд их олон байдаг. Иргэдийн Хурлын тийм төлөөлөгчид ч бий. Юм хийх гэж байгаа улсуудыг улдаж хойноос нь чангаадаг. Одоо бид улс төр ярьдаг цаг биш, бүтээн байгуулдаг цаг шүү. Сонгуулийн шоу хийдэг цаг биш, ажилладаг цаг. Яагаад би ингэж хэлж байгаа юм бэ? Ганц зүйлийг хэлье. Манайд ажилладаг хугацаа асар богино. Ерөөсөө 4, 5 сар шүү дээ. Одоо л ажил эхэлж байгаа биз дээ. Ажил эхлээд ирэхээр нөгөө амардаг, наадамладаг хугацаа давхацдаг. Тэрийгээ дуусгаж байтал хүүхдийн хичээл орж, хүйтэн сэрүү унаад эхэлдэг. Ийм онцлогтой орон. Улсынхаа онцлогийг ойлго л доо. Нийслэлд хийх гэж байгаа юмыг нь нийслэлд хийлгэх хэрэгтэй. Надад ганц зорилго л бий. Хүмүүсийн дэвшүүлж байгаа сайн санал, санаачилгыг дэмжих. Энэ улс оронд сайн юм хийх гэж байгаа бол Ерөнхийлөгчийн хувьд түүнийг нь дэмжинэ. Би ингэх л үүрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүл дарга үүнийг хамгийн энгийнээр илэрхийлж байгаа. Энэ бол хамгийн зөв зүйл. Газар дор байгаа баялгаа газар дээрх баялаг болгоё гэж. Яавал газар дээр баялаг бий болох юм бэ? Иргэдийн маань өнөөдөр хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал нь орон сууц. Улаанбаатарт хамгийн тулгамдаж байгаа асуудал гэр хорооллын бохирдол, утаа шүү дээ. Уул уурхайгаас орж ирж байгаа мөнгөө л эдгээрийг шийдэхэд зориулах хэрэгтэй. Дэд бүтцийг нь барьж өгч болно. Тэр дэд бүтцийн үзүүрүүд дээр айл бүхний орон сууц босож ирнэ. Бас аж ахуйн нэгж цэцэглэж босож ирнэ. Ингэж газар доорх баялгаа газар дээрх баялаг болгож хувиргая. Төрөх эмнэлэг болгоё л доо. Үүнийг хийж байгаа улсууддаа дэмжлэг болгож дэд бүтцийг нь барьж өгье. Улаанбаатарын удирдлага үүнийг л ярьж байгаа гэж бодож байна. Бусад газар ч үүнийг ярьж ажлаа хийх ёстой. Ингэх юм бол бүтээгчдээ дэмжсэн зөв бодлого болж хувирна гэж бодож байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Монголчууд тийм баян биш. Газар доор байгаа баялгаа ийш тийш зөөж л мөнгө орж ирж байна. Манай төсөв маш их тэлж байгаа. 1998 оноос хойш манай дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 10 дахин нэмэгдсэн. Төсөв нь дагаад мөн өссөн. Төсвийн мөнгөний тухай бид үргэлж ярьдаг. Гэтэл төсвийн мөнгөөр гадны юмыг авчирч шахдаг. Үүнийг л хориглох хэрэгтэй. Бид ярьсаар байгаад төсвийн нэг ч төгрөгийг архинд зарцуулж болохгүй гэсэн соёл тогтчихлоо. Энэ бол зөв шийдвэр. Одоо төсвийн нэг ч төгрөгийг гадаадад үйлдвэрлэсэн бараанд зарахаа больё л доо. Ингэхийн төлөө бүгдээрээ явъя. Тэгвэл  надаас ажлын байргүй байна гэж хэн ч асуухгүй. Барилгын бүх цементийг дотоодоосоо авах юм бол манай улсууд цементийн үйлдвэрлэл өсөөд эхэлнэ шүү дээ. Одоо бараг дотооддоо цементээ хангах болсон. Төмөр хайлуулж байгаа газраасаа л төмөр худалдаж ав. Тэгвэл Монголд төмрийн үйлдвэрүүд бий болно. Төмөртэйн ордны хажууд төмөр хайлуулдаг үйлдвэр бий болно шүү дээ. Тэнд хүмүүс ажилтай болно. Би их хол юм ярьж байж магадгүй. Та нар “Монголд хийсэн  хувцсаар бүх ажилчдаа хувцаслана шүү” гээд Оюу толгойд очихдоо би шаардаж байсан юм. Ингээд л дотроосоо бүгдийг шийдэх юм бол тэр ажлын байрны асуудал шийдэгдэх гээд байгаа юм. Яахаараа монгол хүнд юм нь наалдахгүй, монголчууд ядуу болоод эдийн засаг нь өсөөд төсөв нь томроод байгаа юм вэ гэсэн чинь бид олж байгаа мөнгөө гадагшаа зараад байна шүү дээ. Энэ буруу байна. Монгол нэг үеэ бодвол Монел, Могул гээд янз бүрийн юм угсардаг болсон. Азийн баруудыг хараарай. Яг ийм бодлого явуулсан байгаа юм. Энэ рүү явах хэрэгтэй. Мах, сүү гээд хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн тойрсон хичнээн их олон үйлдвэрлэл сэргэж болох вэ. Түүгээр дамжаад манай малчид, хүмүүсийн хичнээн нь ажилтай байж болох вэ. Бид бүтээгчдээ дэмжихийн тулд баялгаа түүхийгээр нь гаргадгийг аль болох багасгах хэрэгтэй. Аль болох эцсийн бүтээгдэхүүн хийх хэрэгтэй. Гаднаас авчраад угсар, монголоо хангаад үлдсэнийг нь урагшаа гарга л даа.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Ажлын байр гэдэг бол эцсийн эцэст тоног төхөөрөмж. Ажилчин хүн гэ</span><span style="line-height: 13px;">ж тэр тоног төхөөрөмжийг ажиллуулж чаддаг хүнийг хэлдэг. Тэгэхээр тоног төхөөрөмж оруулж ирэх, түүнийг ажиллуулах, татварыг нь харж үзэх хэрэгтэй. Ийм байдлаар монголын бүтээгчид босох юм бол монголын ард түмний амьдрал дээшээ өгсөнө гэж бодож байна. Энэ дээрээ бид алдаа гаргаад байна. Үүнийгээ засах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big3.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Иргэний нийгэм байгуулах иргэндээ л эрхийг нь өгөөч дээ</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Төрд гарах гарцаа бид мэдлээ. Ер нь аливаа хүн ажил хийх гэж байгаа бол түүнийгээ мэдэх хэрэгтэй байдаг юм. Би 1990 онд асуудал шийдэх гэж энэ ордонд орж ирж байсан. Одоо болоход их л олон зүйл дээр гэнэн байж дээ гэж өөрийгөө голдог. 24 дэх жилдээ ажиллаж байна. Одоо бол монголд яг ямар салбарт юу дутагдаж байна, яаж шийдвэл болж байна гэдгийг харж чаддаг болсон. Би улсаа бүтнээр нь харж байна. Айлыг гэрээр нь харж чадаж байна. Төр яагаад болохгүй байна, төрийн зардал яагаад ихсээд байна. Иргэний нийгэм байгуулах иргэндээ л эрхийг нь өгөөч дээ. Орон нутаг руу эрхийг нь өг л дөө. Улаанбаатарын засаг захиргаанд эрхийг нь өг л дөө. Улаанбаатартаа тодорхой хэмжээний татвар бий болгоод тэндээсээ мөнгөө цуглуулаад асуудлаа шийдэх эрхийг л өгчих. Улаанбаатарын асуудлыг УИХ авч хэлэлцээд байх хэрэггүй. Тэртээ тэргүй Улаанбаатарт ИТХ нь байгаа. Дүүрэг бүхэнд ИТХ байгаа шүү дээ. Газар бүхэн, айл бүхэнд Монгол Улсын иргэн амьдарч байна. Ингэж шаардсаар байгаад ахиц дэвшил гарч байна. 270 тэрбум төгрөгийг бид хуваарилдаг боллоо. Одоо бид үүнийгээ ярих гэж байна. Иргэд нь ярьсаар байгаад асуудлаа гаргаж ирээд тэрэндээ мөнгөө зориулдаг болж байна. Түүний захиран зарцуулалтыг ард иргэддээ өгөх ёстой. Энэ ажилд бид анхаарна, дөнгөж эхэлж байна. Монголын асуудлыг шийдэх боломж энд л байгаа. Байгаа тахилгатай уулаа ухах уу, аль эсвэл тахилгатай хэвээр нь авч үлдэх үү, урсаж байгаа голоо аваад үлдэх үү, эхэн дээр нь алт ухуулах уу гэдгийг иргэд нь шийддэг болгоё л доо. Анхдагч эрхийг нь иргэддээ л өгье дөө. Монголын ард түмэн үнэхээр ядарч байна шүү дээ. Нэг хэсэг нь луйварчин, тонуулчин, гадныхантай нийлсэн адгийн хүмүүс, нөгөө нь монголыг өмөөрдөг хэдэн хүн, бусад нь үзэгч болж хувирлаа. Ийм байж болох юм уу, хэдэн жил ингэж явах юм вэ? Үүний шийдэл бол тэр иргэддээ боломжийг яг хуулиар шилжүүлэх. Чаддаг ТББ, чаддаг аж ахуйн нэгжүүдэд нь тэр боломжийг шилжүүлэх.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big4.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Нийт олж байгаа мөнгөнийхөө 50 хувийг өнөөдөр төсөвтөө зарж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Улсын энэ байдал хэтэрлээ. Төрийн хийдэг маш олон ажлыг бид бусад руу шилжүүлэх хэрэгтэй байна. Төрийн өөхийг жаахан соруулах хэрэгтэй байна. Багасгах хэрэгтэй байна. Тийм учраас энэ дээр хийх ажил асар их байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би та нараас нэг зүйлийг гуйх гэсэн юм. Хэсгийн ахлагч нар, хорооны дарга нар энд ирсэн байх. Ер нь багийн Засаг дарга, сумын Засаг дарга нарын хийх ёстой ганц ажил бий. Та нар иргэдээ асуудал шийдэхэд оролцуул. Тэгээд л болоо. Өмнөөс нь юм шийдэх гээд л. Тэгсэн мөртлөө бүр буруу шийдсэн, идсэн уусан болоод хүнээр загнуулж явах чинь гай биз дээ. Хүмүүсийн дунд сайхан инээгээд явъя гэвэл иргэдээрээ л шийдүүлээч дээ. Хүн оролцоод хийгээд ирэхээр хэрэгжилт нь сайжирдаг. Хүн оролцоод шийдээд ирэхээр хяналт нь сайжирдаг. Хүн оролцоод шийдээд ирэхээр тэр хүн өөрийгөө бодож шийдэл гаргадаг. Түүнээс биш Засаг даргын байшинг барья гэдэггүй л байхгүй юу. Хэдэн жил бид дарга нарын хүслийг хангаж тэдний бодож байгаа юмыг шийдэх гэж явах юм бэ? Болохгүй шүү дээ. Иргэдийнхээ хүсч байгаа юмыг шийдэх хэрэгтэй. Тэгэхээр дарга нар минь иргэддээ эрхийг нь өг. Төрийн үргэлжлүүлэх ёстой нэг ажил байгаа. 2005 онд намайг Ерөнхий сайд болоход маш их хямрал болж байсан. Тэгсэн 2005 оны 12 дугаар сард Монгол Улсын төсөв анх удаа ашигтай гарсан. Би маш их гайхсан. Тэгтэл надад энгийн нэг өвгөн “Мэдээж шүү дээ. Чи гарч ирээд төсвийн хулгайг зогсоож байгаа юм чинь. Нөгөө авлигыг зогсоож байгаа юм чинь. Гааль дээр байсан авлигыг чи зогсоолоо, Улсын төсөвт бүгд л ордог болохгүй юу даа. Тэгээд л төсөв чинь ашигтай гарлаа” гэж хэлж байсан. Эндээс Монгол Улс хичнээн баян, хичнээн боломжтой нь харагдаж байгаа юм.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Өнөөдөр зүгээр л хэрэгт шалгагдаж байгаа нэг этгээдийн дансанд хадгалуулсан мөнгө 44 цэцэрлэг барихаар байна гэж байгаа шүү дээ. Улаанбаатарт 44 цэцэрлэг хэрэгтэй биз дээ. Ямар учраас Элбэгдорж муу хэлүүлэн янз бүрээр дуудуулан тэмцээд байгаа юм бэ. Би өөрийнхөө төлөө яваагүй. Тэр мөнгө миний ард түмний халаасанд орох ёстой. Тэр мөнгөөр цэцэрлэг барих ёстой л гэж бодож байна. Тэр мөнгө эргээд ард түмний баялаг болох ёстой л гэж бодож байна. Энэ соёлыг үлдээх ёстой юм. Элбэгдорж гарч ирээд баяжаад, ах дүү нь хөрөнгөжөөд байхыг би хувьдаа тэвчихгүй. Миний нэрээр ажилд орох гэж байна уу, та нар хараарай. Би ажилд оруулъя гэвэл дээрээ 7 ахтай хүн шүү. Миний ээж ноднин хүүхдүүдээ цуглуулсан. 130 гаруй хүн цугларч байсан. Миний нэрээр тендер аваад идсэн хүн байна уу. Би бол ачаа хөнгөн явдаг. Бага Хурлын гишүүн болоод том ахындаа очихдоо хэлж байсан. Би төрийн ордонд орсон болохоос биш таны юм уу, хэн нэгний асуудлыг шийдэх гэж яваагүй. Тэгэх гэж явсан бол би яах гэж хувьсгал хийсэн юм. Энэ бол миний л барьдаг зарчим. Би энэ зарчмаа баримтална. Энэ зарчмыг бусад нь ч баримтлах хэрэгтэй. Үнэхээр миний сэтгэл өвдөж байгаа. Манай иргэдийн өвчлөлийн байдал ямар байна. Эрүүл мэндийн байдал ямар хүнд байна вэ? Төсвөөс 2, 3 тэрбум төгрөг гаргаад шинжилгээний сайн төхөөрөмж ав гэсэн. Ажил хариуцсан нөхөр нь тендер дээр ажиллаад хойд хөршид хог дээр хаях гэж байсан зүйлийг оруулаад ирсэн байгаа юм.  Энэ юу гэсэн үг вэ? Ийм юман дээр яагаад хүний сэтгэл өвдөж болдоггүй юм бэ? Нүгэл хийж байна шүү дээ. Би “Төрд ажиллана гэдэг бол буян хийх” гэж хэлдэг. Буян хийх гэж хүнд тулгамдаж байгаа хэцүү асуудлыг шийдэж өгөхийг хэлдэг юм. Түүнээс биш хүний өмнөөс завшихыг хэлдэггүй юм. Ийм нүгэл гайг тэвчиж болохгүй. Ийм юмыг бид холдуулах ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би нэг л юмыг аз жаргал гэж бодно. Ерөнхийлөгчийн ажлыг өгсний дараа Сүхбаатарын талбайгаар ард түмнийхээ дунд чөлөөтэй алхаад явж байхыг аз жаргал гэж бодож байгаа. Би гадагшаа явмааргүй байна. Хүмүүсийн дунд харах нүүртэй явъя л даа. Надаар дуусахгүй биз дээ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүлийг сонгоно гэдэг нь түүнийг дарга болгох гэсэндээ биш, ажил хийлгэх гэж сонгосон. Өөрсдийгөө л бодож сонгосон. Энэ хэдэн дарга нарыг хараад байсан чинь Бат-Үүл нь арай дээр юмуу даа, түүнийг дагаж яваа багийнх нь улсууд арай дээр юмуу даа гэж бодож сонгоо биз дээ нийслэлийнхэн.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><span style="line-height: 13px;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big6.jpg" alt="" height="333" width="500"></span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Бид хүнээ мартаад байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Дараагийн миний ярих гэсэн зүйл хүний асуудал. Хүнээ мартаад байна. Хүн өөрийгөө боддог гэж хэллээ. Хэдүүлээ бодъё. Ажлаа олж аваад бүтцэд оруулаад эмх цэгцэд оруулаад харах чадвар сууна гэдэг олон жил шаарддаг.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүн төрлөө гэж бодъё. 5 сартай жирэмснээс эхлээд 12 сарын хугацаанд 40 мянган төгрөг авч байгаа. Энийг бид дэмжих хэрэгтэй. 20-40 насны хооронд байгаа төрөх насны ээжүүдийг маш сайн дэмжмээр байна. Монголчууд бид олуулаа болмоор байна. Нэг тоо хараад гайхлаа сая. Монголын нийт өрхийг аваад үзсэн чинь 70 хувь нь хүүхэдтэй өрх байна. 30 хувийнх нь хүүхдүүд том болоод тусгаарлачихсан бололтой. 70 хувийг нь 100 хувь гээд аваад үзсэн чинь 80 хувь нь 1-2 хүүхэдтэй байна. Миний аав, ээж шиг 8 хүүхэдтэй айл хаана байна вэ? 10-15 хувь нь 3- 4 хүүхэдтэй байна. 5- 6 хүүхэдтэй нь нийт өрхийн 2-хон хувь болж байна. Нөгөө олуулаа болох монголчууд маань яав аа? Хүн нэмэгдвэл хүнс нэмэгдэнэ гэдэг биз дээ. Бидний бодлого хаана байна аа. Улсынхаа ирээдүйг бодъё гэвэл бид хүүхдээсээ эхэлж бодох хэрэгтэй. 2 нас хүртэл хүүхдээ харж байгаа ээжүүдийн ажлыг хөдөлмөр эрхлэлт гэж үзэх ёстой. Тэр ээжүүдэд тэтгэмж өгөх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Та нар үүнийг сонгуулийн амлалт ч гэж бодно уу, биш ч гэж бодно уу, Элбэгдоржийн сонгууль ойртож гэж бодно уу, дэмжинэ, дэмжихгүй гэж бодно уу хамаагүй, би үүнийг хийнэ. Би одоо Засгийн газрын гишүүдтэй гараад энэ тухай ярина. Энэ миний хийх ёстой ажил. Би хоёр жилийн өмнөөс энийг ярьж байгаа. Засгийн газар тооцоо хийгээд, бодоод л байгаа. Зардлаа хасч байгаад бид хийнэ. Хүүхэд дээрээ мөнгө хэмнэмээргүй байна. Монголчууд хүүхдэд дээрээ мөнгө хэмнэдэг хүмүүс биш. Ээж хүн, аав хүн хэзээ ч хүүхэд дээрээ мөнгө хэмнэдэггүй. Хөдөлмөрийн хөлсний дунджаар үнэлээд тийм хэмжээний хөдөлмөр гэж үзэж тэр ээжийг дэмжих хэрэгтэй. 0-2 нас хүртэл ийм дэмжлэг байлгахын төлөө явах юм байна. 6 настай сургуульд орчихдог учраас 2-5 нас хамгийн гол асуудал байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big7.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><b><span style="font-size: 10pt;">90 мянган хүүхэд гэртээ цоожлуулж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Монгол Улсын 2-5 настай хүүхдийн тоо 220 мянга байна. Түүний 130 мянга нь өнөөдөр цэцэрлэгт хамрагдаж байна. 100 ортой цэцэрлэг 150, бүр 200 ч хүүхэдтэй байгаа. 15 хүүхэд авах анги 30 хүүхэдтэй байгаа. Маш олон жилийн өмнө баригдсан цэцэрлэгүүд ч байгаа. Мэргэжлийн хяналтынхан ирээд үйл ажиллагаа явуулж болохгүй гээд дүгнэлт гаргасан байдаг. Иймэрхүү байдалтай байна. Цэцэрлэгт явдаггүй 90 мянга маань гэртээ цоожлуулж байгаа. Хүүхэдтэй холбоотой хичнээн олон асуудал бий болдог билээ. Хүүхдээ цэцэрлэгт аваачиж өгнө, машины түгжрэлд орно, ажлаасаа хоцорно. Бас бухимдал нь таны л эрүүл мэнд, ажлын үр өгөөжид нөлөөлнө. Манай ард иргэдийн хүүхдийнхээ төлөө зарцуулж байгаа хүч хөдөлмөр, мөнгө, цаг асар их.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">100 хүүхэдтэй 900 цэцэрлэг баръя, нэгийг нь 1 тэрбум төгрөгөөр үнэлье. 900 тэрбум төгрөг болно. Энэ Засгийн газар ч, Их Хурал ч ингэж асуудал шийдэж чадахгүй. Ойрын 10 жилд зөвхөн цэцэрлэгт ийм мөнгө гаргаж чадахгүй. Тэгвэл яаж шийдэх вэ? Бид хоёр гурван зам нээж өгөх хэрэгтэй. Их Хуралд байгаа эмэгтэй гишүүдийнхээ саналыг үргэлж дэмжиж ажиллана. Үүнийгээ би Засгийн газрын гишүүдэд хэлсэн байгаа. Гэрээр хүүхэд хардаг үйлчилгээг нээж өгье. Энэ юу гэсэн үг вэ? Орцныхоо 5 хүүхдийг харж байгаа хүний хөдөлмөрийг л үнэлье. Өнөөдөр цэцэрлэгт явж байгаа хүүхэд нэг бүрт улс 116 мянга 850 төгрөг сардаа зарцуулж байгаа. Тэгвэл нэг хүүхэд харахад сард 110 мянган төгрөг, 5 хүүхэд харахад 550 мянган төгрөг болно. 5 хүүхэд харж байгаа ээжид ийм мөнгө өгье л дөө. Тэр ээж ажилтай болно. 5 хүүхдийн цаана байгаа аав, ээжийн нуруу тэнийнэ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Нэг их мэдэгч “Ээжид өгчихнө гэж бодъё, аягүй бол мөлхөж очоод гал руу гараа хийчихнэ” гээд л ярих байх л даа. Юун гал руу гараа хийх. Тэр дээр нь бид шаардлага, шалгуур тавиад өгчихнө. Төр хуулиараа бүгдийг нь заагаад өгчихнө. Өөрийнхөө таньдаг ээжээс ирж хүүхдээ авна. Маш сайн хариуцлагын гэрээ байгуулчих л даа. Ийм маягаар гэр хороололд, жижиг байшин, байшингийнхаа хажуу талын өрөөг ч юмуу, аль эсвэл гэр бариад ч юмуу шийдчих хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хамгийн их хохирдог улсууд манай гэр хорооллынхон. Хамгийн их хохирдог улсууд цэцэрлэгт хүүхдээ өгч чадахгүй байгаа ард иргэд. Их Хурлын эмэгтэй гишүүдийн өөдөөс ярвайж тайлбар тавьж байгаа нөхдүүдийн бүгдийнх нь хүүхэд цэцэрлэгт явж байгаа. Хүүхдээ цэцэрлэгт өгч чадаагүй Их Хурлын гишүүн надад олоод ир л дээ. Засгийн газрын сайд нар дотроос хүүхдээ цэцэрлэгт өгч чадахгүй байгаа хүн бий болов уу. Байхгүй. Тэр баталгаатай. Хэн өгч чадахгүй байна? Арын хаалгагүй, мөнгөгүй, хүүхдээ зөөнө гэхээр хэт холдоод байгаа, ойр хавьд нь цэцэрлэггүй, унаагүй, ядарсан зүдэрсэн ард иргэд, аав ээжүүд л өгч чадахгүй байна. Энэ хүмүүсийг боломжоор хангах нь төр бодлого, үүрэг биз дээ.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Цэцэрлэгт явдаг хүүхэд бүрт улсаас сардаа 116850 төгрөг өгдөг атлаа гэртээ байгаад нь юу өгдөггүй. Аав, ээж нь тэр мөнгөө авч чаддаггүй, хүүхдээ ч цэцэрлэгт өгч чаддаггүй, өөрөө ч ажилд явж чаддаггүй. Ингэж хэдэн янзаар хохирч болох уу? Ингэж ялгаварлагдаж байж болох уу? Ийм юм байж болохгүй. Дэлхийн бүх улс оронд ийм асуудлыг шийдсэн байдаг юм. Ийм учраас бид шийдэх хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Сумын төвд 300 өрх байж байхад тэнд 10 жижиг цэцэрлэгийг айлууд нь тэр шалгуурыг хангаад гаргаад ирэг, 10 эмэгтэй ажилтай болчихно. Нэг эмэгтэй 5 хүүхдийг жимбийлгээд байна шүү дээ. Дээрээс нь аав, ээж нь нэмээд мөнгө өгнө. Гэрээ байгуулчихна. Бусад улс оронд шийдээд ирсэн ийм юмыг хэрэгжүүлж, хуулийг нь батлаад, үндсийг нь бүрдүүлээд шалгуурыг нь тавиад өгөх үүргийг төр хийж байх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big8.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Аж ахуйн нэгж, байгууллага бүхэн цэцэрлэгтэй байж болно</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Бат-Үүл даргатай ярьж байгаа өөр нэг зүйл бий. Аж ахуйн нэгж бүхэн, байгууллага бүхэн ажлын газартаа том өрөө гаргаад ажилчдынхаа хүүхдийн цэцэрлэгийг байгуулчих. Ажилчдад чинь ямар амар вэ. Хамгийн амархан шийдэл байгаа биз дээ. Энэний зөвшөөрлийг өг, шалгуурыг нь тавь, тэгээд л болоо шүү дээ. 300 хүн, 200 хүн, 20, 30, 40 хүн ажилладаг ажлын газарт байж болно. Тэнд нь нэг өрөө, багш гаргаад ажиллуулчихна. Багшийнх нь зардлыг төрөөс өгчихнө. Тэрнийгээ аж ахуйн нэгж нь жаахан хөрөнгө оруулаад сайжруулж болно. Ажилчин, ажилтнууд чинь өдөр хүүхдүүдтэйгээ цуг хоолоо идэж байг л даа. Ямар их ажил, цаг хэмнэх вэ? Ингэж шийдэх боломж байна. Хамтраад шийдлийг олж болно. Төрийн байгууллага ч байсан дарга, сайдынхаа олон өрөөний хоёрыг нь хүүхдийн цэцэрлэгт зориул л даа.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би төрийн ордонд орж ирээд миний өмнөх Ерөнхийлөгчид, Чойбалсан гуайгаас хойших төрийн тэргүүнүүд сууж байсан тэр өрөөг “Иргэний танхим” болгоод шийдвэр, хууль гаргахад иргэдийн оролцоог хангахад зориулаад явж байна. Сэтгэл байвал болж байна.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"> <img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big10.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Гэрийнх нь ойрхон бага сургууль байгуулахыг дэмжиж байна</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүүхэд маань сургуульд орлоо гэж бодъё. Тэр сургуулийн хүүхдүүдийг бид нэг бодлогоор үргэлжлүүлж явуулна. Манайд арванхоёрдугаар ангийн ч, хоёрдугаар ангийн ч хүүхэд адилхан хол ойр гэлгүй гэрээсээ сургуульдаа явдаг. Бага насны хүүхдүүдийг өглөө автобус руу чихэж оруулаад 2 цаг явуулдаг эсвэл аав ээж нь дагуулаад удаан түгжрээнд ордог биш гэрт нь ойрхон /бусад оронд 500 метрээс дотогш/  бага сургуулийг нь байгуулах нь хамгийн зөв. Бага сургуулийг нь байгуулаад өгчихвөл нөгөө дунд сургуульд чихцэлдэж байгаа хүүхдүүдийн багтаамж шал өөр болно. Хүүхдийн хүмүүжил, бусад зүйлдээ ч маш сайн. Тийм учраас бага сургуулийг аль болох тэр хүүхдийн оршин байгаа газраас 500 метр, холдлоо гэхэд 1 км дотор нь заавал байгуулах ёстой. Нийслэлд ийм байдлаар 80 бага сургууль байгуулахаар төлөвлөгөө гаргаж байгаа гэдгийг би хувьдаа дэмжиж байгаа. Үүний төлөө бид ажиллах ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Залуу гэр бүл бүр байрны зээлд хамрагдах боломжтой</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Таны хүүхэд оюутан боллоо гэж бодъё. Оюутан болохоор яахыг та нар мэдэж байгаа. Оюутан 70 мянга, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвд суралцагсад 45 мянгыг авдаг. Дараа нь ажилтай болцгооно, залуу гэр бүл болно. Хамгийн чухал асуудал нь орон сууц. Энэ засгийн газар 800 тэрбум төгрөгийг моргежийн зээл болгож гаргана. Өчигдөр би Ерөнхий сайдаас хүссэн залуу гэр бүл бүхэн орон сууцны зээлд хамрагдах боломж байгаа юу гэхэд ойрын хугацаанд, зургаадугаар сар гэхэд бид боломжийг нь бүрдүүлнэ, санхүүгийн эх үүсвэрийг нь олсон гэж байна лээ. Энэ гайхамшиг байхгүй. Ингээд орон сууцтай болно.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Орон сууцнууд сүндэрлэн босно гэдэг бол газар дор байгаа баялаг маань газар дээрх баялаг болж хувирч байгаа юм. Иймэрхүү маягаар явах хэрэгтэй.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big9.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Одоо манай ахмадууд сэтгэл амар байж болно</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify; text-indent: 0.5in;"><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Муу төр өр үлдээдэг, сайн төр хуримтлал үлдээдэг гэж би Их Хурал дээр хэлсэн, олон хүн дэмжиж байгаа. Одоо хуримтлал үлдээдэг төр болох ёстой. Бусад орон ингэж яваад болж байна. Ажиллаж байхдаа төлж байгаа нийгмийн даатгалын шимтгэл нь тэтгэвэрт гарахад танд өгөх мөнгө гэж ойлгох хэрэгтэй. Нийгмийн даатгалын шимтгэлээ тэр уурхайгаас орж ирж байгаа орлоготойгоо холбочихдог юм байна лээ. Ингэвэл монголд ажил хийж байгаа бүх хүн амьдралын баталгаатай болж байгаа. Яах гэж ийм их уул уурхайтай, яах гэж байгалийн баялагтай оронд та төрсөн юм бэ. Тэрнийхээ үр шимийг хүртэх гэж төрсөн юм байгаа биз дээ. Тэрний үр шимийг хүртээдэг хамгийн сайн арга нь нэг сая, сая таван зуун мянган төгрөгийн бэлэн амлалт биш ээ. Сонгуулийн амлалтаар биш, таны нийгмийн даатгалын мөнгийг л эргүүлээд баялгийн сан болгож байгаа юм. Тэтгэврийн мөнгийг чинь баялгийн сан болгож байгаа юм. Одоо манай ахмадууд сэтгэл амар байж болно. Бид бүгдээрээ ахмад болно. Тийм учраас ерөөлөөр ахмад болох бүх иргэн баялгаараа баталгаажсан тэтгэврийн сантай, тэтгэврийн орлоготой болно.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Хүүхэд төрснөөс авахуулаад ахмад болоод тэтгэвэртээ гараад, гавьяаныхаа амралтад гараад жаргах хүртэл энэ хүмүүсийн асуудлыг ингэж шийдэх хэрэгтэй. Ингэж харах хэрэгтэй. Ингэж харвал монгол хүн тайван, аюулгүй зөв амьдралтай, итгэлтэй байж чадна. Энэ боломж өнөөдөр монголд байна. Энэ зүйлүүдийг би та бүхэнд хэлэх гэсэн юм. Миний хэлэх гэсэн зүйл бол Улаанбаатарт хийж байгаа   өөрчлөлтүүд цааш үргэлжлэх ёстой. Бид юм бүтээдэг, хийдэг улсуудаа дэмжих хэрэгтэй. Төртэй холбоотой, шударга ёстой холбоотой асуудлаа үргэлжлүүлж хийх хэрэгтэй. Замын дунд зогсох хэрэггүй, хүнээ мартдаг явдлаа болъё.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;"><img style="" src="http://www.president.mn/mongolian/sites/default/files/2013-05-04niislel_big5.jpg" alt="" height="333" width="500"></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">Нийгэмд олуулаа атлаа асуудал шийддэг газар</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"><b><span style="font-size: 10pt; line-height: 14px;">цөөнх бологсдыг би илүүтэй төлөөлнө</span></b></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: center;" align="center"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Би Ерөнхийлөгчийн хувьд нэг л зорилго тавьж байгаа. Би монголын ард түмнийг бүгдийг нь төлөөлөх үүрэгтэй. Гэхдээ Их Хурлын танхимд орж чадахгүй байгаа хүмүүсийг илүүтэй төлөөлье гэж бодож байгаа. 76-д ахмадууд олонх болж чадахгүй байгаа. Тэгэхээр ахмадуудыг би төлөөлье. Тэр 0-2 настай хүүхдүүд, тэр ээжийнхээ хэвлийд байгаа 5 сартай хүүхдийн төлөө би явъя, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөө явъя, оюутны чинь төлөө явъя аа. Хүүхдээ асарч байгаа хүн, хөл хүндтэй ээжийн төлөө явъя. Тэд нийгэмд олуулаа атлаа асуудал шийддэг газар цөөнх болчихоод байгаа юм. Жирэмсэн эх найман сарын дараа хаана ямар төрөх эмнэлэгт очих вэ гээд нүүрээ улалзуулаад явж байна. Тэр хүмүүсийн төлөө явах ёстой. Ажил, амьдрал бүх юмаа хийсэн тэр ахмадуудыг төлөөлөх ёстой. Энэ бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хийх ёстой ажил. Хамгийн сайн ардчилал бол гадаа үлдчихсэн цөөнхийнхөө эрх ашгийг хамгаалж, тэдний төлөө асуудал шийдэх явдал гэж байгаа. Түүнээс биш хэдэн улс төрчид орчихоод өөрсдийнхөө асуудлыг шийдэхийг бол муу ардчилал гэнэ. Муу ардчиллаас бид салгаж өгөх ёстой.</span></div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"> </div><div style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: tahoma, arial; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; -webkit-text-size-adjust: auto; text-align: justify;"><span style="line-height: 13px;">Та бүхэнд их баярлалаа.</span></div><p></p> /media/elbegdorj/content/HelsenUg/elbegdorj123.jpg 2013,04,30 <a href="/%D1%8D%D1%80%D1%85-%D1%87%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%85%D2%AF%D1%80%D1%8D%D1%85-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B4/">ЭРХ ЧӨЛӨӨ, АРДЧИЛАЛД ХҮРЭХ ЗАМД</a> <p><img src="/media/elbegdorj/content/HelsenUg/Screen_Shot_2013-05-23_at_5.07.59_PM.png" style="width: 299.40181268882174px; height: 199px;"><br></p><iframe width="920" height="550" src="http://www.youtube.com/embed/iPzvmdamFSE" frameborder="0" allowfullscreen=""></iframe> /%D1%8D%D1%80%D1%85-%D1%87%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%85%D2%AF%D1%80%D1%8D%D1%85-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B4/ <p><img src="/media/elbegdorj/content/HelsenUg/Screen_Shot_2013-05-23_at_5.07.59_PM.png" style="width: 299.40181268882174px; height: 199px;"><br></p><iframe width="920" height="550" src="http://www.youtube.com/embed/iPzvmdamFSE" frameborder="0" allowfullscreen=""></iframe> /media/elbegdorj/content/HelsenUg/Screen_Shot_2013-05-23_at_5.07.59_PM.png 2012,12,31 <a href="/2012-2013-%D0%BE%D0%BD%D1%8B-%D0%BE%D0%BD-%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B4%D0%BE%D1%85-%D0%BC%D3%A9%D1%87%D0%B8%D0%B4-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/">2012- 2013 оны он солигдох мөчид хэлсэн үг</a> <p></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><img src="/media/elbegdorj/content/2012/_MG_8822.jpg" style="">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн он солигдох мөчид хэлсэн үг<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм хүндэт ард иргэд ээ!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Та бүхний энэ баярт үдшийн түмэн амгаланг айлтгая. Дурсамж дүүрэн, хуучин 2012 он улиран одох гэж байна. Шинэ 2013 он гарахад хэдхэн хором үлдлээ.Хийморь золбоо ихт Монгол түмний хувьд 2012 он онцгой жил байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монголчуудын их түүхээрээ бахархсан үндэсний бахархалт он байлаа. Их эзэн Богд Чингис хааныхаа мэлмий гийсний 850 жилийн түүхт ойг тэмдэглэлээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монголчуудын шинэ сонголтын он байлаа. Их хурал, Засгийн газар шинээр бүрэлдэн ажилдаа орлоо. Нийслэл хот, дүүрэг, аймаг сумдын удирдлагууд шинэчлэгдлээ. Монголын төрийн шинэ бүрэлдэхүүнд манай эмэгтэйчүүдийн эзлэх жин мэдэгдэхүйц нэмэгдлээ. Шил шилээ дарсан шинэчлэл, иргэнлэг шийдэл, бүтээлч ажлууд өрнөж эхэллээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монгол улсад төвлөрсөн халамжийн нийгэмд хийх өөрчлөлтийг жинхэнэ ёсоор эхлүүлсэн он боллоо. Манай орон, иргэний бүтээлч нийгэм рүү, шууд ардчилсан тогтолцоо руу шинэ зоримог алхмууд хийж эхэллээ. Иргэд эрхэндээ эзэн болох их хөдөлгөөн газар сайгүй өрнөж байна. Иргэний оролцоо, шууд ардчилал бол манай нийгмийн ирээдүй юм.       </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монгол хүн бүр хариуцлагатай бүтээлч байх түүхэн цаг ирж байгааг сануулсан, мэдрүүлсэн он боллоо. Монгол улсын Засгийн Газар олон улсын санхүүгийн зах зээлд нэр хүндээ үнэлүүлж зээл авлаа. Манай улс санхүүгийн зовлонтой бус бүтээхийн жаргалтай орны замыг тууштай сонголоо.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 оны сүүлээр бид шинэ зууны их бүтээн байгуулалтын эхний туузаа хайчиллаа. Оюутолгойн үйлдвэр бүтээгдэхүүнээ боловсруулж эхэллээ. Монголчууд бүгдээрээ хийж бүтээхийн замд дахин нэг урагш алхлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улс шүүх эрх мэдлийг шинэчлэх, шударга ёс хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлэхэд урагш алхаж чадлаа. Шүүх эрх мэдлийг бие даалгаж албан тушаал, хөрөнгө мөнгөний хараат байдлаас гаргахад чиглэгдсэн хуулиуд батлагдлаа. Төр, хуулийн байгууллагууд эрх мэдэлд биш иргэн хүнд үйлчлэх зам засагдаж эхэллээ. Ард олны нуруу тэнийх сайн цаг ирж байна. Хүн бүр дор бүрнээ санаачилгатай, бүтээлч, хөдөлмөрч байж чадвал айл өрх бүрийн амьдрал ахуй дээшлэх боломж бүрдэж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд манай тамирчид зуны олимпийн амжилтаа ахиуллаа. Найдангийн Түвшинбаяр олимпийн хос медальтан боллоо. Манай урлаг соёлынхон олон газар, олон нэр хүндтэй тэмцээнд цахиур хагаллаа. Хүйтэн гараар орж харьд одсон Монгол батаар олуулаа эх нутагтаа эргэж ирэхээр боллоо. Монголчууд түүх соёлын өвдөө эзэн байж чадахаа дэлхийн тавцанд зарлалаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">            </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">           Эрхэм анд нөхөд өө!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улсын олон улсын нэр хүнд улам өсөн бэхэжлээ. Цөмийн зэвсэггүй байх Монгол улсын статусыг НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын 5 гишүүн дахин нотолж, батламжид гарын үсэг зурлаа. Монгол Улс Европын Аюулгүй байдал хамтын ажиллагааны бүрэн эрхт гишүүн боллоо. Монгол улс Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийн нэр төртэй манлайлагч байж чадлаа. Манай орон ардчилал хүний эрх, шударга ёс, хуулийн засаглалын хувьд үлгэр жишээ улсын нэг боллоо. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улс дэлхийд авлигын түвшин нь хамгийн хурдацтай буурч байгаа орноор тодорлоо. Цаашид Монгол авлигыг халсан, хуулийн засаглалыг бүрэн тогтоосон, ядуурал, залхуурал, бэлэнчлэлийг түүх болгосон орон болох ёстой.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Их түүхээ хамтдаа бүтээж байгаагаараа бид бахархдаг. Бид нэгэн нарны дор, нэгэн цаг үед, Монгол гэдэг нэгэн сэтгэлийг хатамжлан амьдарч яваа хүмүүс. Бид хормын дараа түүхээ бичиглэж эхлэх шинэ оноо угтан авах гэж байна. Монголчууд төр улсынхаа түүхт, дөрвөн хоёр давхацсан тэгш-2222 жилтэйгээ золгох гэж байна. Монгол түмний аз хийморь, ерөөл буян, амжилт бүтээл нь ирэх онд улам тэгш дүүрэн байна гэдэгт би эргэлзэхгүй байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Гарч буй 2013 он Монгол түмний амьдралд өөдрөг сайхан өнгө нэмнэ. Газар бүр шинэ бүтээн байгуулалт өрнөж, хүн бүрийн ажил амьдрал өсөж дэвжихийг хүсэж байна. Он солигдох мөчид азай буурал ахмадууддаа “баярлалаа” гэж хэлье. Та бүхнийхээ бүтээснийг бид улам нэмж өсгөж өргөтгөх болно. Өдрөөс өдөрт олон болж байгаа алиа бяцхан үрсээ улам хайрлацгаая. Өрх гэрийн багана, түшиг болсон аав ээж, ах, эгч дүү, ураг саднаа улам хүндэлж явцгаая.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Он солигдох энэ торгон мөчид ажил үүргээ нэр төртэй гүйцэтгэж байгаа нийт иргэддээ чин сэтгэлээсээ гүн талархал илэрхийлье. Дэлхийн олон оронд ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа элэг нэгт Монгол ахан дүүсдээ, Монгол хэмээх нэрийг эрхэмлэн шүтдэг нийт хүмүүст шинэ оны мэнд хүргэе.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Манай оронд ажиллаж амьдарч байгаа дэлхийн олон орон, байгууллагын элч төлөөлөгч бүрт, Монгол улсыг талархан дэмжигч нийт зон олонд шинэ жилийн нөхөрсөг халуун мэндчилгээг хүргэе.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">          Эрхэм Монголчуудаа !</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2013 онд манай ард түмний амжилт ялалт, бахархлын буухиа үргэлжлэх болтугай. Эх дэлхийд минь хайр энэрэл нэмэгдсэн их сайхан жил ирэх болтугай. Монгол түмний урагшлах зам өөдөө, цагаан байх болтугай.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Энэ ариун цагаан сүүг хүн бүрийн эрүүл энхийн төлөө, амжилт бүтээл, хийморь сүлд нь өөдрөг байхын төлөө өргөе. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Монгол түмэн минь өнө мөнх бадран мандах болтугай. Та бүхэнд шинэ жилийн мэнд хүргэе. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">2012</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">.</span><span style="font-size:10.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">12</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">.</span><span style="font-size:10.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">31</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p><p></p> /2012-2013-%D0%BE%D0%BD%D1%8B-%D0%BE%D0%BD-%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B4%D0%BE%D1%85-%D0%BC%D3%A9%D1%87%D0%B8%D0%B4-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/ <p></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><img src="/media/elbegdorj/content/2012/_MG_8822.jpg" style="">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн он солигдох мөчид хэлсэн үг<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм хүндэт ард иргэд ээ!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Та бүхний энэ баярт үдшийн түмэн амгаланг айлтгая. Дурсамж дүүрэн, хуучин 2012 он улиран одох гэж байна. Шинэ 2013 он гарахад хэдхэн хором үлдлээ.Хийморь золбоо ихт Монгол түмний хувьд 2012 он онцгой жил байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монголчуудын их түүхээрээ бахархсан үндэсний бахархалт он байлаа. Их эзэн Богд Чингис хааныхаа мэлмий гийсний 850 жилийн түүхт ойг тэмдэглэлээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монголчуудын шинэ сонголтын он байлаа. Их хурал, Засгийн газар шинээр бүрэлдэн ажилдаа орлоо. Нийслэл хот, дүүрэг, аймаг сумдын удирдлагууд шинэчлэгдлээ. Монголын төрийн шинэ бүрэлдэхүүнд манай эмэгтэйчүүдийн эзлэх жин мэдэгдэхүйц нэмэгдлээ. Шил шилээ дарсан шинэчлэл, иргэнлэг шийдэл, бүтээлч ажлууд өрнөж эхэллээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монгол улсад төвлөрсөн халамжийн нийгэмд хийх өөрчлөлтийг жинхэнэ ёсоор эхлүүлсэн он боллоо. Манай орон, иргэний бүтээлч нийгэм рүү, шууд ардчилсан тогтолцоо руу шинэ зоримог алхмууд хийж эхэллээ. Иргэд эрхэндээ эзэн болох их хөдөлгөөн газар сайгүй өрнөж байна. Иргэний оролцоо, шууд ардчилал бол манай нийгмийн ирээдүй юм.       </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 он бол Монгол хүн бүр хариуцлагатай бүтээлч байх түүхэн цаг ирж байгааг сануулсан, мэдрүүлсэн он боллоо. Монгол улсын Засгийн Газар олон улсын санхүүгийн зах зээлд нэр хүндээ үнэлүүлж зээл авлаа. Манай улс санхүүгийн зовлонтой бус бүтээхийн жаргалтай орны замыг тууштай сонголоо.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 оны сүүлээр бид шинэ зууны их бүтээн байгуулалтын эхний туузаа хайчиллаа. Оюутолгойн үйлдвэр бүтээгдэхүүнээ боловсруулж эхэллээ. Монголчууд бүгдээрээ хийж бүтээхийн замд дахин нэг урагш алхлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улс шүүх эрх мэдлийг шинэчлэх, шударга ёс хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлэхэд урагш алхаж чадлаа. Шүүх эрх мэдлийг бие даалгаж албан тушаал, хөрөнгө мөнгөний хараат байдлаас гаргахад чиглэгдсэн хуулиуд батлагдлаа. Төр, хуулийн байгууллагууд эрх мэдэлд биш иргэн хүнд үйлчлэх зам засагдаж эхэллээ. Ард олны нуруу тэнийх сайн цаг ирж байна. Хүн бүр дор бүрнээ санаачилгатай, бүтээлч, хөдөлмөрч байж чадвал айл өрх бүрийн амьдрал ахуй дээшлэх боломж бүрдэж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд манай тамирчид зуны олимпийн амжилтаа ахиуллаа. Найдангийн Түвшинбаяр олимпийн хос медальтан боллоо. Манай урлаг соёлынхон олон газар, олон нэр хүндтэй тэмцээнд цахиур хагаллаа. Хүйтэн гараар орж харьд одсон Монгол батаар олуулаа эх нутагтаа эргэж ирэхээр боллоо. Монголчууд түүх соёлын өвдөө эзэн байж чадахаа дэлхийн тавцанд зарлалаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">            </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">           Эрхэм анд нөхөд өө!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улсын олон улсын нэр хүнд улам өсөн бэхэжлээ. Цөмийн зэвсэггүй байх Монгол улсын статусыг НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын 5 гишүүн дахин нотолж, батламжид гарын үсэг зурлаа. Монгол Улс Европын Аюулгүй байдал хамтын ажиллагааны бүрэн эрхт гишүүн боллоо. Монгол улс Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийн нэр төртэй манлайлагч байж чадлаа. Манай орон ардчилал хүний эрх, шударга ёс, хуулийн засаглалын хувьд үлгэр жишээ улсын нэг боллоо. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2012 онд Монгол улс дэлхийд авлигын түвшин нь хамгийн хурдацтай буурч байгаа орноор тодорлоо. Цаашид Монгол авлигыг халсан, хуулийн засаглалыг бүрэн тогтоосон, ядуурал, залхуурал, бэлэнчлэлийг түүх болгосон орон болох ёстой.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Их түүхээ хамтдаа бүтээж байгаагаараа бид бахархдаг. Бид нэгэн нарны дор, нэгэн цаг үед, Монгол гэдэг нэгэн сэтгэлийг хатамжлан амьдарч яваа хүмүүс. Бид хормын дараа түүхээ бичиглэж эхлэх шинэ оноо угтан авах гэж байна. Монголчууд төр улсынхаа түүхт, дөрвөн хоёр давхацсан тэгш-2222 жилтэйгээ золгох гэж байна. Монгол түмний аз хийморь, ерөөл буян, амжилт бүтээл нь ирэх онд улам тэгш дүүрэн байна гэдэгт би эргэлзэхгүй байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Гарч буй 2013 он Монгол түмний амьдралд өөдрөг сайхан өнгө нэмнэ. Газар бүр шинэ бүтээн байгуулалт өрнөж, хүн бүрийн ажил амьдрал өсөж дэвжихийг хүсэж байна. Он солигдох мөчид азай буурал ахмадууддаа “баярлалаа” гэж хэлье. Та бүхнийхээ бүтээснийг бид улам нэмж өсгөж өргөтгөх болно. Өдрөөс өдөрт олон болж байгаа алиа бяцхан үрсээ улам хайрлацгаая. Өрх гэрийн багана, түшиг болсон аав ээж, ах, эгч дүү, ураг саднаа улам хүндэлж явцгаая.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Он солигдох энэ торгон мөчид ажил үүргээ нэр төртэй гүйцэтгэж байгаа нийт иргэддээ чин сэтгэлээсээ гүн талархал илэрхийлье. Дэлхийн олон оронд ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа элэг нэгт Монгол ахан дүүсдээ, Монгол хэмээх нэрийг эрхэмлэн шүтдэг нийт хүмүүст шинэ оны мэнд хүргэе.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Манай оронд ажиллаж амьдарч байгаа дэлхийн олон орон, байгууллагын элч төлөөлөгч бүрт, Монгол улсыг талархан дэмжигч нийт зон олонд шинэ жилийн нөхөрсөг халуун мэндчилгээг хүргэе.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">          Эрхэм Монголчуудаа !</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">2013 онд манай ард түмний амжилт ялалт, бахархлын буухиа үргэлжлэх болтугай. Эх дэлхийд минь хайр энэрэл нэмэгдсэн их сайхан жил ирэх болтугай. Монгол түмний урагшлах зам өөдөө, цагаан байх болтугай.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Энэ ариун цагаан сүүг хүн бүрийн эрүүл энхийн төлөө, амжилт бүтээл, хийморь сүлд нь өөдрөг байхын төлөө өргөе. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Монгол түмэн минь өнө мөнх бадран мандах болтугай. Та бүхэнд шинэ жилийн мэнд хүргэе. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">2012</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">.</span><span style="font-size:10.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">12</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">.</span><span style="font-size:10.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">31</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p><p></p> /media/elbegdorj/content/2012/_MG_8822.jpg 2012,12,29 <a href="/%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B5%D1%80%D3%A9%D0%BD%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D1%87-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D1%87%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D1%82%D1%83%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D1%80-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BE-%D1%81%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%8D%D1%8D%D0%BD-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BD%D1%8B-101-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BE%D0%B9%D0%B3-%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D1%88%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%B4%D0%B0%D0%B0-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/">Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн тогтоосны 101 жилийн ойд хэлсэн үг</a> <p><img src="/media/elbegdorj/content/posts/2012-12-28shagna_ugbig_0.jpg" style="float: none; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /></p> <p><span><span>Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн тогтоосны 101 жилийн ойг тохиолдуулан шагнал хүртэгсдэд баяр хүргэж үг хэлэхдээ&nbsp;</span>&ldquo;</span><span>Та бүхэнд Монголын ард түмэн эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101 жилийн ойн баярын мэндчилгээ дэвшүүлье.&nbsp;</span><span>Өвөг дээдсийнхээ үйлс гавъяаг санаж дурсах, сэхээрч ухаарахын уламжлалаар&nbsp;</span><span>эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101&nbsp;</span><span>жилийн ойг монгол түмэн маань хүндэтгэл дүүрэн тэмдэглэж байна.</span></p> <div>&nbsp;</div> <div><span>Монголчууд 1911 онд Эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсан нь Монголын түүхэнд шинэ эрин үеийг нээсэн билээ. Монгол хүн бүрийн магнай тэнийж, сэтгэлд нь нар мандсан юм.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Өнөөдрийн&nbsp;</span><span>энэхүү</span><span>түүхэн</span><span>өдөр,&nbsp;</span><span>м</span><span>онгол</span><span>түм</span><span>ний бахархал,&nbsp;</span><span>эв</span><span>нэгдэл, хөдөлмөрч</span><span>&nbsp;зан чанарын илэрхийлэл болсон,&nbsp;</span><span>эх</span><span>орныхоо</span><span>&nbsp;дөрвөн зүг найман зовхист үйлс амжилтаараа шалгарсан иргэдийнхээ х</span>өдөлмөр<span>зүтгэлийг</span><span>Монголын</span><span>төр</span><span>үнэлж</span><span>байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Өнөөдөр бусдын адил хөдөлмөр зүтгэлээ үнэлүүлж Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар хэмээх хүндтэй цол хүртсэн уул уурхайн салбарт олон жил үр бүтээлтэй ажилласан Багануурын уурхайн экскаваторын машинч Нямцэрэнгийн Мөнхбаяр,</span></div> <div><span>Ардын уран зураач цол хүртсэн дүрслэх урлагийн салбарт олон жилийн авъяас билэг, онгод туурвилаа зориулсан&nbsp;Долгоржавын Болд гуай, Ерөнхий боловсролын сургуульд олон жил ажиллаж мянга мянган шавь нараараа хүрээлүүлсэн&nbsp;шинэхэн Гавъяат багш Оюунханд гуай, хүн ардынхаа эрүүл мэндийг манаанд олон жил зүтгэсэн&nbsp;&nbsp; мөн л шинэхэн гавьяат Төмөрбаатар гуай, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Никитон хамтлагийн ахлагч, дуучин Батчулуун болон эмч, хувраг, орчуулагч, судлаач, дасгалжуулагч, дуучин, жүжигчин, сэтгүүлч, ахмад дайчин, инженер гээд салбар салбартаа үнэлэгдсэн шилдэг иргэддээ халуун баяр хүргэе. Бас түүхэн ойн өдөр шагнал гардан авч буй нийт иргэддээ баяр хүргэе.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Та</span><span>бүхний</span><span>цаашдын</span><span>ажил</span><span>хөдөлмөрт</span><span>өндөр</span><span>амжилт</span><span>хүс</span><span>ч баярыг тань хуваалцаж буй гэр бүл, үр хүүхэд, хамт олонд тань бас түүхт&nbsp;</span>ойн<span>баярыг</span><span>тохиолдуулан</span>&nbsp;чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлье.</div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Аугаа их түүхийг бүтээсэн өвөг дээдсийн үр хойч бидэнд өөдрөг гэгээн ирээдүй буй гэдэгт би итгэдэг. Эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101 жилийн ойг өргөн дэлгэр тэмдэглэж буй монгол түмэндээ болон Монголын төлөөх сэтгэл зүрхтэй бүхий л хүнд түүхт ойн баярын мэнд хүргэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Ирэх ондоо элэг бүтэн, эрүүл саруул, эрчим төгс байж</span></div> <div><span>Амжилтаа ахиулж, урагш тэмүүлэхийн ерөөл өргөе&rdquo; гэлээ.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>2012 оны 12 сарын 28 ний өдөр</span></div> /%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B5%D1%80%D3%A9%D0%BD%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D1%87-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D1%87%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D1%82%D1%83%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D1%80-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BE-%D1%81%D1%8D%D1%80%D0%B3%D1%8D%D1%8D%D0%BD-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BD%D1%8B-101-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BE%D0%B9%D0%B3-%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D1%88%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%BB-%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%B4%D0%B0%D0%B0-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/ <p><img src="/media/elbegdorj/content/posts/2012-12-28shagna_ugbig_0.jpg" style="float: none; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /></p> <p><span><span>Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн тогтоосны 101 жилийн ойг тохиолдуулан шагнал хүртэгсдэд баяр хүргэж үг хэлэхдээ&nbsp;</span>&ldquo;</span><span>Та бүхэнд Монголын ард түмэн эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101 жилийн ойн баярын мэндчилгээ дэвшүүлье.&nbsp;</span><span>Өвөг дээдсийнхээ үйлс гавъяаг санаж дурсах, сэхээрч ухаарахын уламжлалаар&nbsp;</span><span>эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101&nbsp;</span><span>жилийн ойг монгол түмэн маань хүндэтгэл дүүрэн тэмдэглэж байна.</span></p> <div>&nbsp;</div> <div><span>Монголчууд 1911 онд Эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсан нь Монголын түүхэнд шинэ эрин үеийг нээсэн билээ. Монгол хүн бүрийн магнай тэнийж, сэтгэлд нь нар мандсан юм.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Өнөөдрийн&nbsp;</span><span>энэхүү</span><span>түүхэн</span><span>өдөр,&nbsp;</span><span>м</span><span>онгол</span><span>түм</span><span>ний бахархал,&nbsp;</span><span>эв</span><span>нэгдэл, хөдөлмөрч</span><span>&nbsp;зан чанарын илэрхийлэл болсон,&nbsp;</span><span>эх</span><span>орныхоо</span><span>&nbsp;дөрвөн зүг найман зовхист үйлс амжилтаараа шалгарсан иргэдийнхээ х</span>өдөлмөр<span>зүтгэлийг</span><span>Монголын</span><span>төр</span><span>үнэлж</span><span>байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Өнөөдөр бусдын адил хөдөлмөр зүтгэлээ үнэлүүлж Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар хэмээх хүндтэй цол хүртсэн уул уурхайн салбарт олон жил үр бүтээлтэй ажилласан Багануурын уурхайн экскаваторын машинч Нямцэрэнгийн Мөнхбаяр,</span></div> <div><span>Ардын уран зураач цол хүртсэн дүрслэх урлагийн салбарт олон жилийн авъяас билэг, онгод туурвилаа зориулсан&nbsp;Долгоржавын Болд гуай, Ерөнхий боловсролын сургуульд олон жил ажиллаж мянга мянган шавь нараараа хүрээлүүлсэн&nbsp;шинэхэн Гавъяат багш Оюунханд гуай, хүн ардынхаа эрүүл мэндийг манаанд олон жил зүтгэсэн&nbsp;&nbsp; мөн л шинэхэн гавьяат Төмөрбаатар гуай, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Никитон хамтлагийн ахлагч, дуучин Батчулуун болон эмч, хувраг, орчуулагч, судлаач, дасгалжуулагч, дуучин, жүжигчин, сэтгүүлч, ахмад дайчин, инженер гээд салбар салбартаа үнэлэгдсэн шилдэг иргэддээ халуун баяр хүргэе. Бас түүхэн ойн өдөр шагнал гардан авч буй нийт иргэддээ баяр хүргэе.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Та</span><span>бүхний</span><span>цаашдын</span><span>ажил</span><span>хөдөлмөрт</span><span>өндөр</span><span>амжилт</span><span>хүс</span><span>ч баярыг тань хуваалцаж буй гэр бүл, үр хүүхэд, хамт олонд тань бас түүхт&nbsp;</span>ойн<span>баярыг</span><span>тохиолдуулан</span>&nbsp;чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлье.</div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Аугаа их түүхийг бүтээсэн өвөг дээдсийн үр хойч бидэнд өөдрөг гэгээн ирээдүй буй гэдэгт би итгэдэг. Эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 101 жилийн ойг өргөн дэлгэр тэмдэглэж буй монгол түмэндээ болон Монголын төлөөх сэтгэл зүрхтэй бүхий л хүнд түүхт ойн баярын мэнд хүргэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Ирэх ондоо элэг бүтэн, эрүүл саруул, эрчим төгс байж</span></div> <div><span>Амжилтаа ахиулж, урагш тэмүүлэхийн ерөөл өргөе&rdquo; гэлээ.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>2012 оны 12 сарын 28 ний өдөр</span></div> /media/elbegdorj/content/posts/2012-12-28shagna_ugbig_0.jpg 2012,12,17 <a href="/%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%87%D1%83%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D1%87%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD-%D1%8B%D0%BD-vi-%D0%B5%D1%80%D3%A9%D0%BD%D1%85%D0%B8%D0%B9-%D1%85%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%B3%D1%87%D0%B4%D0%BE%D0%B4/">“Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын VI Ерөнхий Хуралдаанд оролцогчдод</a> <p><strong><span>“Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын</span></strong><strong><span>&nbsp;VI&nbsp;</span></strong><strong><span>Ерөнхий Хуралдаанд оролцогчдод</span></strong></p> <div><span>Монгол Улстай түүх, соёлын түмэн шижмээр холбогдсон, найрсаг харилцаат Турк улсын эртний нийслэл Бурса хотод болж буй “Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын 6 дугаар ерөнхий хуралдаанд дэлхийн олон оронд ажиллаж амьдарч байгаа монголчууд төдийгүй дэлхий дахинаа тархан суурьшсан Хүннү, Монгол, Түрэг угсаа гарвалта</span><span>н</span><span>, Монголыг судлаач эрдэмтэд, Монголын анд нөхдийн өндөр нэр хүндтэй, өргөн бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөл оролцож, даяаршлын эрин үед Монгол түмний түүх, хэл, соёл, хүмүүнлэгийн харилцаа холбоонд тулгуурласан тал бүрийн хамтын ажиллагааны өргөн хүрээтэй асуудлуудыг хөндөн хэлэлцэх гэж байгаа нь чухал ач холбогдолтой хэмээн Монгол Улсын Төрийн тэргүүн үзэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Тус чуулганы энэ удаагийн хуралдаан, түүний хүрээнд болох соёл урлаг, мэдээлэл, сурталчилгаа, эдийн засаг, бизнесийн чиглэлийн арга хэмжээнүүд нь Монгол, Туркийн өдрөөс өдөрт өрнөн дэлгэрч байгаа харилцаа, хамтын ажиллагааг улам бүр шинэ шатанд дэвшүүлэн хөгжүүлэх, улмаар хоёр орны олон нийтийн хүсэл эрмэлзлэлийн нэгдмэл илэрхийлэл болж байгаагаараа онцлог бөгөөд хүмүүн төрөлхтөний оюуны сан хөмрөгт томоохон байр суурь эзэлдэг Монголын түүх, хэл, бичиг, соёлын арвин их өвийг судлах, сурталчлах, хадгалан хамгаалах, дээдлэн дэлгэрүүлэх талаар Чуулганд оролцогчид нухацтай санал солилцож, тодорхой асуудлаар тохиролцох, төсөл төлөвлөгөө боловсруулах зэргээр хамтран ажиллаж, олон улсын бизнес, соёл, хүмүүнлэгийн</span><span>үйлсэд өөрсдийн хувь нэмрээ оруулаасай хэмээн хүсч &nbsp;байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Улс гүрэн, ард түмнүүдийн найрамдалт харилцаа, энх амгалан байдал, эв эеийг эрхэмлэн дээдлэгч Монгол түмний санал санаачлагыг дэмжиж, олон улсын цар хүрээтэй энэхүү чуулга уулзалтад оролцогчдод Мэндчилгээ дэвшүүлж,&nbsp;соёрхон&nbsp;үзсэн&nbsp;Турк улсын Ерөнхийлөгч, эрхэмсэг ноён Абдулла Гүл, тус Чуулганыг эх орондоо хүлээн авсан Туркийн Засгийн газар болон чуулганы хуралдааныг үр дүнтэй хийх бүхий л бололцоог бүрдүүлж</span><span>найрсагаар хамтран ажилласан Бурса хотын удирдлага, тус хотын эдийн засаг, соёлын байгууллагууд, олон нийтийн төлөөлөлд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлж, Туркийн</span><span>ард түмэнд хөгжил цэцэглэлт, хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Монгол, Туркийн найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагаа улам бүр хөгжин дэлгэрэх болтугай.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div align="center">Гүнээ&nbsp;хүндэтгэсэн,</div> <div align="center"><strong><span>Монгол улсын Ерөнхийлөгч,</span></strong><strong><span>&nbsp;<br></span></strong><strong><span>“Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын Хүндэт Ерөнхийлөгч&nbsp;</span></strong><strong><span>&nbsp;</span></strong><strong><span>Цахиагийн Элбэгдорж</span></strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong><span>2012 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдөр</span></strong></div> <div align="center"><strong><span>Улаанбаатар хот</span></strong></div> /%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%87%D1%83%D1%83%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D1%87%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D0%BD-%D1%8B%D0%BD-vi-%D0%B5%D1%80%D3%A9%D0%BD%D1%85%D0%B8%D0%B9-%D1%85%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%B3%D1%87%D0%B4%D0%BE%D0%B4/ <p><strong><span>“Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын</span></strong><strong><span>&nbsp;VI&nbsp;</span></strong><strong><span>Ерөнхий Хуралдаанд оролцогчдод</span></strong></p> <div><span>Монгол Улстай түүх, соёлын түмэн шижмээр холбогдсон, найрсаг харилцаат Турк улсын эртний нийслэл Бурса хотод болж буй “Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын 6 дугаар ерөнхий хуралдаанд дэлхийн олон оронд ажиллаж амьдарч байгаа монголчууд төдийгүй дэлхий дахинаа тархан суурьшсан Хүннү, Монгол, Түрэг угсаа гарвалта</span><span>н</span><span>, Монголыг судлаач эрдэмтэд, Монголын анд нөхдийн өндөр нэр хүндтэй, өргөн бүрэлдэхүүнтэй төлөөлөл оролцож, даяаршлын эрин үед Монгол түмний түүх, хэл, соёл, хүмүүнлэгийн харилцаа холбоонд тулгуурласан тал бүрийн хамтын ажиллагааны өргөн хүрээтэй асуудлуудыг хөндөн хэлэлцэх гэж байгаа нь чухал ач холбогдолтой хэмээн Монгол Улсын Төрийн тэргүүн үзэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Тус чуулганы энэ удаагийн хуралдаан, түүний хүрээнд болох соёл урлаг, мэдээлэл, сурталчилгаа, эдийн засаг, бизнесийн чиглэлийн арга хэмжээнүүд нь Монгол, Туркийн өдрөөс өдөрт өрнөн дэлгэрч байгаа харилцаа, хамтын ажиллагааг улам бүр шинэ шатанд дэвшүүлэн хөгжүүлэх, улмаар хоёр орны олон нийтийн хүсэл эрмэлзлэлийн нэгдмэл илэрхийлэл болж байгаагаараа онцлог бөгөөд хүмүүн төрөлхтөний оюуны сан хөмрөгт томоохон байр суурь эзэлдэг Монголын түүх, хэл, бичиг, соёлын арвин их өвийг судлах, сурталчлах, хадгалан хамгаалах, дээдлэн дэлгэрүүлэх талаар Чуулганд оролцогчид нухацтай санал солилцож, тодорхой асуудлаар тохиролцох, төсөл төлөвлөгөө боловсруулах зэргээр хамтран ажиллаж, олон улсын бизнес, соёл, хүмүүнлэгийн</span><span>үйлсэд өөрсдийн хувь нэмрээ оруулаасай хэмээн хүсч &nbsp;байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Улс гүрэн, ард түмнүүдийн найрамдалт харилцаа, энх амгалан байдал, эв эеийг эрхэмлэн дээдлэгч Монгол түмний санал санаачлагыг дэмжиж, олон улсын цар хүрээтэй энэхүү чуулга уулзалтад оролцогчдод Мэндчилгээ дэвшүүлж,&nbsp;соёрхон&nbsp;үзсэн&nbsp;Турк улсын Ерөнхийлөгч, эрхэмсэг ноён Абдулла Гүл, тус Чуулганыг эх орондоо хүлээн авсан Туркийн Засгийн газар болон чуулганы хуралдааныг үр дүнтэй хийх бүхий л бололцоог бүрдүүлж</span><span>найрсагаар хамтран ажилласан Бурса хотын удирдлага, тус хотын эдийн засаг, соёлын байгууллагууд, олон нийтийн төлөөлөлд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлж, Туркийн</span><span>ард түмэнд хөгжил цэцэглэлт, хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Монгол, Туркийн найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагаа улам бүр хөгжин дэлгэрэх болтугай.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div align="center">Гүнээ&nbsp;хүндэтгэсэн,</div> <div align="center"><strong><span>Монгол улсын Ерөнхийлөгч,</span></strong><strong><span>&nbsp;<br></span></strong><strong><span>“Дэлхийн Монголчуудын Чуулган”-ын Хүндэт Ерөнхийлөгч&nbsp;</span></strong><strong><span>&nbsp;</span></strong><strong><span>Цахиагийн Элбэгдорж</span></strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong>&nbsp;</strong></div> <div align="center"><strong><span>2012 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдөр</span></strong></div> <div align="center"><strong><span>Улаанбаатар хот</span></strong></div> 2012,11,27 <a href="/%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B3%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D1%85%D3%A9%D0%B4%D3%A9%D0%BB%D0%BC%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B0%D1%8E%D1%83%D0%BB%D0%B3%D2%AF%D0%B9-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB-%D1%8D%D1%80%D2%AF%D2%AF%D0%BB-%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%BE%D0%BD%D1%8B-%D1%88%D0%B8%D0%BD%D1%8D%D1%87%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%82-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B7%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D3%A9%D3%A9%D0%BD%D0%B4-%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%B3%D1%87%D0%B4%D0%BE%D0%B4/">”Монгол Улсын барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хяналтын тогтолцооны шинэчлэлт” үндэсний зөвлөгөөнд оролцогчдод</a> <p><img src="/media/elbegdorj/content/posts/president_last_118.jpg" style="float: none; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;"></p> <p><strong><em><span>”Монгол Улсын барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хяналтын тогтолцооны шинэчлэлт” үндэсний зөвлөгөөнд оролцогчдод</span></em></strong></p> <div><span>Т</span><span>а бүхэн&nbsp;</span><span>барилгын&nbsp;</span><span>салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал,&nbsp;</span><span>эрүүл ахуйн</span><span>&nbsp;хяналтын тогтолцоог&nbsp;цогцоор нь шинэчлэхээр үндэсний хэмжээн</span><span>ий</span><span>&nbsp;зөвлө</span><span>гөөн хийж</span><span>&nbsp;байгаад таларха</span><span>ж байна</span><span>.&nbsp;</span><span>Барилгын салбар их бүтээн байгуулалтын нэг чухал хэсэг гэдэгт хэн ч эргэлзэхгүй. Гэхдээ энэ салбарын нэр хүнд</span><span>хү</span><span>н амын аюулгүй амьдрах</span><span>,</span><span>барилгачдын</span><span>&nbsp;аюулгүй&nbsp;</span><span>хөдөлмөрлөх нөхцөлийг хэр&nbsp;</span><span>бүрдүүл</span><span>ж байгаагаас шууд шалтгаалдаг. Тиймээс гүйцэтгэгч</span><span>, захиалагч, хөрөнгө оруулагч</span><span>, хяналтын байгууллагуудын</span><span>өдөр тутмын</span><span>&nbsp;хамтын</span><span>&nbsp;хүчин чармайлт нэн чухал үүрэгтэй</span><span>.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Энэ салбарт төр, иргэн, гүйцэтгэгч, захиалагч байгууллагуудын&nbsp;харилцан хяналт тавих тогтолцоо нь бараг бүрэн алдагдаж, нэг талаас хүнд суртал, авилгаар дарамталсан, нөгөө талаас нэг нэгэндээ найр тавьсан, назгайрсан байдал газар авч байна. Ийм байдал барилга барихтай холбоотой дамжлага бүхэнд, тухайлбал&nbsp;зөвшөөрөл авах, төлөвлөх, түүнийг дагаж мөрдөх, гүйцэтгэх, хяналт тавих, зохицуулах шатанд алхам тутамд ажиглагдаж байна. Үүний уршгаар эрдэнэт хүмүүний амь нас, эрүүл мэнд, эдийн засаг хохирсоор байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хариуцлагагүй байдлыг зогсооход юуны өмнө барилгын хуулийг өөрчлөх хэрэгтэй. Ингэхдээ з</span><span>өвхөн тэр барилга дээр ажиллаж байгаа хүний бус тэрний орчимд яваа хүмүүсийн амь нас, аюулгүй байдлыг хамгаалах заалтуудыг оруул</span><span>ъя.</span><span>Т</span><span>өр зөвшөөрөл өгдгийг болиулъя. Мэргэжлийн байгууллагууд нь зураг зөв, аюулгүй байдлыг хангасан байна, барьж болно гэж шийдвэрлэснийг л төр бүртгэн хяналт тав</span><span>ья</span><span>. Ийм болохын тулд&nbsp;мэргэжлийн аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагуудад&nbsp;эрхийг нь өгч</span><span>,</span><span>&nbsp;төр хариуцлага тооцож байя. Төрийн олон гарын үсг</span><span>ийг</span><span>&nbsp;байхгүй бол</span><span>гоё.</span><span>Мөн холбогдох хуулиудад зөрчил гаргасан аж ахуйн нэгж, албан тушаалтнуудтай хэрхэн хариуцлага тооцохыг тодорхой зааж өгье гэсэн.&nbsp;Үүнийг та бүхэн асуудлаа хэлэлцэхдээ тунгаан бодно гэдэгт итгэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хүнд суртал, чирэгдлийг арилгах, эрүүл ахуй, аюулгүйн орчин нөхцөлийг бүрдүүлэхэд барилгын салбарт мөрддөг о</span><span>лон улсын стандартыг монголынхоо нөхцөлд нутагшуула</span><span>х явдал үгүйлэгдэж байна.&nbsp;</span><span>Барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хяналтын удирдлагын тогтолцоог шинэчлэ</span><span>н бүх сум, аймаг, нийслэлд чанадлан мөрдөх ёстойг энд онцлон анхааруулмаар байна</span><span>.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тогтолцооны шинэчлэлийн асуудалд барилгын салбарын төрийн захиргааны байгууллага, мэргэжлийн холбоод, хувийн хэвшлийнхнээс гадна эрүүл мэнд, даатгалын чиглэлээр Эрүүл мэндийн яам, шаталсан сургалтын чиглэлээр Боловсрол</span><span>, шинжлэх ухааны</span><span>&nbsp;яам, хяналт шалгалт, хууль эрхзүйн чиглэлээр Хууль зүйн яам, ослоос урьдчилан сэргийлж, авран хамгаалах чиглэлээр Онцгой</span><span>б</span><span>айдлын&nbsp;</span><span>е</span><span>рөнхий газар, хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр Хөдөлмөрийн яам&nbsp;</span><span>оролцох учиртай.</span><span>О</span><span>доогийн “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай” хуул</span><span>ь</span><span>д өөрчлөлт оруулж Ерөнхий сайдын шууд удирдлага дор ажиллах “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн үндэсний хороо”-ны бүтцийг ч УИХ, З</span><span>асгийн газр</span><span>ын хэмжээнд дахин тавьж шийдвэрлүүлэх</span><span>&nbsp;нь зүйтэй гэж үзэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Т</span><span>улгамдсан асуудлуудаа зөв&nbsp;</span><span>тодорхойл</span><span>ж, хэрэгжүүлэх замаа оновчтой то</span><span>гто</span><span>он,</span><span>эрхзүйн аюулгүй шинэ орчин бүрдүүлэх</span><span>&nbsp;үйл явц</span><span>ыг шуурхай эхлүүлэхэд зөвлөгөөнд оролцогч та бүхэн чухал түлхэц үзүүлнэ гэдэгт Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд итгэж байна. Та бүхэнд амжилт хүсье.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div>&nbsp;</div> <div align="center"><span>МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ц.ЭЛБЭГДОРЖ</span></div> <div align="center">&nbsp;</div> <div align="center"><span>Улаанбаатар хот</span></div> <div align="center"><span>2012 оны 11-р сарын 27</span></div> /%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B3%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D1%85%D3%A9%D0%B4%D3%A9%D0%BB%D0%BC%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B0%D1%8E%D1%83%D0%BB%D0%B3%D2%AF%D0%B9-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB-%D1%8D%D1%80%D2%AF%D2%AF%D0%BB-%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%BE%D0%BD%D1%8B-%D1%88%D0%B8%D0%BD%D1%8D%D1%87%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%82-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B7%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D3%A9%D3%A9%D0%BD%D0%B4-%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%86%D0%BE%D0%B3%D1%87%D0%B4%D0%BE%D0%B4/ <p><img src="/media/elbegdorj/content/posts/president_last_118.jpg" style="float: none; display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;"></p> <p><strong><em><span>”Монгол Улсын барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хяналтын тогтолцооны шинэчлэлт” үндэсний зөвлөгөөнд оролцогчдод</span></em></strong></p> <div><span>Т</span><span>а бүхэн&nbsp;</span><span>барилгын&nbsp;</span><span>салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал,&nbsp;</span><span>эрүүл ахуйн</span><span>&nbsp;хяналтын тогтолцоог&nbsp;цогцоор нь шинэчлэхээр үндэсний хэмжээн</span><span>ий</span><span>&nbsp;зөвлө</span><span>гөөн хийж</span><span>&nbsp;байгаад таларха</span><span>ж байна</span><span>.&nbsp;</span><span>Барилгын салбар их бүтээн байгуулалтын нэг чухал хэсэг гэдэгт хэн ч эргэлзэхгүй. Гэхдээ энэ салбарын нэр хүнд</span><span>хү</span><span>н амын аюулгүй амьдрах</span><span>,</span><span>барилгачдын</span><span>&nbsp;аюулгүй&nbsp;</span><span>хөдөлмөрлөх нөхцөлийг хэр&nbsp;</span><span>бүрдүүл</span><span>ж байгаагаас шууд шалтгаалдаг. Тиймээс гүйцэтгэгч</span><span>, захиалагч, хөрөнгө оруулагч</span><span>, хяналтын байгууллагуудын</span><span>өдөр тутмын</span><span>&nbsp;хамтын</span><span>&nbsp;хүчин чармайлт нэн чухал үүрэгтэй</span><span>.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Энэ салбарт төр, иргэн, гүйцэтгэгч, захиалагч байгууллагуудын&nbsp;харилцан хяналт тавих тогтолцоо нь бараг бүрэн алдагдаж, нэг талаас хүнд суртал, авилгаар дарамталсан, нөгөө талаас нэг нэгэндээ найр тавьсан, назгайрсан байдал газар авч байна. Ийм байдал барилга барихтай холбоотой дамжлага бүхэнд, тухайлбал&nbsp;зөвшөөрөл авах, төлөвлөх, түүнийг дагаж мөрдөх, гүйцэтгэх, хяналт тавих, зохицуулах шатанд алхам тутамд ажиглагдаж байна. Үүний уршгаар эрдэнэт хүмүүний амь нас, эрүүл мэнд, эдийн засаг хохирсоор байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хариуцлагагүй байдлыг зогсооход юуны өмнө барилгын хуулийг өөрчлөх хэрэгтэй. Ингэхдээ з</span><span>өвхөн тэр барилга дээр ажиллаж байгаа хүний бус тэрний орчимд яваа хүмүүсийн амь нас, аюулгүй байдлыг хамгаалах заалтуудыг оруул</span><span>ъя.</span><span>Т</span><span>өр зөвшөөрөл өгдгийг болиулъя. Мэргэжлийн байгууллагууд нь зураг зөв, аюулгүй байдлыг хангасан байна, барьж болно гэж шийдвэрлэснийг л төр бүртгэн хяналт тав</span><span>ья</span><span>. Ийм болохын тулд&nbsp;мэргэжлийн аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагуудад&nbsp;эрхийг нь өгч</span><span>,</span><span>&nbsp;төр хариуцлага тооцож байя. Төрийн олон гарын үсг</span><span>ийг</span><span>&nbsp;байхгүй бол</span><span>гоё.</span><span>Мөн холбогдох хуулиудад зөрчил гаргасан аж ахуйн нэгж, албан тушаалтнуудтай хэрхэн хариуцлага тооцохыг тодорхой зааж өгье гэсэн.&nbsp;Үүнийг та бүхэн асуудлаа хэлэлцэхдээ тунгаан бодно гэдэгт итгэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хүнд суртал, чирэгдлийг арилгах, эрүүл ахуй, аюулгүйн орчин нөхцөлийг бүрдүүлэхэд барилгын салбарт мөрддөг о</span><span>лон улсын стандартыг монголынхоо нөхцөлд нутагшуула</span><span>х явдал үгүйлэгдэж байна.&nbsp;</span><span>Барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хяналтын удирдлагын тогтолцоог шинэчлэ</span><span>н бүх сум, аймаг, нийслэлд чанадлан мөрдөх ёстойг энд онцлон анхааруулмаар байна</span><span>.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тогтолцооны шинэчлэлийн асуудалд барилгын салбарын төрийн захиргааны байгууллага, мэргэжлийн холбоод, хувийн хэвшлийнхнээс гадна эрүүл мэнд, даатгалын чиглэлээр Эрүүл мэндийн яам, шаталсан сургалтын чиглэлээр Боловсрол</span><span>, шинжлэх ухааны</span><span>&nbsp;яам, хяналт шалгалт, хууль эрхзүйн чиглэлээр Хууль зүйн яам, ослоос урьдчилан сэргийлж, авран хамгаалах чиглэлээр Онцгой</span><span>б</span><span>айдлын&nbsp;</span><span>е</span><span>рөнхий газар, хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр Хөдөлмөрийн яам&nbsp;</span><span>оролцох учиртай.</span><span>О</span><span>доогийн “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай” хуул</span><span>ь</span><span>д өөрчлөлт оруулж Ерөнхий сайдын шууд удирдлага дор ажиллах “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн үндэсний хороо”-ны бүтцийг ч УИХ, З</span><span>асгийн газр</span><span>ын хэмжээнд дахин тавьж шийдвэрлүүлэх</span><span>&nbsp;нь зүйтэй гэж үзэж байна.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div><span>Т</span><span>улгамдсан асуудлуудаа зөв&nbsp;</span><span>тодорхойл</span><span>ж, хэрэгжүүлэх замаа оновчтой то</span><span>гто</span><span>он,</span><span>эрхзүйн аюулгүй шинэ орчин бүрдүүлэх</span><span>&nbsp;үйл явц</span><span>ыг шуурхай эхлүүлэхэд зөвлөгөөнд оролцогч та бүхэн чухал түлхэц үзүүлнэ гэдэгт Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд итгэж байна. Та бүхэнд амжилт хүсье.</span></div> <div>&nbsp;</div> <div>&nbsp;</div> <div align="center"><span>МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ц.ЭЛБЭГДОРЖ</span></div> <div align="center">&nbsp;</div> <div align="center"><span>Улаанбаатар хот</span></div> <div align="center"><span>2012 оны 11-р сарын 27</span></div> /media/elbegdorj/content/posts/president_last_118.jpg 2012,11,14 <a href="/%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%81-%D1%85%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-850-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BE%D0%B9%D0%B4-%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/">Чингис хааны мэндэлсэний 850 жилийн ойд зориулсан Хүндэтгэлийн хуралд хэлсэн үг</a> <p><br></p><iframe width="930" height="600" src="http://www.youtube.com/embed/qOw36xl12ik" frameborder="0" allowfullscreen=""></iframe> /%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%81-%D1%85%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-850-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%BE%D0%B9%D0%B4-%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%83%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D2%AF%D0%B3/ <p><br></p><iframe width="930" height="600" src="http://www.youtube.com/embed/qOw36xl12ik" frameborder="0" allowfullscreen=""></iframe> 2012,11,14 <a href="/%D1%82%D1%8D%D0%BC%D2%AF%D0%B6%D0%B8%D0%BD-%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%81-%D0%B1%D0%BE%D0%BB-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%87%D1%83%D1%83%D0%B4-%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%85%D0%B0%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BB-%D1%8E%D0%BC/">ТЭМҮЖИН-ЧИНГИС БОЛ МОНГОЛЧУУД БИДНИЙ ХААН БАХАРХАЛ ЮМ</a> <p></p><p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold"="">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold"="">Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойд зориулсан </span><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-font-kerning:18.0pt;mso-ansi-language:="" mn;mso-bidi-font-weight:bold"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-ansi-language:mn;mso-bidi-font-weight:bold"="">хүндэтгэлийн хуралд хэлсэн үг<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм хүндэт ард иргэдээ,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай Ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид их эзэн хааныхаа мэндэлсний ойг төр түмнээрээ тэмдэглэхээр цуглаад байна. Эдүгээгээс найман зуун тавин жилийн өмнө Монголчууд бидний их өвөг Тэмүжин-Чингис хаан мэндэлжээ.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Орчлонд элсний ширхэг мэт олон хүн мэндэлсэнтэй&nbsp;хэн маргах.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч хөрст дэлхийд мөрөө арилшгүй үлдээж алдраа дуурсгасан нь тийм олон биш.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дундаас бидний өвөг-эзэн богд Чингис хаан аргагүй тод билээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэлхийн хээлд нэрийг нь сонсоогүй хүн үлдээгүй шахам. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэр нөмөрт их хаан Чингис оргүй хоосноос төрөөгүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол ахуй дотроос тэр ургасан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хэрлэн голынхоо усыг залгилж, морио унаж, хангай тэнгэртээ тэр залбирч явсан. Тэмүжин ээжээ сонсож, гэрээ нүүлгэж, дүү нараа тэжээж өсгөсөн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр атга мойлны үнэ цэнийг мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өвөг дээдсийнхээ үлдээсэн бүхнийг хүч болгон өөртөө хураасан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэмүжин амь нэхсэн зовлон дундаас тодорсон.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харьд олзлогдсон шарга морьдоо нэхэж тэр бусадтай анх харвалдсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сүйт Бөртэгээ өмөөрч тэр анх дайтсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “бие хэврэг билиг мөнх”-ийг багаасаа ухаарсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр түүний тохож явсан эмээл нь алга. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч босгосон Монгол нь байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Босоо бичиг нь байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр түүний барьж явсан ташуур нь алга. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч бүтээсэн төр нь байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Буулгасан зарлиг нь байна.&nbsp;&nbsp;(алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан алт мөнгө цуглуулж яваагүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хүний сэтгэлийг хурааж явсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний бие бидний дунд үгүй ч билиг нь үлджээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааныг Өүлэн эх “эрдэмт Тэмүжин” гэж тодорхойлсон байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хатан ухааныг шүтэж амьдарсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан мэдлэгийг, урыг, ярууг, сайныг, сайхныг үнэлдэг хүн байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр зөвийг авамтгай, бусдыг сонсомтгой, муу сайн үгийг эн тэнцүү даадаг хүн байсан. Тэмүжин сэлэм шиг иртэй явахдаа ч олзны боолын өчиг дундаас буудайн чинээ алтан санааг алдалгүй шүүрдэг байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис төрөө хуультай байхыг эрхэмлэдэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Цэргээ урлагтай, бас дүрэмтэй, сахилгатай байхыг эрхэмлэдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Зон олноо ёс журамтай амьдрахыг эрхэмлэдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн уйлж төрдөг ч дүрэмтэй амьдрах ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүний ялгаанаас&nbsp;бус хуулийн тэгшээс шударга ёс эхэлдгийг, бас төлөвшдөгийг тэр ойлгосон хүн байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайхан орд харшаас, сайн ёс заншил илүү урт насалдгийг тэр мэддэг хүн байлаа. (алга ташив) &nbsp;</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийд байхгүй том улс гүрэн байгуулсан ч өөртөө хөшөө дурсгал босгохыг урьтал болгоогүй юм.&nbsp;</span><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай, ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаанаас өмнө бас хойш түүний байгуулсан гүрэн улс шиг томыг, ихийг, далайцтайг хэн ч байгуулж чадаагүй юм. Гэхдээ Чингис ихийг багаас эхэлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр төр улсаа төвхнүүлэх их ажлаа биеэ, гэрээ төвхнүүлэхээс эхэлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр цагийн салхинд цохиулж бутарсан аргалын цог шиг овог аймгуудынхаа тэмцэл зөрчил дунд ширээгдэж тодорсон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бутарсан улсаа нэгтгэх нь Монгол овогтны аврал гэдгийг тэр харсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэгэхгүй бол Монголчууд сүйрэх нь гэдгийг тэр ойлгосон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гадны хатгааст автан хэмлэлдэх биш, дотроо хүчээ нэгтгэхийг тэр эрхэмлэсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр чадсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис эзэнт гүрнийг, төртэй гүрнийг, хуультай гүрнийг байгуулж чадсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм Монголчууд аа</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан төрийн засаглалыг хуулийн засаглал гэж үздэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд гэртээ ороод ёс заншлаа, гэрээсээ гараад хууль дүрмийг дагаж ирсэн ард түмэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид хуультай төртэй гүрний үр сад. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид ёс журамтай ээж ааваас үүссэн хүмүүс.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид ахмадаа алд, дүүгээ дэлэм хүндэлж ирсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэрийн дор төрж, хуулийн дор амьдарна гэж хэлэлцдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид хуультай хаанаас төрсөн ёстой, журамтай, ястай хүмүүс. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд бид өөрсдийгөө “ястай мах иддэг ёстой хүн” гэж ярилцдаг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ бол Монгол хүн хууль журам,ёс заншлаа дагадаг хэвшилтэй гэдгийг хэлсэн үг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хууль биелүүлдэг хүнийг ,төрийг,түшмэдийг “сайн” гэж&nbsp;тодотгодог уламжлал бидэнд бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “алтан төр” гэж сургасан удаатай. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их хаантан “Алтан төрийг хатамжлан дагавал ариун нэр ирнэ” гэж хэлдэг байсан. Алтан төрийг хатамжлан дагана гэдэг бол төрийн хууль тогтоомжийг ялгамж үгүй даган биелүүлнэ гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөгийнхөөр бол хуулийг иргэн ч биелүүлнэ, түшээ нь ч биелүүлнэ гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Баян нь ч хуулийг дагана, ядуу нь ч хуулийг дагана гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хуулийг зөрчсөн бол даварсан дарга ч шийтгэл хүлээнэ, иргэн ч хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн үйлдлээ хариуцах ёстой. Түүнийг шударга ёс гэдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийм шаардлага Чингисийн үед ч байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр ч байх ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийм тогтсон сайн ёсыг хүн төрөлхтний үнэлэмж, үнэт зүйл гэж үздэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Төр улс оршихын үндэс бол хуулийн шударга хэрэгжилт. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ зарчмыг бидний өвөг дээдэс хэлбэрэлтгүй мөрддөг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хуулиар тохинуулсан улс гэр бат бөх гэдгийг тэд мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ямар ч хүний, төрийн, улсын явах зам бол хууль гэдгийг тэд яс махандаа шингэтэл ойлгосон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тиймээс ч тэд нэр хугарахаас яс хугарахыг илүүд үздэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хууль зарлиг зөрчсөнөөс, амиа өгөхийг илүүд тооцдог байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “алд бие минь алжааваас алжаатугай, ахуй төр минь бүү алдартугай” гэж сургасан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийнхүү Их хаантан “төрсөн бие минь мөнх биш ч, төр улс минь мөнх оршиг ээ” гэж зарлигдсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ахуй төр, аюулгүй байдал гэдгийг Чингис хаан хууль зарлиг, түүний хэрэгжилт гэж ойлгож явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ бол Чингис хааны аугаа билиг шингэсэн&nbsp;сургаал билээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ялгамж үгүй хэрэгждэг хууль, дэг журам л төрсөн бүхний ард хоцрох улс гүрнийх нь үндэс болдгийг Их хаан олж хэлсэн нь энэ юм. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай, ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны үед дэлхий агшсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бүр талаа хүртэл агшсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхий хязгаартай, хэмжээтэй гэдгийг хүн төрөлхтөнд мэдрүүлсэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийг хэмжээнд нь тавьсан хүн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийн сайн сайхныг зөвхөн орон зайн утгаар хараагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дэлхийг дэглэм журмаар, энх амгалангаар засаглахыг зорьсон юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэглэм журам тогтвол энх амгалан тогтдогийг тэр мэддэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний хувьд аян дайн бол энхийг тогтоох арга байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Оросын их эрдэмтэн Лев Гумилев Чингисийн дайн хийх шалтгийг “үйлийн эрх” гэж тодорхойлсон байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бусдын зүгээс үйл лай их удвал Их хаан эрхээ эдэлдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд шалтгаангүй дайн өдөөдөггүй байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Үйлийг дарж зөвийг хэрэгжүүлэхийн тулд тэд дайтдаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд зөвхөн дайлаад өнгөрөөгүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайлсан, очсон газар бүртээ үлддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр үед бурууг зөв болгох, хатууг зөөллөх нь хэцүү ажил байсныг түүхэн сурвалжуудад тэмдэглэсэн байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд төрийг ард түмэн байгуулдгийг заадаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их хуралдай хийж их хэргийг хэлэлцүүлж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн төрийн үндэс сайн хууль гэдгийг Монголчууд мэдрүүлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">“Их засаг” хуулийг очсон газар бүртээ хэрэгжүүлдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын эзэнт гүрэн баривал хуультай, шүүвэл шүүгчтэй байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Залгамж чанар нь үл алдрах алтан аргамж, дотоод гадаад бодлоготой байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Морьтой буухиач залган хурдлах морин гүйдэлд суурилсан өртөө шуудантай байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын эзэнт гүрэн аравтад тулгуурласан цэргийн нэгжтэй, түмд тулгуурласан захиргааны бүтэцтэй байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Нэг хүн шиг аравт нэжгээд этгээдээс хүчтэй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Арван хүн шиг зуут, зуун хүн шиг мянгат, мянган хүн шиг бумт улс үндэстний, төрийн &nbsp;суурь болохыг тэд мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харилцаа холбоо хөгжүүлж, татвар түрээс тогтоож, өмд өмсүүлж, цаасан мөнгө хэрэглүүлж, од эрхсийг судлуулж, шинжлэх ухааныг дэмжиж, ном түүх бичүүлж, сургууль эмнэлэг, сүм хийдийг бариулж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан биеийн хүчнээс билгийн хүчинд илүүтэй итгэдэг байсан.&nbsp;</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">(</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">“Сэтгэлийг нь эзэмдвэл бие нь хаа холдох вэ” гэж ярьдаг хаантан байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэрээр шүтлэг бишрэлд хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Шүтдэг бурхан, уншдаг судар нь өөр ч хүний шүтлэг бишрэлд тэгш хандвал тэр эрх чөлөө болно. Улмаар амар амгаланд хүрч болно гэдгийг Чингис хаан мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны үед дайн зөвхөн эвдлэн сүйтгэлт, эзэрхийлэн түрэмгийлэл байгаагүй. Дайн бол нээлт байсан. Царцанги түгжигдмэлийг нээх нээлт байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харгислал хатууг зогсоох,сайныг дэмжих холбох арга байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Шинэ газар, шинэ соёл иргэншлийг олж, бас шинээр дэглэм журам тогтоодог байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр жинхэнэ утгаар нь Дорно, Өрнийг сэрээж, сэргээж бас холбосон юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хагацсан улсыг хамтатгаж, бутарсан улсыг бүрдүүлж явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан хамгийн үнэт өв, хамгийн үнэнч нөхдөө дайн тулааны талбараас олдог байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайн дажинг дэглэм журмаар номхотгож болохыг тэр бусдад заасан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайн бол түүний хувьд засаглан шийтгэх, эзлэн тохинуулах арга байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр энэ аргыг өөрийн нутагт ч, хүний нутагт ч ялгамж үгүй хэрэглэсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр үйлийн эрхийг эдэлж, дайтаж явахдаа хүнийг, төрийг засаглах ухаанд суралцаж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Улсыг засах билиг сургаалыг цуглуулж бас түгээж явсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны амьдралынхаа турш цуглуулсан билиг сургаал нь нэгэн үед бус, мянган үед хүн төрөлхтөн хэрэглэж болох учир зүй-томъёолол юм. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэмүжин &nbsp;анд &nbsp;нөхдөө жаргал цэнгэл дундаас олоогүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний хамгийн үнэнч түшээд нь зовлон дундаас олдсон юм.</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Боорчи, Мухулай, Зэлмэ, Сүбээдэй нар бол Чингис хааны зовлонгоо хуваалцаж олсон сайн нөхөд нь байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн хаанд сайн нөхөр хэрэгтэй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн төрд сайн түшээ хэрэгтэй. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан өөртөө үнэнчээс илүүтэй төр түмэндээ үнэнч хүнийг хайдаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр замд тоссоныг бус зарчимд үнэнчийг дэмждэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хоёр сэтгэлтэнг бус чин үнэнч, тууштай сэтгэлийг илүүд үздэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өөрийг нь дагасныг магтсаныг бус, тэр өөрийн бодол санааны энд дүйцэхүйц хүнтэй шадарладаг байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өвөг дээдсийнхээ хэв ёсыг сахиж, бусдын ач тусыг мартдаггүй хүн байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр ачлахаа ачилж, яллахаа яллаж, уучлахаа уучилж мэддэг хүн байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм иргэд ээ,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэрээс сонссон мэт, тэнгэрээс сурсан мэт Чингис хаан сайныг таних увидастай байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр нүдэндээ галтай, биедээ эрдэмтэй, оюундаа номтой хүн байсан гэдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан таван эрдэм тэгш бүрдсэн, хүний чимэг явж дээ.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хүний сайныг олж нөхөрлөж, газрын сайхныг олж нутагладаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр тарааж явсан ч, цуглуулж явсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр шижир адил шигшигдсэн эрдэнэ мэт бүгдийг түүж явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр сайн бүхнээ Монголдоо үлдээсэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол хүний чанарт, Монгол газрын гоо сайханд үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол төрийн ёс журамд, Монгол ахуйд үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Зарлиг, сургаал, захиас болгож үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын нэр сүр, алдар суу, алдаршгүй түүх болгож үлдээсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Эзэн Чингис&nbsp;богдын хөх толбот үр хойчис &nbsp;нь эдүгээ ч ээж ааваа баясган мэндэлсээр байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд улам олуулаа болох ерөөл үргэлжилж байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголоо гэх санаанд Монголчууд нэгдэж улс гэрээ урагшлуулан дэвжээхийн төлөө зүтгэж байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн байгуулсан төр нь сүлдтэйгээ, тамгатайгаа, эзэдтэйгээ мандаж явна аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын төр түмэн их эзэн хаандаа, Их Монгол гүрний есөн зууны өнгөн дээр ийнхүү ерөөл өргөж байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн цэргүүдийн унаж явсан намхан хээр морьд манай айл бүхний адуунд бий. Чингисийн төрж өссөн эсгий гэр Монгол нутгийн хээлд халуун голомттойгоо, унь тооно нь хөлөрсөн шиг орчлонгийн өглөө бүхнийг тосдог. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний шүтэж явсан Монгол ижий нь Монгол хүн бүрт, Монгол айл бүрт заяадаг юм. Чингисийн өмсөж явсан дээл, хэрэглэж явсан бичиг үсэг , хэл аялгуу нь одоо ч байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн их цагаан туг, хар сүлдийг манай ард түмэн, манай цэргүүд өнөөдөр ч шүтэж явна аа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн тогтоож &nbsp;явсан хууль, шударга ёсыг Монголын төр өнөөдөр ч эрхэмлэн хатамжилж явна аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм Монголчууд аа,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Эзэн богд Чингис хаан бол Монгол үндэстний цаглашгүй орших оройн дээд шүтээн юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан хутагт хувилгаан байгаагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан мах, цусанд төрсөн Монгол хүн байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд бид Чингис хаанаа ямар учраас үндэсний бахархал гэж үзэх болов оо!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Онон, Хэрлэн, Туулын эхэнд төрсөн тэр Монгол хүү Монгол үндэстнийхээ бахархлыг биедээ шингээж, баяжуулж, бас амьдруулж чадсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Үндэсний бахархал гэдэг бол хүнд шингэсэн, хүнээр дамжсан, хүний бүтээсэн бахархал юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны бүтээсэн түүх бол аугаа их, арилшгүй тод түүх юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэлхийн түүхээс Чингисийн түүхийг салгах аргагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Францын гоо Филипп, Ромын Папаас эхлээд Оросын вангууд, Хятадын Дао, Европын ханлигууд, Энэтхэгийн могул, Арабын султанууд Чингис хаантай болон түүний үр ач нартай харилцаж явсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ түүх арилшгүй бөгөөд саяхны мэт санагдах нь гагцхүү тэнгэрийн таалал биз ээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн төрөлхтний хэдэн үедээ нэрийг нь андахаа байсан их хүмүүс бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их Атилла, Юлиус Цезарь, Македоны Александр, Кристофер Колумб, Напольеон Бонапарт .</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч тэдэнд мянган жилийн дуурсгалт хүн болох Чингис хааны өмнө алхах хувь дутдаг юм аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дэлхийг талд нь ортол агшааж, дэглэм журам гэдгийг ертөнцөд таниулсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүний шид төрийн ёсыг &nbsp;хүн төрөлхтөнд өөрт нь ойлгуулсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тиймээ. Тэнгэрийн элч, бидний хаан бахархал бол яах аргагүй Тэмүжин-Чингис хаан юм</span><span style="font-size: 10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> </span><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">аа. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Одоо цагийн эрдэмт зарим сартваахууд Чингис хааныг “өнөөгийн дэлхийг үндэслэгч” гэдэг дүгнэлтэд нэгдэх боллоо. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монгол хаад очсон газар бүртээ хамгийн хатуу бас соёлтойд тооцогдож байсан нь тохиолдол биш ээ.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэд &nbsp;хамгийн удаан орших дэг журам, үнэт соёл, билэг сургаал</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">ы</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">г үлдээж байсан нь улам бүр тодорсоор байна. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Энэ бол Монголын, Монголчуудын түүх уламжлал соёл хичнээн их өгөөж үржил шимтэй, бас ямар их баялаг дундаршгүй болохыг илтгэх баталгаа юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хааны үр хойч дундаас түүний байгуулсан төр, улсыг сайн авч явсан нь ч бий, муу авч явсан нь ч бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний нэрийг ашиглаж, зарлиг &nbsp;хуулийг нь дагасан нь ч бий, умартсан нь ч бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Нэрийг нь хэлж алдар сууг нь магтахаас, ойг нь тэмдэглэхээс айж бэргэн, ялд унаж явсан үе ч Монголчуудад бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Гэвч Чингис хаан буман сумны зэвээс тодрох ганц алтан зэв мэт цагийг нэвтлэн, цагийг эзлэн оршсоор байна</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> а</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">а. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний орших газар нь Монгол ахуй &nbsp;Монгол төрийн дэг жаяг, хууль дүрэм.</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монголын дээд уламжлал, соёл, ёс заншил юм.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Иймээс Монголыг мэдэх гэвэл Чингисийг мэдэх хэрэгтэй.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингисийг мэдэх гэвэл Монголыг мэдэх хэрэгтэй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">(</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингисийн болон түүний үр хойчийн өв соёл, түүх бол оюунт хүн шавхаад дуусашгүй их юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Оюун мөхөсдөх их өв, үл зөрчигдөх төрийн ёс гэж байдгийг бидний хаан газарт буулгаж чадсан юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Их гүрний жаргал ч их, зовлон ч их байдаг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Наран ургахаас наран шингэх хүртэл засаглахад зангараг хэрэгтэй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр тусмаа их гүрнийг&nbsp;засаглах зангараг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр зангараг бол цэрэг арми ч биш, зам харгуй ч биш, өр төлбөр ч биш. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр бол Хүн гүрнээс эхтэй төрийн хатамжлан биелүүлэх хууль журам, дэглэм соёл байсан юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хааны нэр их газар орон эзэлснээс илүүтэй, их хуулийг тогтоож их ёсыг сахиулж явснаар мөнхөрсөн юм.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаанд нялуун магтаал зохихгүй.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний тухай цаг хугацаа ярьдаг юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Эрхэм хүндэт ард иргэд, хатагтай ноёд оо, </span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан мөнх тэнгэрийн хүчинд итгэдэг хүн байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тиймдээ ч түүний бүтээсэн гүрэн улсын их соёл, энх амгалан, хөгжил дэвшил тэнгэр мэт мөнх оршдог юм. Эдгээр үнэт зүйлс газрынхны тэнгэрт хандсан мөрөөдөл болон өнөө ч оршсоор байна. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Их гүрэн үүсгэж, гүрэн улсын жаргал зовлонг тэнцүүлэх гэдэг газар заяатнуудын хувьд амаргүй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяатны, зөвхөн тэнгэрт тэтгэгдсэн, түмний төлөө зүтгэх хувьтай хүний хийх ажил юмаа. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрийн зарлигийг газарт өв тэгш хэрэгжүүлж чадах, тийм &nbsp;хүмүүсийн хийх ажил юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүнээс биш өөрийгөө хууль зарлигийн дээр, бусдыг түүний доор барих гэдэг дур зоргоороо, хүсэл хясалдаа дийлдсэн нэгний хийх ажил бишээ. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрийн&nbsp;зарлиг гэдгийг энгийнээр, &nbsp;одоочлон ойлговол хууль түүний тэгш хэрэгжилт юм шүү дээ. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан бол газрын зовлонг гаталж, тэнгэрийн заяаг олсон хүн юм. &nbsp;(алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүнд цаг үе ямар байх нь сонин биш байсан. &nbsp;Хамаагүй байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр цаг үедээ гомдоллож, цаг үеэ хорлож яваагүй юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр хэдэн давхар саад бэрхшээл, үзэн ядалт, атаархал хорслыг давдаг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр олон давхар хэрэм ордыг нэвтэлдэг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан газар хичнээн уудам, ус хичнээн гүн, уулс хичнээн өндрийг ойшоодоггүй байсан. Тэр зовлон бэрхшээлийг тоодоггүй хүн байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр үйлийн эрхийг эрхшээж хүрэх газраа хүрч, хийх ёстойгоо хийдэг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр уул талын борог өвс &nbsp;шиг олноос хүнд хэрэгтэйг, гүрэн улсдаа хэрэгтэйг олж хийж чаддаг байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монголчуудыг тэнгэр заяатай гэж үздэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бид тэр заяандаа ч итгэдэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Учир нь бидний дундаас тэнгэрт заяат хүмүүн Чингис хаан тодорсон юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр ч бидэнд хишгээ хайрласан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Энэ Монгол газар шороон дээр биднийг төрүүлсэн.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяа гэдэг бол аминаас илүү хайрлах өвтэй, эрх ашигтай, тийм үнэтэй заяа гэж би ойлгодог. Тэр бол Монгол хүн болж төрөх заяа юмаа. (алга ташив)&nbsp;&nbsp;</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Би итгэдэг.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний өвөг дээдсийн бие нь газарт, билиг нь тэнгэрт байгаа &nbsp;гэдэгт би итгэдэг.</span><span style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний их өвөг хойчийн үр садаа харж ивээж яваа гэдэгт би итгэдэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний өвөг дээдэс өөрийн зоргыг дарж, тэнгэрийн зарлигийг биелүүлж явсан хүмүүс. Тиймдээ ч тэд тэнгэрт тэтгэгдсэн юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:150%"><b><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяат Монгол түмэн минь мөнх оршиг ээ.</span></b><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:150%"><b><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрлэг эцэг- эзэн богд Чингис хаан минь мөнх оршиг ээ..</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;text-indent:.5in;line-height:150%"><span style="font-size: 10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <br> (алга ташив)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-indent: .5in;line-height:150%"><b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-size: 10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-bidi-font-weight:bold"="">2012.11.14&nbsp;</span><span style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-family:" arial","sans-serif""="">&nbsp;</span></p><p></p> /%D1%82%D1%8D%D0%BC%D2%AF%D0%B6%D0%B8%D0%BD-%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%81-%D0%B1%D0%BE%D0%BB-%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%87%D1%83%D1%83%D0%B4-%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%85%D0%B0%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BB-%D1%8E%D0%BC/ <p></p><p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold"="">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold"="">Чингис хааны мэндэлсний 850 жилийн ойд зориулсан </span><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-font-kerning:18.0pt;mso-ansi-language:="" mn;mso-bidi-font-weight:bold"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span lang="MN" style="font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-font-kerning:18.0pt;mso-ansi-language:mn;mso-bidi-font-weight:bold"="">хүндэтгэлийн хуралд хэлсэн үг<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм хүндэт ард иргэдээ,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай Ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид их эзэн хааныхаа мэндэлсний ойг төр түмнээрээ тэмдэглэхээр цуглаад байна. Эдүгээгээс найман зуун тавин жилийн өмнө Монголчууд бидний их өвөг Тэмүжин-Чингис хаан мэндэлжээ.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Орчлонд элсний ширхэг мэт олон хүн мэндэлсэнтэй&nbsp;хэн маргах.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч хөрст дэлхийд мөрөө арилшгүй үлдээж алдраа дуурсгасан нь тийм олон биш.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дундаас бидний өвөг-эзэн богд Чингис хаан аргагүй тод билээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэлхийн хээлд нэрийг нь сонсоогүй хүн үлдээгүй шахам. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэр нөмөрт их хаан Чингис оргүй хоосноос төрөөгүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол ахуй дотроос тэр ургасан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хэрлэн голынхоо усыг залгилж, морио унаж, хангай тэнгэртээ тэр залбирч явсан. Тэмүжин ээжээ сонсож, гэрээ нүүлгэж, дүү нараа тэжээж өсгөсөн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр атга мойлны үнэ цэнийг мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өвөг дээдсийнхээ үлдээсэн бүхнийг хүч болгон өөртөө хураасан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэмүжин амь нэхсэн зовлон дундаас тодорсон.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харьд олзлогдсон шарга морьдоо нэхэж тэр бусадтай анх харвалдсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сүйт Бөртэгээ өмөөрч тэр анх дайтсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “бие хэврэг билиг мөнх”-ийг багаасаа ухаарсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр түүний тохож явсан эмээл нь алга. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч босгосон Монгол нь байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Босоо бичиг нь байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр түүний барьж явсан ташуур нь алга. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч бүтээсэн төр нь байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Буулгасан зарлиг нь байна.&nbsp;&nbsp;(алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан алт мөнгө цуглуулж яваагүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хүний сэтгэлийг хурааж явсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний бие бидний дунд үгүй ч билиг нь үлджээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааныг Өүлэн эх “эрдэмт Тэмүжин” гэж тодорхойлсон байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хатан ухааныг шүтэж амьдарсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан мэдлэгийг, урыг, ярууг, сайныг, сайхныг үнэлдэг хүн байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр зөвийг авамтгай, бусдыг сонсомтгой, муу сайн үгийг эн тэнцүү даадаг хүн байсан. Тэмүжин сэлэм шиг иртэй явахдаа ч олзны боолын өчиг дундаас буудайн чинээ алтан санааг алдалгүй шүүрдэг байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис төрөө хуультай байхыг эрхэмлэдэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Цэргээ урлагтай, бас дүрэмтэй, сахилгатай байхыг эрхэмлэдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Зон олноо ёс журамтай амьдрахыг эрхэмлэдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн уйлж төрдөг ч дүрэмтэй амьдрах ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүний ялгаанаас&nbsp;бус хуулийн тэгшээс шударга ёс эхэлдгийг, бас төлөвшдөгийг тэр ойлгосон хүн байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайхан орд харшаас, сайн ёс заншил илүү урт насалдгийг тэр мэддэг хүн байлаа. (алга ташив) &nbsp;</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийд байхгүй том улс гүрэн байгуулсан ч өөртөө хөшөө дурсгал босгохыг урьтал болгоогүй юм.&nbsp;</span><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай, ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаанаас өмнө бас хойш түүний байгуулсан гүрэн улс шиг томыг, ихийг, далайцтайг хэн ч байгуулж чадаагүй юм. Гэхдээ Чингис ихийг багаас эхэлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр төр улсаа төвхнүүлэх их ажлаа биеэ, гэрээ төвхнүүлэхээс эхэлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр цагийн салхинд цохиулж бутарсан аргалын цог шиг овог аймгуудынхаа тэмцэл зөрчил дунд ширээгдэж тодорсон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бутарсан улсаа нэгтгэх нь Монгол овогтны аврал гэдгийг тэр харсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэгэхгүй бол Монголчууд сүйрэх нь гэдгийг тэр ойлгосон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гадны хатгааст автан хэмлэлдэх биш, дотроо хүчээ нэгтгэхийг тэр эрхэмлэсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр чадсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис эзэнт гүрнийг, төртэй гүрнийг, хуультай гүрнийг байгуулж чадсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм Монголчууд аа</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан төрийн засаглалыг хуулийн засаглал гэж үздэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд гэртээ ороод ёс заншлаа, гэрээсээ гараад хууль дүрмийг дагаж ирсэн ард түмэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид хуультай төртэй гүрний үр сад. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид ёс журамтай ээж ааваас үүссэн хүмүүс.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид ахмадаа алд, дүүгээ дэлэм хүндэлж ирсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэрийн дор төрж, хуулийн дор амьдарна гэж хэлэлцдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Та бид хуультай хаанаас төрсөн ёстой, журамтай, ястай хүмүүс. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд бид өөрсдийгөө “ястай мах иддэг ёстой хүн” гэж ярилцдаг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ бол Монгол хүн хууль журам,ёс заншлаа дагадаг хэвшилтэй гэдгийг хэлсэн үг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хууль биелүүлдэг хүнийг ,төрийг,түшмэдийг “сайн” гэж&nbsp;тодотгодог уламжлал бидэнд бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “алтан төр” гэж сургасан удаатай. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их хаантан “Алтан төрийг хатамжлан дагавал ариун нэр ирнэ” гэж хэлдэг байсан. Алтан төрийг хатамжлан дагана гэдэг бол төрийн хууль тогтоомжийг ялгамж үгүй даган биелүүлнэ гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөгийнхөөр бол хуулийг иргэн ч биелүүлнэ, түшээ нь ч биелүүлнэ гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Баян нь ч хуулийг дагана, ядуу нь ч хуулийг дагана гэсэн үг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хуулийг зөрчсөн бол даварсан дарга ч шийтгэл хүлээнэ, иргэн ч хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн үйлдлээ хариуцах ёстой. Түүнийг шударга ёс гэдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийм шаардлага Чингисийн үед ч байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Өнөөдөр ч байх ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийм тогтсон сайн ёсыг хүн төрөлхтний үнэлэмж, үнэт зүйл гэж үздэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Төр улс оршихын үндэс бол хуулийн шударга хэрэгжилт. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ зарчмыг бидний өвөг дээдэс хэлбэрэлтгүй мөрддөг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хуулиар тохинуулсан улс гэр бат бөх гэдгийг тэд мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ямар ч хүний, төрийн, улсын явах зам бол хууль гэдгийг тэд яс махандаа шингэтэл ойлгосон. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тиймээс ч тэд нэр хугарахаас яс хугарахыг илүүд үздэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хууль зарлиг зөрчсөнөөс, амиа өгөхийг илүүд тооцдог байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан “алд бие минь алжааваас алжаатугай, ахуй төр минь бүү алдартугай” гэж сургасан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ийнхүү Их хаантан “төрсөн бие минь мөнх биш ч, төр улс минь мөнх оршиг ээ” гэж зарлигдсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ахуй төр, аюулгүй байдал гэдгийг Чингис хаан хууль зарлиг, түүний хэрэгжилт гэж ойлгож явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ бол Чингис хааны аугаа билиг шингэсэн&nbsp;сургаал билээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Ялгамж үгүй хэрэгждэг хууль, дэг журам л төрсөн бүхний ард хоцрох улс гүрнийх нь үндэс болдгийг Их хаан олж хэлсэн нь энэ юм. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Хатагтай, ноёд оо,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны үед дэлхий агшсан юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бүр талаа хүртэл агшсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхий хязгаартай, хэмжээтэй гэдгийг хүн төрөлхтөнд мэдрүүлсэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийг хэмжээнд нь тавьсан хүн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан дэлхийн сайн сайхныг зөвхөн орон зайн утгаар хараагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дэлхийг дэглэм журмаар, энх амгалангаар засаглахыг зорьсон юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэглэм журам тогтвол энх амгалан тогтдогийг тэр мэддэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний хувьд аян дайн бол энхийг тогтоох арга байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Оросын их эрдэмтэн Лев Гумилев Чингисийн дайн хийх шалтгийг “үйлийн эрх” гэж тодорхойлсон байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Бусдын зүгээс үйл лай их удвал Их хаан эрхээ эдэлдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд шалтгаангүй дайн өдөөдөггүй байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Үйлийг дарж зөвийг хэрэгжүүлэхийн тулд тэд дайтдаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд зөвхөн дайлаад өнгөрөөгүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайлсан, очсон газар бүртээ үлддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр үед бурууг зөв болгох, хатууг зөөллөх нь хэцүү ажил байсныг түүхэн сурвалжуудад тэмдэглэсэн байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд төрийг ард түмэн байгуулдгийг заадаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их хуралдай хийж их хэргийг хэлэлцүүлж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн төрийн үндэс сайн хууль гэдгийг Монголчууд мэдрүүлсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">“Их засаг” хуулийг очсон газар бүртээ хэрэгжүүлдэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын эзэнт гүрэн баривал хуультай, шүүвэл шүүгчтэй байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Залгамж чанар нь үл алдрах алтан аргамж, дотоод гадаад бодлоготой байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Морьтой буухиач залган хурдлах морин гүйдэлд суурилсан өртөө шуудантай байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын эзэнт гүрэн аравтад тулгуурласан цэргийн нэгжтэй, түмд тулгуурласан захиргааны бүтэцтэй байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Нэг хүн шиг аравт нэжгээд этгээдээс хүчтэй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Арван хүн шиг зуут, зуун хүн шиг мянгат, мянган хүн шиг бумт улс үндэстний, төрийн &nbsp;суурь болохыг тэд мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харилцаа холбоо хөгжүүлж, татвар түрээс тогтоож, өмд өмсүүлж, цаасан мөнгө хэрэглүүлж, од эрхсийг судлуулж, шинжлэх ухааныг дэмжиж, ном түүх бичүүлж, сургууль эмнэлэг, сүм хийдийг бариулж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан биеийн хүчнээс билгийн хүчинд илүүтэй итгэдэг байсан.&nbsp;</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">(</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">“Сэтгэлийг нь эзэмдвэл бие нь хаа холдох вэ” гэж ярьдаг хаантан байлаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэрээр шүтлэг бишрэлд хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Шүтдэг бурхан, уншдаг судар нь өөр ч хүний шүтлэг бишрэлд тэгш хандвал тэр эрх чөлөө болно. Улмаар амар амгаланд хүрч болно гэдгийг Чингис хаан мэддэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны үед дайн зөвхөн эвдлэн сүйтгэлт, эзэрхийлэн түрэмгийлэл байгаагүй. Дайн бол нээлт байсан. Царцанги түгжигдмэлийг нээх нээлт байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Харгислал хатууг зогсоох,сайныг дэмжих холбох арга байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Шинэ газар, шинэ соёл иргэншлийг олж, бас шинээр дэглэм журам тогтоодог байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр жинхэнэ утгаар нь Дорно, Өрнийг сэрээж, сэргээж бас холбосон юм.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хагацсан улсыг хамтатгаж, бутарсан улсыг бүрдүүлж явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан хамгийн үнэт өв, хамгийн үнэнч нөхдөө дайн тулааны талбараас олдог байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайн дажинг дэглэм журмаар номхотгож болохыг тэр бусдад заасан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дайн бол түүний хувьд засаглан шийтгэх, эзлэн тохинуулах арга байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр энэ аргыг өөрийн нутагт ч, хүний нутагт ч ялгамж үгүй хэрэглэсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр үйлийн эрхийг эдэлж, дайтаж явахдаа хүнийг, төрийг засаглах ухаанд суралцаж байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Улсыг засах билиг сургаалыг цуглуулж бас түгээж явсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны амьдралынхаа турш цуглуулсан билиг сургаал нь нэгэн үед бус, мянган үед хүн төрөлхтөн хэрэглэж болох учир зүй-томъёолол юм. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэмүжин &nbsp;анд &nbsp;нөхдөө жаргал цэнгэл дундаас олоогүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний хамгийн үнэнч түшээд нь зовлон дундаас олдсон юм.</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Боорчи, Мухулай, Зэлмэ, Сүбээдэй нар бол Чингис хааны зовлонгоо хуваалцаж олсон сайн нөхөд нь байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн хаанд сайн нөхөр хэрэгтэй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Сайн төрд сайн түшээ хэрэгтэй. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан өөртөө үнэнчээс илүүтэй төр түмэндээ үнэнч хүнийг хайдаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр замд тоссоныг бус зарчимд үнэнчийг дэмждэг байсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хоёр сэтгэлтэнг бус чин үнэнч, тууштай сэтгэлийг илүүд үздэг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өөрийг нь дагасныг магтсаныг бус, тэр өөрийн бодол санааны энд дүйцэхүйц хүнтэй шадарладаг байсан. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр өвөг дээдсийнхээ хэв ёсыг сахиж, бусдын ач тусыг мартдаггүй хүн байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр ачлахаа ачилж, яллахаа яллаж, уучлахаа уучилж мэддэг хүн байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм иргэд ээ,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэнгэрээс сонссон мэт, тэнгэрээс сурсан мэт Чингис хаан сайныг таних увидастай байлаа.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр нүдэндээ галтай, биедээ эрдэмтэй, оюундаа номтой хүн байсан гэдэг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан таван эрдэм тэгш бүрдсэн, хүний чимэг явж дээ.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр хүний сайныг олж нөхөрлөж, газрын сайхныг олж нутагладаг байсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр тарааж явсан ч, цуглуулж явсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр шижир адил шигшигдсэн эрдэнэ мэт бүгдийг түүж явсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр сайн бүхнээ Монголдоо үлдээсэн. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол хүний чанарт, Монгол газрын гоо сайханд үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монгол төрийн ёс журамд, Монгол ахуйд үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Зарлиг, сургаал, захиас болгож үлдээсэн.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын нэр сүр, алдар суу, алдаршгүй түүх болгож үлдээсэн. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Эзэн Чингис&nbsp;богдын хөх толбот үр хойчис &nbsp;нь эдүгээ ч ээж ааваа баясган мэндэлсээр байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд улам олуулаа болох ерөөл үргэлжилж байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголоо гэх санаанд Монголчууд нэгдэж улс гэрээ урагшлуулан дэвжээхийн төлөө зүтгэж байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн байгуулсан төр нь сүлдтэйгээ, тамгатайгаа, эзэдтэйгээ мандаж явна аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголын төр түмэн их эзэн хаандаа, Их Монгол гүрний есөн зууны өнгөн дээр ийнхүү ерөөл өргөж байна. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн цэргүүдийн унаж явсан намхан хээр морьд манай айл бүхний адуунд бий. Чингисийн төрж өссөн эсгий гэр Монгол нутгийн хээлд халуун голомттойгоо, унь тооно нь хөлөрсөн шиг орчлонгийн өглөө бүхнийг тосдог. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Түүний шүтэж явсан Монгол ижий нь Монгол хүн бүрт, Монгол айл бүрт заяадаг юм. Чингисийн өмсөж явсан дээл, хэрэглэж явсан бичиг үсэг , хэл аялгуу нь одоо ч байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн их цагаан туг, хар сүлдийг манай ард түмэн, манай цэргүүд өнөөдөр ч шүтэж явна аа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингисийн тогтоож &nbsp;явсан хууль, шударга ёсыг Монголын төр өнөөдөр ч эрхэмлэн хатамжилж явна аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">&nbsp;</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:="" mn"="">Эрхэм Монголчууд аа,</span></b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Эзэн богд Чингис хаан бол Монгол үндэстний цаглашгүй орших оройн дээд шүтээн юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан хутагт хувилгаан байгаагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хаан мах, цусанд төрсөн Монгол хүн байсан. </span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Монголчууд бид Чингис хаанаа ямар учраас үндэсний бахархал гэж үзэх болов оо!</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Онон, Хэрлэн, Туулын эхэнд төрсөн тэр Монгол хүү Монгол үндэстнийхээ бахархлыг биедээ шингээж, баяжуулж, бас амьдруулж чадсан юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Үндэсний бахархал гэдэг бол хүнд шингэсэн, хүнээр дамжсан, хүний бүтээсэн бахархал юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Чингис хааны бүтээсэн түүх бол аугаа их, арилшгүй тод түүх юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Дэлхийн түүхээс Чингисийн түүхийг салгах аргагүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Францын гоо Филипп, Ромын Папаас эхлээд Оросын вангууд, Хятадын Дао, Европын ханлигууд, Энэтхэгийн могул, Арабын султанууд Чингис хаантай болон түүний үр ач нартай харилцаж явсан.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Энэ түүх арилшгүй бөгөөд саяхны мэт санагдах нь гагцхүү тэнгэрийн таалал биз ээ. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүн төрөлхтний хэдэн үедээ нэрийг нь андахаа байсан их хүмүүс бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Их Атилла, Юлиус Цезарь, Македоны Александр, Кристофер Колумб, Напольеон Бонапарт .</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Гэвч тэдэнд мянган жилийн дуурсгалт хүн болох Чингис хааны өмнө алхах хувь дутдаг юм аа. (алга ташив)</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Тэр дэлхийг талд нь ортол агшааж, дэглэм журам гэдгийг ертөнцөд таниулсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"="">Хүний шид төрийн ёсыг &nbsp;хүн төрөлхтөнд өөрт нь ойлгуулсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тиймээ. Тэнгэрийн элч, бидний хаан бахархал бол яах аргагүй Тэмүжин-Чингис хаан юм</span><span style="font-size: 10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> </span><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">аа. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Одоо цагийн эрдэмт зарим сартваахууд Чингис хааныг “өнөөгийн дэлхийг үндэслэгч” гэдэг дүгнэлтэд нэгдэх боллоо. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монгол хаад очсон газар бүртээ хамгийн хатуу бас соёлтойд тооцогдож байсан нь тохиолдол биш ээ.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэд &nbsp;хамгийн удаан орших дэг журам, үнэт соёл, билэг сургаал</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-ansi-language:mn"="">ы</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">г үлдээж байсан нь улам бүр тодорсоор байна. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Энэ бол Монголын, Монголчуудын түүх уламжлал соёл хичнээн их өгөөж үржил шимтэй, бас ямар их баялаг дундаршгүй болохыг илтгэх баталгаа юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Эрхэм нөхөд өө,</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хааны үр хойч дундаас түүний байгуулсан төр, улсыг сайн авч явсан нь ч бий, муу авч явсан нь ч бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний нэрийг ашиглаж, зарлиг &nbsp;хуулийг нь дагасан нь ч бий, умартсан нь ч бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Нэрийг нь хэлж алдар сууг нь магтахаас, ойг нь тэмдэглэхээс айж бэргэн, ялд унаж явсан үе ч Монголчуудад бий.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Гэвч Чингис хаан буман сумны зэвээс тодрох ганц алтан зэв мэт цагийг нэвтлэн, цагийг эзлэн оршсоор байна</span><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";mso-ansi-language:mn"=""> а</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">а. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний орших газар нь Монгол ахуй &nbsp;Монгол төрийн дэг жаяг, хууль дүрэм.</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монголын дээд уламжлал, соёл, ёс заншил юм.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Иймээс Монголыг мэдэх гэвэл Чингисийг мэдэх хэрэгтэй.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингисийг мэдэх гэвэл Монголыг мэдэх хэрэгтэй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">(</span><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингисийн болон түүний үр хойчийн өв соёл, түүх бол оюунт хүн шавхаад дуусашгүй их юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Оюун мөхөсдөх их өв, үл зөрчигдөх төрийн ёс гэж байдгийг бидний хаан газарт буулгаж чадсан юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Их гүрний жаргал ч их, зовлон ч их байдаг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Наран ургахаас наран шингэх хүртэл засаглахад зангараг хэрэгтэй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр тусмаа их гүрнийг&nbsp;засаглах зангараг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр зангараг бол цэрэг арми ч биш, зам харгуй ч биш, өр төлбөр ч биш. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр бол Хүн гүрнээс эхтэй төрийн хатамжлан биелүүлэх хууль журам, дэглэм соёл байсан юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хааны нэр их газар орон эзэлснээс илүүтэй, их хуулийг тогтоож их ёсыг сахиулж явснаар мөнхөрсөн юм.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаанд нялуун магтаал зохихгүй.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүний тухай цаг хугацаа ярьдаг юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><b><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Эрхэм хүндэт ард иргэд, хатагтай ноёд оо, </span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан мөнх тэнгэрийн хүчинд итгэдэг хүн байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тиймдээ ч түүний бүтээсэн гүрэн улсын их соёл, энх амгалан, хөгжил дэвшил тэнгэр мэт мөнх оршдог юм. Эдгээр үнэт зүйлс газрынхны тэнгэрт хандсан мөрөөдөл болон өнөө ч оршсоор байна. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Их гүрэн үүсгэж, гүрэн улсын жаргал зовлонг тэнцүүлэх гэдэг газар заяатнуудын хувьд амаргүй. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяатны, зөвхөн тэнгэрт тэтгэгдсэн, түмний төлөө зүтгэх хувьтай хүний хийх ажил юмаа. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрийн зарлигийг газарт өв тэгш хэрэгжүүлж чадах, тийм &nbsp;хүмүүсийн хийх ажил юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүнээс биш өөрийгөө хууль зарлигийн дээр, бусдыг түүний доор барих гэдэг дур зоргоороо, хүсэл хясалдаа дийлдсэн нэгний хийх ажил бишээ. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрийн&nbsp;зарлиг гэдгийг энгийнээр, &nbsp;одоочлон ойлговол хууль түүний тэгш хэрэгжилт юм шүү дээ. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан бол газрын зовлонг гаталж, тэнгэрийн заяаг олсон хүн юм. &nbsp;(алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Түүнд цаг үе ямар байх нь сонин биш байсан. &nbsp;Хамаагүй байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр цаг үедээ гомдоллож, цаг үеэ хорлож яваагүй юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр хэдэн давхар саад бэрхшээл, үзэн ядалт, атаархал хорслыг давдаг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр олон давхар хэрэм ордыг нэвтэлдэг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Чингис хаан газар хичнээн уудам, ус хичнээн гүн, уулс хичнээн өндрийг ойшоодоггүй байсан. Тэр зовлон бэрхшээлийг тоодоггүй хүн байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр үйлийн эрхийг эрхшээж хүрэх газраа хүрч, хийх ёстойгоо хийдэг л байсан. </span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэр уул талын борог өвс &nbsp;шиг олноос хүнд хэрэгтэйг, гүрэн улсдаа хэрэгтэйг олж хийж чаддаг байсан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Монголчуудыг тэнгэр заяатай гэж үздэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бид тэр заяандаа ч итгэдэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Учир нь бидний дундаас тэнгэрт заяат хүмүүн Чингис хаан тодорсон юм. (алга ташив)</span><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр ч бидэнд хишгээ хайрласан. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Энэ Монгол газар шороон дээр биднийг төрүүлсэн.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family: " arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяа гэдэг бол аминаас илүү хайрлах өвтэй, эрх ашигтай, тийм үнэтэй заяа гэж би ойлгодог. Тэр бол Монгол хүн болж төрөх заяа юмаа. (алга ташив)&nbsp;&nbsp;</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Би итгэдэг.</span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний өвөг дээдсийн бие нь газарт, билиг нь тэнгэрт байгаа &nbsp;гэдэгт би итгэдэг.</span><span style="font-size: 12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний их өвөг хойчийн үр садаа харж ивээж яваа гэдэгт би итгэдэг. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height: 150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Бидний өвөг дээдэс өөрийн зоргыг дарж, тэнгэрийн зарлигийг биелүүлж явсан хүмүүс. Тиймдээ ч тэд тэнгэрт тэтгэгдсэн юм. </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: 150%"><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:150%"><b><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэр заяат Монгол түмэн минь мөнх оршиг ээ.</span></b><span style="font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:150%"><b><span style="font-size:10.0pt; line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">Тэнгэрлэг эцэг- эзэн богд Чингис хаан минь мөнх оршиг ээ..</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;text-indent:.5in;line-height:150%"><span style="font-size: 10.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:="" "times="" new="" roman""="">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <br> (алга ташив)&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-indent: .5in;line-height:150%"><b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""="">&nbsp;</span></b><span style="font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:" arial","sans-serif";="" mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-size: 10.0pt;font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman";="" mso-bidi-font-weight:bold"="">2012.11.14&nbsp;</span><span style="font-size:12.0pt; font-family:" arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"times="" new="" roman""=""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-family:" arial","sans-serif""="">&nbsp;</span></p><p></p> 2012,11,13 <a href="/%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%BB%D1%8D%D0%B3-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%B0%D1%88%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D1%85%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B3%D0%B6%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D1%8D-%D0%B3%D1%8D%D0%B4%D1%8D%D0%B3-%D0%B1%D0%BE%D0%BB-%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B0%D1%81-%D1%87%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BB-%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%81/">Нийтлэг эрх ашгийг хэрэгжүүлнэ гэдэг бол аминаас чухал үйлс</a> <p><p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахийгийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн Шинэчлэлийн Засгийн газраас зохион байгуулсан “Хууль зүйн салбарын шинэчлэл” сэдэвт чуулганыг нээж хэлсэн үг <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Бидэнд хийх зүйл их байна. Ер нь хийж буй ажлаа мэддэг хүмүүсийн дунд халуун дулаан уур амьсгал байдаг. Шинэ Засгийн газар бий боллоо. Шинэ сайдтай боллоо. Юу хийх бол гээд хүмүүс бие биеэсээ жаахан бэргэсэн байдалтай байдаг. Тиймээс бид юу хийх гэж байна, монголын ард түмэн биднээс юу шаардаж байна, төрийг төлөөлж буй бид юу хийх ёстой вэ гэдгээ ярилцаж ойлголцох гэж та бүхнийг энд цугласан гэж бодож байна. Өнөөдөр энд шүүх, прокурор, өмгөөллийн болон цагдаа, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл, хил хамгаалах, гадаадын иргэн, харьяатын асуудал эрхэлсэн байгууллагын төлөөлөгчид, мөн хууль сахиулах их сургуулийн багш, сонсогчид ирсэн байгаа гэж ойлгож байна. Энд ирсэн хүмүүс нэг ойлголттой нэг баг, нэг хамт олон шиг байх ёстой. Гэхдээ энэ нь нэг нэгэндээ найр тавь гэсэн үг биш. Хэрэгжүүлж буй хуулиа, хийж байгаа ажлаа тэгж ойлгоно гэсэн үг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Төрийн албанд хөл тавьсан хүнээс ямар ажилд оров гэж асуухад юу нь мэдэгдэхгүй ажилд орлоо гэх нь бий. Төрийн алба ийм байх учиргүй. Та бүхэн хувийн хэвшлийн байгууллагад очоод сонирхоорой. Хувийн хэвшилд юу нь мэдэгдэхгүй ажил хийдэг хүн байх уу? Хувийн хэвшилд тийм илүүдээ гарсан мөнгө байх уу? Монголын ард түмэнд, монголын төрд ч тийм илүүдээ гарсан мөнгө байхгүй. Төрд ажиллах гэж байгаа бол ямар албан тушаалд ирснээ, юу хийхээ, ямар ажил яаж хийхээ, хэнтэй харьцахаа мэддэг байх ёстой. Нийгэм, төрийн хөгжлийн хэрээр энэ ажлууд мэргэжлийн болно.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Энд ямар хүмүүс байна вэ гэвэл Монголын ард түмэнд аюулгүй байдлын үйлчилгээ үзүүлэгчид сууж байна. Би хууль хэрэгжүүлдэг цагдаа, машин журамладаг, зөрчил гаргагчдыг торгодог хүн гэж өөрийгөө бодсон чинь аюулгүй байдлын үйлчилгээ үзүүлэгч гэж Ерөнхийлөгч юу хэлэв ээ хэмээж магадгүй. Улс орны аюулгүй байдал гэж юу гэсэн үг вэ хэмээн асуувал өөр өөр юм ярьж ч магадгүй. Аюулгүй байдлын үзэл баримтлал дээр бичсэн байгаа. Нийтлэг эрх ашиг хэрэгжих орчин нөхцөлийг л улс орны аюулгүй байдал гэсэн байгаа. Монгол Улсын нийтлэг эрх ашиг гэж юу вэ? Улс орны бүрэн бүтэн байдлыг хэлдэг. Монголын ард иргэд эрх чөлөөтэй, сайн сайхан, аз жаргалтай, амгалан тайван амьдрах тэр нөхцөлийг, тэр эрх ашгийг хэлж байгаа юм. Хууль нь хэрэгждэг эрх ашгийг хэлж байгаа юм. Хүн бүр хууль нь хэрэгждэг, дэглэм журамтай нийгэмд аз жаргалтай, сайн сайхан амьдрахыг хүсдэг. Энэ бүхэн хэрэгжиж байгаа орчныг аюулгүй байдал гэдэг. Одоо та нар “Би тэр орчныг бүрдүүлэгч эд эс юм байна. Миний хамт олон тэр орчныг бүрдүүлэхийн төлөө явж байгаа юм байна” гэдгээ ойлгосон байх. Ингэж ойлгосон бол бид ямар ажил, юу хийх гэж ирсэн бэ гэдгээ ойлгоно. Та хийж буй ажлаараа бахархдаг болно. Зарим хүн ухааныг нь олохгүй байна гэдэг. Ухааныг олоход сэтгэлтэй байхад болно. Ер нь сэтгэлтэй хүн ажил хийдэг шүү дээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Одоо ямар олон хууль батлагдаж, ямар олон зүйл өөрчлөгдөнө хэмээн бодож байна. Зарим хүнээс ингэж асуухад манайд шинэчлэл өөрчлөлт дууссан гэж хэлдэг. </span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Дуусаагүй</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">.</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">Я</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">мар олон ажил хийх гэж байгаагаа энэ уулзалтаас та бүхэн олж мэднэ байх гэж бодож байна. Нийтийн эрх гэдэг бол эргээд улс орны эрх ашигтай уялддаг. Хууль хэрэгжүүлэхгүй байна гэдэг бол улс орныхоо аюулгүй байдалд аюул үүсгэж байна гэж ойлгох хэрэгтэй. Нийтлэг эрх ашгийг хэрэгжүүлнэ гэдэг бол аминаас чухал үйлс. Тийм учраас өнөөдөр энэ салбарт ажиллаж байгаа хүмүүст төрөөс тусгай хувцас олгодог. Энэ хүн бол Монгол Улсын өмнөөс, монголын ард түмний өмнөөс, монгол төрийн өмнөөс нийтлэг эрх ашгийн төлөө явж байгааг түүгээрээ зааж өгч буй юм. Улс орны нэрийн өмнөөс энэ аминаас чухал үйлсээ хэрэгжүүлэхдээ буу хэрэглэх, хууль хэрэглэх эрхтэй гэдгийг харуулах гэж тэр хувцсыг өгдөг. Хувцас өгч байгаа нь зүгээр нэг хангалт биш. Би цэргийн хүн байсан, цэргийн сургуульд сурч байсан</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">,</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> ямар учиртайг мэднэ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ийм онцгой үүргийг та хэрэгжүүлж байгаа. Хил дээр байгаа хүн хил зөрчихөөс хамгаалдаг. Хил зөрчинө гэдэг бол улсын аюулгүй байдалд аюул учирч байна гэсэн үг. Хууль сахиулж байгаа хүн бол хүмүүс хууль зөрчихөөс хамгаалж буй юм. Ийм учраас бид улс нийтээрээ, төр түмнээрээ эл асуудалд анхаарч энэ ажлыг хийх гээд байна. Та бүхэн  тэр том нийтлэг эрх ашгийн үүднээс хуулийг хэрэгжүүлэхийг шаардаг. Таныг хэлэхэд Монгол улс, төр хэлж байна гэж ойлгох ёстой. Төр үйл ажиллагаагаа явуулж байхад Монголын хууль үйлчилж байна гэж ойлгох ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Би яагаад энэ тухай яриад байна гэхээр бид өнгөрсөн жил УИХ-д шинэ хуулиудын төсөл өргөн барьж батлуулсан. </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">З</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">ургаан </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">нь</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> батл</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">агдаад байна</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">. Та бүхэн ч мэдэж байгаа. Энэ бол та бүхний ажилтай холбоотой хуулиуд. Шүүхийн тухай, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг шинэчилсэн байгаа. Шүүхийн захиргааны тухай хуулиар шүүхийн захиргааг тусад нь гаргасан. Шүүхэд эвлэрүүлэн зуучлах тухай хууль, Шүүхийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хууль, Хуульчдын эрх зүйн байдлын тухай хуулийг батлуулсан байгаа. Бусад бүх оронд эдгээр хууль байдаг. Та хуулийн сургууль төгсөж, үнэмлэхээ аваад ажиллаж байгаад сайн мэргэш</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">и</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">нэ гэвэл шалгалт өгч хуульчийн үнэмлэхтэй болдог. Хуульчийн лицензтэй болдог. Хуульч гэдэг нэрээр ярьдаг, үйл ажиллагаа явуулдаг эрхтэй болж байгаа юм. Тэгээд дахиад тэр хуульчид дотроосоо хуулийг хэрэгжүүлдэг, барьж ажилладаг мэргэжлийн шүүгчдийг, прокурорыг шалгаруулж авна, өмгөөлөгчид бас тодорно. Энэ бол мэргэшсэн хуульчид.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энд байгаа бүх хүн улс орны аюулгүй байдлыг хангах, ард иргэдийн амгалан тайван амьдрах орчн</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">ы</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">г хангах, хүний эрх эрх чөлөөг хангах байгууллагын ажилтнууд юм. Тиймээс бид шинэ хуулиудаа мэдэх хэрэгтэй. Хуулиа мэдэж байж хүнтэй ярина биз дээ. Хуулиа мэдэж байж энэ үйлчилгээг үзүүлнэ биз дээ. Очсон газраа, ажлаа мэдэж байж тэр үндсэн дээр үүргээ гүйцэтгэх ёстой. Орчин цагийн шаардлага бол ийм. Дахиад найман хуулийн төсөл бэлэн болж байгаа. Эрүүгийн зөрчлийн болон эрүүгийн гэмт хэргийн тухай хуулийн төсөл. Ямар нэртэй ямар хууль байсныг мэдэж байгаа байх. Олон зүйл өөрчлөгдөнө. Эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хууль. Энэ хуулийг бүрэн өөрчлөх хэрэгтэй болж байгаа юм. Хууль сахиулах үйл ажиллагааны тухай хууль. Энд хууль сахиулах үйл ажиллагаа гэж юу юм бэ, юу хийх ёстой вэ гэдгийг тусгаж буй юм. Гэрч хохирогчийг хамгаалах тухай хууль. Бид чинь хүнд үйлчилж байгаа шүү дээ. Гэрч нь гэрчлэхээсээ айдаг. Хохирогч нь нэмээд хохирчих вий гэж айдаг. Гэмт хэргийн улмаас хохирсон иргэнээ хамгаалдаг байх ёстой. Тэр хохирлын төлөө мөнгө төлдөг байх ёстой. Хариуцлага хүлээдэг байх ёстой. Манайд иргэн нь хаягдчихсан, дарга нар нь шүтэгдчихсэн нийгэм болчихоод байна шүү дээ. Одоо больё. Тиймээс гэрч, хохирогчийг хамгаалдаг хуультай байх ёстой. Мөрдөх албаны тухай хууль. Өнөөдөр гэмт хэрэг ямар орчинд хийгдэж байна. Нууц орчинд, зохион байгуулалттай орчинд хийгдэж байна. Гэмт хэргийг мөнгөтэй, албан тушаалтай, юм мэддэг улсууд хийж байна. Гэмт хэргийг хийхдээ хурууныхаа хээг үлдээхгүй байхыг ойлгодог хүн хийж байна. Тийм юмны хойноос явна гэдэг бол нарийн мэргэшсэн байх ёстой. Эрх дархтай байх шаардлагатай. Тиймээс хуулийг бид өөрчлөх ёстой. Би хавар ярьж байсан. Цагдаагийн байгууллагын тухай хуулийг бид тусад нь гаргаж өгнө гэж. Ер нь Монголд нэг хууль гарлаа гэхэд байгууллагын хууль баталсан байдаг. Байгууллага доторх хүнийнхээ тухай орхидог. Одоо бид хүнийхээ эрх, үүргийг гаргаж өгнө. УИХ-ын гишүүний эрх зүйн байдлын тухай хууль гэж байдаг биз дээ. Тэгвэл өнөөдөр ийм чухал ажил хийж байгаа цагдаагийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль хэрэгтэй. Танхай этгээдүүдийн өмнө сул харагдах цагдаа байх ёсгүй. Хүчтэй харагддаг, хийж чаддаг тэр цагдаа л төрийг, түмэн олныг хамгаалдаг. Энэ эрхзүйг нь хуулиар тавьж өгөх ёстой. Бид сайн хууль гаргахын төлөө явна. Хууль зүйн туслалцааны тухай хууль. Бид чинь хүнд туслах гэж байгаа улсууд. Цагдаад нэг иргэн дуудагдвал тэр хүн эхлээд юу гэж бодох бол? Өнөөгийн нөхцөлд “Хөөрхий надад туслах гэж байгаа юм” гэж боддог иргэн хэд гарах вэ? Цагдаад дуудагдлаа гэвэл “За баларлаа, юу болсон юм бол” гэж бодогдоно шүү дээ. Тийм иргэн, тийм эмэгтэй, тийм хүүхэд ороод ирдэг. Гэтэл цагдаа байгаа байдлаараа л дээрэлхсэн сэтгэгдэл төрүүлдэг. Зөвхөн энэ хандлагаа л тэд өөрчлөх ёстой шүү дээ. Үнэхээр гэмт хэрэг хийгээд ороод ирж байгаа бол “За та ч нэг тусгүй юм хийж дээ. Ийм ийм хуулийг зөрчсөн байна. Энэ удаа ийм хариуцлагын асуудал яригдах болчихоод байна. Юунаас болов” гээд аятайхан асууж лавлах ёстой. Та чинь учрыг нь олох гэж байгаа биз дээ. Учрыг олж, хужрыг тунгаана гэдэг чинь энэ юм байгаа биз дээ. Зөвхөн тэр хүнийг биш цаад нөхцөл байдлыг судлах гээд байгаа биз дээ. Яаж яваад ийм юманд орчихвоо, миний дүү. Би чамд туслах гэж байгаа юм. Хэргийг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдаг гэж учирлан хандах ёстой. Шүүхэд, прокурорт дуудлаа гэхэд надад туслах гэж байна гэж ойлгодог хүн хэд билээ? <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хэн нэгнийг дарамтлах гэж монголын төр байгаа юм биш ээ. Хүмүүст туслах гэж монголын төр байгаа юм. Хүмүүст үйлчлэх гэж монголын төр байгаа. Тийм учраас та бол дарамтлагч биш, үйлчлэгч байх ёстой.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Манайхан дарга нарын ааш аягийг харж хөдөлдөг улс болч</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">их</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">оод байгаа юм. Дарга нарын ааш аягийг харж хууль хэрэгжүүлдэг ёс монголын төрд байхгүй. Хуулиас давсан үйл ажиллагаа явуулж байгаа бол тийм даварсан дарга ялтан болох ёстой. Хууль зөрчсөн үйл ажиллагаа явуулсан иргэн хариуцлага хүлээх ёстой. Хууль биелүүлдэг, хууль хэрэгжүүлдэг дарга ч бай, цэрэг ч бай нэр төртэй байх ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энэ чинь миний монголын юм шүү, ард түмнийхээ төлөө би хийж байгаа гэж өөриймсөг бод л доо. Өнөөдөр үнэлэмж өөрчлөгдөж байна. Өөрийн чинь унаж яваа машин, өөрийн чинь амьдарч буй байшин зуун жилийн насгүй байж магадгүй. Маргааш Их эзэн Чингис хааны 850 жилийн ойг тэмдэглэх гэж байна. Тэр хүний амьдарч байсан гэр байшин өнөөдөр байна уу? Тэр хүнээс юу үлдэв. Монголын төрийн дэг жаяг үлдсэн. Монголын төрийн шударга зарчим үлдсэн. Очсон газраа дэглэм журам сахиулж, Их засаг хуулийг хэрэгжүүлэн, хаанаас нь аваад харц ардыг нь хүртэл хуулийн өмнө тэгш байлгадаг байсан. Энэ зарчим найман зуун жилийн дараа ч байна. Үүнийг хүн төрөлхтөн </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">“</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">үнэт зүйл</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">”</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> хэмээдэг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Миний эцэг өвгөд шударга хүн байсан, Монголын төрийн төлөө ажиллаж хуулийг тэгш хэрэгжүүлж, хүмүүст адил шаардлага тавьж чаддаг байсан гэж бид бодох юм бол өнөөдөр  ажил үүргээ, бодлогоо сайтар ойлгож чадна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Нэг зүйлийг мартаж болохгүй. Би түрүүнд сэтгэлтэй хүн юм хийж чаддаг гэж хэлсэн. Та бүхэн Улаанбаатар хотоо нэг хар. Өмнөх хэдэн үеийн удирдлага үүнийг хийж болох л байсан. Авто замын нэгдүгээр эгнээг автобусанд чөлөөлж өгснөөр хоёр цаг түгжирдгийг болиулж, 20 минутын дотор хүрэх газраа очиж байна. Иргэд маань автобусанд хэдэн цаг түгжирч, даарч хөрч буйг ойлгож чадсанаар энэ өөрчлөлтийг хийсэн хэрэг. Төр ингэж л ажиллах хэрэгтэй. Үүний цаана асар том асуудал шийдэгдэж байдаг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Монголын нийгэм бараг хоёр хэсэгт хуваагдсан байсныг та бүхэн мэдэж байгаа. Машин тэрэг хөлөглөдөг дарга ямбатнууд, автобусаар зорчдог жирийн иргэд гэж. Харин өнөөдөр нийтийн тээврийг нэг стандартад оруулж, ийм хурдан үйлчилдэг болгоод өгөхөөр дээрх хоёр хуваагдсан нийгмийн давхарга уулзаж байгаа юм. Ангид байсан нийгмийн хоёр давхарга автобусанд уулзаж байна. Баянхошуунаас ажилдаа явж байгаа нэгэн буурай эмэгтэй автобусанд даргатайгаа хамт зорчих боллоо. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Нийгмийн эрх тэгш байдал гэж үүнийг хэлж байгаа юм. Бид үйлчлүүлэхдээ, автобусанд суухдаа эрх тэгш байя л даа. Монгол хүн морио унахдаа малчи</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">н,</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> дарга гэлтгүй адилхан урагшаа харж суудаг биз дээ. Тэгэхээр энэ шийдвэр нь автобусыг зөвхөн нэгдүгээр эгнээгээр явуулаад зогсоогүй нийгмийг эвцэлдүүлж, ойлголцуулахад тусалсан. Манай ард иргэд автобусанд дарга нартаа хандаж, болох болохгүй асуудлаа ярилцаж, зөвшилцөх боломжтой боллоо. Ингэхээр дээр, дооргүй нийгэмшиж, том асуудлыг ард нь шийдэж байна шүү дээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Цаашид байгууллагын автобус унааг больж, нийтийн тээврээр зорчих нь зүйтэй. Тухайн байгууллага нийтийн тээвэрт мөнгөө төлөг л дээ. Иргэдээс эхлээд дарга нар нь хүртэл нийтийн тээвэрт мөнгөө төлөг. Машины дугаарын хязгаарлалт чухам яагаад амжилттай хэрэгжээд байна вэ? Учир нь энэ арга хэмжээ дарга, иргэдэд адил тэгш, шударга үйлчилж байна. Харин төрийн албан хаагчид чөлөөтэй зорчино гээд түүнд заасан бол энэ арга хэмжээ огт хэрэгжихгүй байх байсан. Эндээс бид жижиг зүйлээс ямар том асуудлыг шийдэх боломжтой вэ гэдгийг харж байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Сэтгэл байвал бид гарцыг олж харах боломжтой. Шударга өрсөлдөөн<i>, </i>хэрэглэгчийн төлөө газрын дарга О.Магнай гэж залуу байна. Одоо бүр эрх ашиг нь хохирсон иргэд “Магнайд хэлье” гэж ярьдаг болоод байна шүү дээ. Цаашид иргэдээ “Хуулийнханд хэлье, цагдаад хэлье” гэж ярьдаг болгох хэрэгтэй. “Хэрэв та сүү зарж байгаа бол усанд хутгасан зүйл битгий худалд. Ус, сүү хоёрыг монгол хүн мэднэ” гэж жирийн иргэн шаарддаг. Иймээс сүү бол сүү л байх ёстой, тохирсон стандарттай байх хэрэгтэй. Иргэд маань энэ бүгдийг шаардах хэрэгтэй. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Өмнө нь сэтгэлгүй хүмүүсийн үед Замын-Үүдээс гарсан галт тэргийг замын хажууд гаргаж хаядаг, бараа ачсан галт тэргээс мөнгө нэхдэг, ингэж дарамталсаар долоо хоног, бүр цаашлаад сарын дараа Улаанбаатарт ирдэг байсан шүү дээ. Гэтэл одоо Засгийн газрын оролцоотойгоор энэ галт тэрэг 24 цагийн дотор нийслэл хотод ирдэг болоод байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ачааны галт тэргийг олон хоног саатуулахад барааны үнэ нэмэгддэг. Энэ бүгдийг сэтгэлээрээ мэдрэх хэрэгтэй. Өмнө нь 20 чингэлэг явах боломжтой байхад хорлож байгаа мэт 10 чингэлэг залгаад явуулдаг байсан. Үлдсэн 10 чингэлэг нь даргын мэдэлд байдаг бөгөөд энэ нь түүний мөнгө хийх арга нь байсан. Энэ мэт явдлыг манай хууль хяналтын байгууллага тухай бүрт нь таслан зогсоож байх үүрэгтэй. Энэ үйлчилгээг ингэж өөрчлөхгүй байснаас бараа бүтээгдэхүүний үнэ, инфляци хөөрөгдөх боломжийг нээж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Тэнд миний ээж амьдарч байгаа, миний ах, эгч, миний хүү амьдарч байгаа гээд бод.Тэд мөнгө төлж байгаа гээд бод.Тэгэх юм бол мэдэрдэг болно. Та байшинд амьдардаг, нүүрс түлдэггүй байж магадгүй л дээ.1500-аар үнэлсэн 6 кг жижиг тор нүүрсийг 40 кг аар савлаад 3200 төгрөг, өмнө нь 200 000 төгрөгөөр өгдөг байсан портер нүүрсийг 80 000 төгрөг болгоод байна. Энэ ажлыг эсэргүүцээд хуучин бүтцүүд сүйд болж байгаа. Шинэчлэл амар хялбар хэрэгждэггүй. Гэхдээ том ажил хийж, том зүйлийг зорьж байгаа хүн жижиг эсэргүүцлийг даваад л гарах хэрэгтэй. Би том эрх ашгийн төлөө явж байна. Уулыг давахын төлөө явж байна. Энэ нэг өчүүхэн хаданд тээглэхгүй гэж бодож байх хэрэгтэй. Ийм эрх ашгийн төлөө ингэж ажиллах ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Өмнө нь яагаад энэ ажлыг хийхгүй, хардаггүй байсан юм гээд дарга нараас асуухаар “Санаанд сайн ордоггүй байсан юм” гэдэг. Санаа сохор бол заяа сохор гэж үг бий. Сэтгэл байхгүй байсан нь харагдаж байна. Монголын төрд дарга нарын явж ирсэн замыг харахад бүгд идэж уухын дон туссан мэт харагдаж байна. Манайд нэг буруу жишиг байна. Төрийг өөртөө үйлчлүүлэх гэж үздэг.</span><span style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <span lang="MN">Угтаа төрийг түмний төлөө үйлчлүүлэх ёстой, Иймд тэр хуучин хандлагаа болих ёстой. Өмнө нь галт тэрэг удаан барьж, мөнгөний ханшийг нь унагаж байгаад Монголын ард түмний хуруу хумсаа хугалах шахам олсон мөнгийг нь үнэгүйдүүлж, бас интервенц нэрээр доллар хар зах руу нь шахаж үнэ ханшийг нь унаган инфляцийг буулгалаа хэмээн ард түмэндээ баатар болонгуутаа ар хударгаар нь төгрөг, долларын ханшийн зөрүүгээс гарсан мөнгийг нь халаасалдаг байсан. Харин одоо “Шатахууны жижиглэнгээр зарж байгаа үнээ өөрчлөхгүй хадгалбал та бүхэнд хямд хүүтэй зээл олгох талаар ярилцья” гэж Монголбанк мэдэгдэж байна. Бид ийм Монгол банкны Ерөнхийлөгчтэй байгаадаа баярлаж байна. Төрд ажиллаж байгаа хүн ийм л сэтгэлтэй байх ёстой. <o:p></o:p></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Цагдаагийн хууль, эрүүгийн, иргэний, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн, маршалын хууль гээд зөвхөн хууль хяналтын байгууллагаа өөрчлөн шинэ шатанд гаргахад 18 хууль хууль хэрэгтэй байна. Өнөөдөр ийм ажил, ийм хууль хэрэгтэй байна гэдгийг ойлгодог салбарын сайд томилогдсонд би баярлаж байна. Үүнийг би Монголын ард түмний нэгээхэн буян байх гэж харж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Хууль, төр нь ингэж түмэндээ үйлчилдэг, ийм хүмүүсийг дэмждэг Ерөнхий сайд ажиллаж байгаад би баярлаж байна. Ард түмний төлөө, хүний төлөө ажлаа төлөвлөөд ирэхэд нь түүнийг нь дэмжээд шийдвэр болгоод өгч байгаад нь баяртай байна. Харин энэ Их Хурал тийм байгаасай гэж бодож байна. Аль нэг тал нь хэт дийлсэн биш учраас, бас хоорондоо ярилцах ийм хурал учраас энэ Их Хуралд сайн хуулийн төсөл оруулах юм бол сайн хууль батлагдан гарна. Нөгөө цагдаагийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төслийг сайн төлөвлөөд оруулахад сайн хууль болоод гарах боломжтой гэсэн үг. Бүгдээрээ энэ дээр л ажиллая.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Би та бүхэнд нэг зүйл хэлье. Та бид нэг өдөр томилогдсон, нэг өдөр мөрдөсөө зүүгээд цолоо нэмээд баярлаж явсан, харин томилогдсон шигээ өөр нэг өдөр яваад өгнө. Энэ бол амьдралын жам. Бидний ард тэгтэл юу үлдсэн байх ёстой гэхээр сайн стандарт, сайн орчин, сайн тогтолцоо үлдэх ёстой. Шударга ёс үлдэх ёстой. Хөгжсөн Монгол Улс үлдэх ёстой, Монголын төр үлдэх ёстой, Монголд тэгш хэрэгждэг сайн хууль үлдэх ёстой, үүний төлөө би ажиллаж байгаа, мөн та ажиллаж байгаа.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Бүгдээрээ ярилцаад сэтгэлээ ойлголцоод явах юм бол бидний ажил цаашаа амжилттай хэрэгжинэ гэж би түрүүн орж ирэнгүүтээ хэлсэн. Энэ олон хууль гарсны дараа нь чиглэл чиглэлээр нь сургалт явуулах хэрэгтэй гэж бодож байгаа. Манай хууль сахиулахын их сургууль энэ чиглэлээр хүмүүсээ сургаж байх ёстой. Ямар газар сурч байгаа юм, ямар хүн болох гэж байгаа юм, ямар хууль хэрэгжүүлэх гэж байгаа юм гэдгээ мэддэг байх ёстой. Түүнчлэн ямар орчин өмнө нь байсан, юу болж өөрчлөгдөж байгаа, цаашдаа хаана хүрэх юм гээд л. Таны унаж яваа машин зуун жил болохгүй байж магадгүй. Харин бидний хэрэгжүүлж байгаа хууль зуун жил болох ёстой. Бидний хэрэгжүүлж байгаа зарчим, таны хэрэгжүүлж байгаа билиг сургаал зуун жилд үлдэх ёстой. Таны бие үлдэхгүй байж магадгүй л дээ. Харин таны билиг сургаал, тухайлбал “Шударга байгаарай миний хүү, хүнийг битгий ялгаарай, хүнд хүндэтгэлтэй хандаарай, хуулийг хэрэгжүүлж яваарай” гэсэн сургаал чинь үлдэж, нэр төр ирдэг юм шүү . <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Би түрүүн хэлэхдээ “Чингис хааны билиг сургаал өнөө хэр бидэнд үргэлжилж явж байгаа. Ийм учраас тэр хүн агуу хаан байсан. Ийм учраас тэр үеийн албатууд, тэр үеийн түшээд агуу хүмүүс байсан” гэсэн. Энэ утгыг бүгдээрээ ойлгох хэрэгтэй. Би хөрөнгөлөг хурандаа нар гэж ярьсан, бас сайн ажлаа хийж байгаа хурандаа нар ч хуулийн байгууллагуудад зөндөө бий. Одоо бид энэ ажлаа сайн хийж буй хүмүүстэйгээ хамтарч ажиллая, тэднийгээ дэмжье гээд байгаа юм. Цаашлаад хөрөнгөлөг байцаагч нар, хөрөнгөлөг дарга нарын асуудал гарч ирж байгаа. Тийм дарга нарын өмнө бөхөлздөг төр биш, тийм дарга нарыг шалгадаг төр байх ёстой. Асуудал үүсч байгаа бол тийм дарга нар төрд байх биш хувьдаа гарах хэрэгтэй шүү дээ. Олон нийтийн өмнө 4 жил таныг ажилла гэсэн шүү дээ Ажиллахгүй гэж байгаа бол яв л даа, өөрийг чинь ямар хадчихсан биш. Ард түмнийг завшдаг биш, ядраадаг биш, дарамталдаг биш, зүгээр л ороод ирэхэд хуулиа яриад сууж бай л даа. Манай хувийн хэвшлийн зарим хүн төрийг буруу зүйлд сургаад байгаа юм. Ажил ярихдаа заавал хажуугаар нь нэг юм яриад бүтээхийн тулд авлигал, хээл хахууль гэхчлэн янз бүрийн юм болдог.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Одоо харин төрийн албаныхан юу гэж хариулж байна гээч. Хууль чанга болсон. Ингэж ажиллахгүй шүү. Би чамтай хууль л ярья гэж байна. Ингэх л гэж бид байгаа юм. Авлигал авахгүй байна гэдэг авлигал авахаас хэцүү байж магадгүй. Хуульч дээр аргалах гээд яваад ороход өмнөөс хууль яриад ерөөсөө болсонгүй ээ гэнэ. Энэ бол гайхамшигтай зарчим байгаа биз. Та хуулиа ярьсаар байгаад гаргах ёстой. Тэр танил тал, янз бүрийн юманд автах ёсгүй. Ингээд төр хэвшил тогтоож өгч байгаа юм. Ингэх юм бол Монголын ард түмэнд хэрэгтэй. Ард түмний олсон талхны мөнгө албан тушаалтны халаасанд биш өөрсдийнх нь халаасанд үлдэж байгаа. Тэр хүний бизнес бүтэж явбал Монголын ард түмэнд хэрэгтэй. Тэр хүмүүс татвар төлнө. Дундуур нь төр хэдэн давхар дарамт үзүүлж  тэр улсыг сульдааж болохгүй. Үүний төлөө төр ажиллаж байгаа. Тэгэхээр төр бол сайн хэвшил, сайн зүйлийг бий болгож өгдөг. Энэ чиглэлээр бүгдээрээ ажиллах хэрэгтэй байна гэдгийг би хэлэх гээд байгаа юм. Бид нийтлэг эрх ашгийн төлөө байна. Монгол Улсын аюулгүй байдлын төлөө байна. Энэ манаанд бид зогсож байгаа. Ийм нэр төртэй, ийм сайхан ажлыг бид хийх гэж зогсож байгаа гэж ойлгох хэрэгтэй. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Энэ ажлыг хийхэд өөрчлөхөөр зүйл олон байна. Үүн дээр бүгдээрээ хамтарч ажиллая. Ингэвэл бид хожно, монголчууд хожно, нийтээрээ хожно. Таны хийж байгаа ажил бол миний хийж байгаа ажил. Миний хийж байгаа ажил бол өөрийн чинь хийж байгаа ажил. Бид нэг эх оронтой, нэг өвөг дээдэстэй, нэг газар нутагтай. Энэ газар нутагтаа бид сайхан амьдрахын төлөө нэг зорилготой явж байгаа. Төрийн хууль хэрэгждэг байх юм бол улс аюулгүй байдаг юм байна. Хууль нь хэрэгждэг байх юм бол иргэд нь эрхээ эдэлдэг юм байна. Хууль нь хэрэгждэг байх юм бол ард түмэн амгалан сайхан амьдардаг юм байна. Энэ үндсийн үндсийг хийж яваа цэргүүд бол, манлайлагчид бол та бүхэн. </span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ингээд бүгдээрээ Монголоо өөд нь татахын төлөө зүтгэе” гэв.</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">2012-11-13 <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif""> </span></p></p> /%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%BB%D1%8D%D0%B3-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%B0%D1%88%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D1%85%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B3%D0%B6%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D1%8D-%D0%B3%D1%8D%D0%B4%D1%8D%D0%B3-%D0%B1%D0%BE%D0%BB-%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%B0%D1%81-%D1%87%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BB-%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%81/ <p><p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахийгийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн Шинэчлэлийн Засгийн газраас зохион байгуулсан “Хууль зүйн салбарын шинэчлэл” сэдэвт чуулганыг нээж хэлсэн үг <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Бидэнд хийх зүйл их байна. Ер нь хийж буй ажлаа мэддэг хүмүүсийн дунд халуун дулаан уур амьсгал байдаг. Шинэ Засгийн газар бий боллоо. Шинэ сайдтай боллоо. Юу хийх бол гээд хүмүүс бие биеэсээ жаахан бэргэсэн байдалтай байдаг. Тиймээс бид юу хийх гэж байна, монголын ард түмэн биднээс юу шаардаж байна, төрийг төлөөлж буй бид юу хийх ёстой вэ гэдгээ ярилцаж ойлголцох гэж та бүхнийг энд цугласан гэж бодож байна. Өнөөдөр энд шүүх, прокурор, өмгөөллийн болон цагдаа, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл, хил хамгаалах, гадаадын иргэн, харьяатын асуудал эрхэлсэн байгууллагын төлөөлөгчид, мөн хууль сахиулах их сургуулийн багш, сонсогчид ирсэн байгаа гэж ойлгож байна. Энд ирсэн хүмүүс нэг ойлголттой нэг баг, нэг хамт олон шиг байх ёстой. Гэхдээ энэ нь нэг нэгэндээ найр тавь гэсэн үг биш. Хэрэгжүүлж буй хуулиа, хийж байгаа ажлаа тэгж ойлгоно гэсэн үг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Төрийн албанд хөл тавьсан хүнээс ямар ажилд оров гэж асуухад юу нь мэдэгдэхгүй ажилд орлоо гэх нь бий. Төрийн алба ийм байх учиргүй. Та бүхэн хувийн хэвшлийн байгууллагад очоод сонирхоорой. Хувийн хэвшилд юу нь мэдэгдэхгүй ажил хийдэг хүн байх уу? Хувийн хэвшилд тийм илүүдээ гарсан мөнгө байх уу? Монголын ард түмэнд, монголын төрд ч тийм илүүдээ гарсан мөнгө байхгүй. Төрд ажиллах гэж байгаа бол ямар албан тушаалд ирснээ, юу хийхээ, ямар ажил яаж хийхээ, хэнтэй харьцахаа мэддэг байх ёстой. Нийгэм, төрийн хөгжлийн хэрээр энэ ажлууд мэргэжлийн болно.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Энд ямар хүмүүс байна вэ гэвэл Монголын ард түмэнд аюулгүй байдлын үйлчилгээ үзүүлэгчид сууж байна. Би хууль хэрэгжүүлдэг цагдаа, машин журамладаг, зөрчил гаргагчдыг торгодог хүн гэж өөрийгөө бодсон чинь аюулгүй байдлын үйлчилгээ үзүүлэгч гэж Ерөнхийлөгч юу хэлэв ээ хэмээж магадгүй. Улс орны аюулгүй байдал гэж юу гэсэн үг вэ хэмээн асуувал өөр өөр юм ярьж ч магадгүй. Аюулгүй байдлын үзэл баримтлал дээр бичсэн байгаа. Нийтлэг эрх ашиг хэрэгжих орчин нөхцөлийг л улс орны аюулгүй байдал гэсэн байгаа. Монгол Улсын нийтлэг эрх ашиг гэж юу вэ? Улс орны бүрэн бүтэн байдлыг хэлдэг. Монголын ард иргэд эрх чөлөөтэй, сайн сайхан, аз жаргалтай, амгалан тайван амьдрах тэр нөхцөлийг, тэр эрх ашгийг хэлж байгаа юм. Хууль нь хэрэгждэг эрх ашгийг хэлж байгаа юм. Хүн бүр хууль нь хэрэгждэг, дэглэм журамтай нийгэмд аз жаргалтай, сайн сайхан амьдрахыг хүсдэг. Энэ бүхэн хэрэгжиж байгаа орчныг аюулгүй байдал гэдэг. Одоо та нар “Би тэр орчныг бүрдүүлэгч эд эс юм байна. Миний хамт олон тэр орчныг бүрдүүлэхийн төлөө явж байгаа юм байна” гэдгээ ойлгосон байх. Ингэж ойлгосон бол бид ямар ажил, юу хийх гэж ирсэн бэ гэдгээ ойлгоно. Та хийж буй ажлаараа бахархдаг болно. Зарим хүн ухааныг нь олохгүй байна гэдэг. Ухааныг олоход сэтгэлтэй байхад болно. Ер нь сэтгэлтэй хүн ажил хийдэг шүү дээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Одоо ямар олон хууль батлагдаж, ямар олон зүйл өөрчлөгдөнө хэмээн бодож байна. Зарим хүнээс ингэж асуухад манайд шинэчлэл өөрчлөлт дууссан гэж хэлдэг. </span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Дуусаагүй</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">.</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">Я</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">мар олон ажил хийх гэж байгаагаа энэ уулзалтаас та бүхэн олж мэднэ байх гэж бодож байна. Нийтийн эрх гэдэг бол эргээд улс орны эрх ашигтай уялддаг. Хууль хэрэгжүүлэхгүй байна гэдэг бол улс орныхоо аюулгүй байдалд аюул үүсгэж байна гэж ойлгох хэрэгтэй. Нийтлэг эрх ашгийг хэрэгжүүлнэ гэдэг бол аминаас чухал үйлс. Тийм учраас өнөөдөр энэ салбарт ажиллаж байгаа хүмүүст төрөөс тусгай хувцас олгодог. Энэ хүн бол Монгол Улсын өмнөөс, монголын ард түмний өмнөөс, монгол төрийн өмнөөс нийтлэг эрх ашгийн төлөө явж байгааг түүгээрээ зааж өгч буй юм. Улс орны нэрийн өмнөөс энэ аминаас чухал үйлсээ хэрэгжүүлэхдээ буу хэрэглэх, хууль хэрэглэх эрхтэй гэдгийг харуулах гэж тэр хувцсыг өгдөг. Хувцас өгч байгаа нь зүгээр нэг хангалт биш. Би цэргийн хүн байсан, цэргийн сургуульд сурч байсан</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">,</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> ямар учиртайг мэднэ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ийм онцгой үүргийг та хэрэгжүүлж байгаа. Хил дээр байгаа хүн хил зөрчихөөс хамгаалдаг. Хил зөрчинө гэдэг бол улсын аюулгүй байдалд аюул учирч байна гэсэн үг. Хууль сахиулж байгаа хүн бол хүмүүс хууль зөрчихөөс хамгаалж буй юм. Ийм учраас бид улс нийтээрээ, төр түмнээрээ эл асуудалд анхаарч энэ ажлыг хийх гээд байна. Та бүхэн  тэр том нийтлэг эрх ашгийн үүднээс хуулийг хэрэгжүүлэхийг шаардаг. Таныг хэлэхэд Монгол улс, төр хэлж байна гэж ойлгох ёстой. Төр үйл ажиллагаагаа явуулж байхад Монголын хууль үйлчилж байна гэж ойлгох ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Би яагаад энэ тухай яриад байна гэхээр бид өнгөрсөн жил УИХ-д шинэ хуулиудын төсөл өргөн барьж батлуулсан. </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">З</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">ургаан </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">нь</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> батл</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">агдаад байна</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">. Та бүхэн ч мэдэж байгаа. Энэ бол та бүхний ажилтай холбоотой хуулиуд. Шүүхийн тухай, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг шинэчилсэн байгаа. Шүүхийн захиргааны тухай хуулиар шүүхийн захиргааг тусад нь гаргасан. Шүүхэд эвлэрүүлэн зуучлах тухай хууль, Шүүхийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хууль, Хуульчдын эрх зүйн байдлын тухай хуулийг батлуулсан байгаа. Бусад бүх оронд эдгээр хууль байдаг. Та хуулийн сургууль төгсөж, үнэмлэхээ аваад ажиллаж байгаад сайн мэргэш</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">и</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">нэ гэвэл шалгалт өгч хуульчийн үнэмлэхтэй болдог. Хуульчийн лицензтэй болдог. Хуульч гэдэг нэрээр ярьдаг, үйл ажиллагаа явуулдаг эрхтэй болж байгаа юм. Тэгээд дахиад тэр хуульчид дотроосоо хуулийг хэрэгжүүлдэг, барьж ажилладаг мэргэжлийн шүүгчдийг, прокурорыг шалгаруулж авна, өмгөөлөгчид бас тодорно. Энэ бол мэргэшсэн хуульчид.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энд байгаа бүх хүн улс орны аюулгүй байдлыг хангах, ард иргэдийн амгалан тайван амьдрах орчн</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">ы</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">г хангах, хүний эрх эрх чөлөөг хангах байгууллагын ажилтнууд юм. Тиймээс бид шинэ хуулиудаа мэдэх хэрэгтэй. Хуулиа мэдэж байж хүнтэй ярина биз дээ. Хуулиа мэдэж байж энэ үйлчилгээг үзүүлнэ биз дээ. Очсон газраа, ажлаа мэдэж байж тэр үндсэн дээр үүргээ гүйцэтгэх ёстой. Орчин цагийн шаардлага бол ийм. Дахиад найман хуулийн төсөл бэлэн болж байгаа. Эрүүгийн зөрчлийн болон эрүүгийн гэмт хэргийн тухай хуулийн төсөл. Ямар нэртэй ямар хууль байсныг мэдэж байгаа байх. Олон зүйл өөрчлөгдөнө. Эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хууль. Энэ хуулийг бүрэн өөрчлөх хэрэгтэй болж байгаа юм. Хууль сахиулах үйл ажиллагааны тухай хууль. Энд хууль сахиулах үйл ажиллагаа гэж юу юм бэ, юу хийх ёстой вэ гэдгийг тусгаж буй юм. Гэрч хохирогчийг хамгаалах тухай хууль. Бид чинь хүнд үйлчилж байгаа шүү дээ. Гэрч нь гэрчлэхээсээ айдаг. Хохирогч нь нэмээд хохирчих вий гэж айдаг. Гэмт хэргийн улмаас хохирсон иргэнээ хамгаалдаг байх ёстой. Тэр хохирлын төлөө мөнгө төлдөг байх ёстой. Хариуцлага хүлээдэг байх ёстой. Манайд иргэн нь хаягдчихсан, дарга нар нь шүтэгдчихсэн нийгэм болчихоод байна шүү дээ. Одоо больё. Тиймээс гэрч, хохирогчийг хамгаалдаг хуультай байх ёстой. Мөрдөх албаны тухай хууль. Өнөөдөр гэмт хэрэг ямар орчинд хийгдэж байна. Нууц орчинд, зохион байгуулалттай орчинд хийгдэж байна. Гэмт хэргийг мөнгөтэй, албан тушаалтай, юм мэддэг улсууд хийж байна. Гэмт хэргийг хийхдээ хурууныхаа хээг үлдээхгүй байхыг ойлгодог хүн хийж байна. Тийм юмны хойноос явна гэдэг бол нарийн мэргэшсэн байх ёстой. Эрх дархтай байх шаардлагатай. Тиймээс хуулийг бид өөрчлөх ёстой. Би хавар ярьж байсан. Цагдаагийн байгууллагын тухай хуулийг бид тусад нь гаргаж өгнө гэж. Ер нь Монголд нэг хууль гарлаа гэхэд байгууллагын хууль баталсан байдаг. Байгууллага доторх хүнийнхээ тухай орхидог. Одоо бид хүнийхээ эрх, үүргийг гаргаж өгнө. УИХ-ын гишүүний эрх зүйн байдлын тухай хууль гэж байдаг биз дээ. Тэгвэл өнөөдөр ийм чухал ажил хийж байгаа цагдаагийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль хэрэгтэй. Танхай этгээдүүдийн өмнө сул харагдах цагдаа байх ёсгүй. Хүчтэй харагддаг, хийж чаддаг тэр цагдаа л төрийг, түмэн олныг хамгаалдаг. Энэ эрхзүйг нь хуулиар тавьж өгөх ёстой. Бид сайн хууль гаргахын төлөө явна. Хууль зүйн туслалцааны тухай хууль. Бид чинь хүнд туслах гэж байгаа улсууд. Цагдаад нэг иргэн дуудагдвал тэр хүн эхлээд юу гэж бодох бол? Өнөөгийн нөхцөлд “Хөөрхий надад туслах гэж байгаа юм” гэж боддог иргэн хэд гарах вэ? Цагдаад дуудагдлаа гэвэл “За баларлаа, юу болсон юм бол” гэж бодогдоно шүү дээ. Тийм иргэн, тийм эмэгтэй, тийм хүүхэд ороод ирдэг. Гэтэл цагдаа байгаа байдлаараа л дээрэлхсэн сэтгэгдэл төрүүлдэг. Зөвхөн энэ хандлагаа л тэд өөрчлөх ёстой шүү дээ. Үнэхээр гэмт хэрэг хийгээд ороод ирж байгаа бол “За та ч нэг тусгүй юм хийж дээ. Ийм ийм хуулийг зөрчсөн байна. Энэ удаа ийм хариуцлагын асуудал яригдах болчихоод байна. Юунаас болов” гээд аятайхан асууж лавлах ёстой. Та чинь учрыг нь олох гэж байгаа биз дээ. Учрыг олж, хужрыг тунгаана гэдэг чинь энэ юм байгаа биз дээ. Зөвхөн тэр хүнийг биш цаад нөхцөл байдлыг судлах гээд байгаа биз дээ. Яаж яваад ийм юманд орчихвоо, миний дүү. Би чамд туслах гэж байгаа юм. Хэргийг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдаг гэж учирлан хандах ёстой. Шүүхэд, прокурорт дуудлаа гэхэд надад туслах гэж байна гэж ойлгодог хүн хэд билээ? <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хэн нэгнийг дарамтлах гэж монголын төр байгаа юм биш ээ. Хүмүүст туслах гэж монголын төр байгаа юм. Хүмүүст үйлчлэх гэж монголын төр байгаа. Тийм учраас та бол дарамтлагч биш, үйлчлэгч байх ёстой.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Манайхан дарга нарын ааш аягийг харж хөдөлдөг улс болч</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">их</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">оод байгаа юм. Дарга нарын ааш аягийг харж хууль хэрэгжүүлдэг ёс монголын төрд байхгүй. Хуулиас давсан үйл ажиллагаа явуулж байгаа бол тийм даварсан дарга ялтан болох ёстой. Хууль зөрчсөн үйл ажиллагаа явуулсан иргэн хариуцлага хүлээх ёстой. Хууль биелүүлдэг, хууль хэрэгжүүлдэг дарга ч бай, цэрэг ч бай нэр төртэй байх ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энэ чинь миний монголын юм шүү, ард түмнийхээ төлөө би хийж байгаа гэж өөриймсөг бод л доо. Өнөөдөр үнэлэмж өөрчлөгдөж байна. Өөрийн чинь унаж яваа машин, өөрийн чинь амьдарч буй байшин зуун жилийн насгүй байж магадгүй. Маргааш Их эзэн Чингис хааны 850 жилийн ойг тэмдэглэх гэж байна. Тэр хүний амьдарч байсан гэр байшин өнөөдөр байна уу? Тэр хүнээс юу үлдэв. Монголын төрийн дэг жаяг үлдсэн. Монголын төрийн шударга зарчим үлдсэн. Очсон газраа дэглэм журам сахиулж, Их засаг хуулийг хэрэгжүүлэн, хаанаас нь аваад харц ардыг нь хүртэл хуулийн өмнө тэгш байлгадаг байсан. Энэ зарчим найман зуун жилийн дараа ч байна. Үүнийг хүн төрөлхтөн </span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">“</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">үнэт зүйл</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">”</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> хэмээдэг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Миний эцэг өвгөд шударга хүн байсан, Монголын төрийн төлөө ажиллаж хуулийг тэгш хэрэгжүүлж, хүмүүст адил шаардлага тавьж чаддаг байсан гэж бид бодох юм бол өнөөдөр  ажил үүргээ, бодлогоо сайтар ойлгож чадна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Нэг зүйлийг мартаж болохгүй. Би түрүүнд сэтгэлтэй хүн юм хийж чаддаг гэж хэлсэн. Та бүхэн Улаанбаатар хотоо нэг хар. Өмнөх хэдэн үеийн удирдлага үүнийг хийж болох л байсан. Авто замын нэгдүгээр эгнээг автобусанд чөлөөлж өгснөөр хоёр цаг түгжирдгийг болиулж, 20 минутын дотор хүрэх газраа очиж байна. Иргэд маань автобусанд хэдэн цаг түгжирч, даарч хөрч буйг ойлгож чадсанаар энэ өөрчлөлтийг хийсэн хэрэг. Төр ингэж л ажиллах хэрэгтэй. Үүний цаана асар том асуудал шийдэгдэж байдаг. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Монголын нийгэм бараг хоёр хэсэгт хуваагдсан байсныг та бүхэн мэдэж байгаа. Машин тэрэг хөлөглөдөг дарга ямбатнууд, автобусаар зорчдог жирийн иргэд гэж. Харин өнөөдөр нийтийн тээврийг нэг стандартад оруулж, ийм хурдан үйлчилдэг болгоод өгөхөөр дээрх хоёр хуваагдсан нийгмийн давхарга уулзаж байгаа юм. Ангид байсан нийгмийн хоёр давхарга автобусанд уулзаж байна. Баянхошуунаас ажилдаа явж байгаа нэгэн буурай эмэгтэй автобусанд даргатайгаа хамт зорчих боллоо. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Нийгмийн эрх тэгш байдал гэж үүнийг хэлж байгаа юм. Бид үйлчлүүлэхдээ, автобусанд суухдаа эрх тэгш байя л даа. Монгол хүн морио унахдаа малчи</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">н,</span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> дарга гэлтгүй адилхан урагшаа харж суудаг биз дээ. Тэгэхээр энэ шийдвэр нь автобусыг зөвхөн нэгдүгээр эгнээгээр явуулаад зогсоогүй нийгмийг эвцэлдүүлж, ойлголцуулахад тусалсан. Манай ард иргэд автобусанд дарга нартаа хандаж, болох болохгүй асуудлаа ярилцаж, зөвшилцөх боломжтой боллоо. Ингэхээр дээр, дооргүй нийгэмшиж, том асуудлыг ард нь шийдэж байна шүү дээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Цаашид байгууллагын автобус унааг больж, нийтийн тээврээр зорчих нь зүйтэй. Тухайн байгууллага нийтийн тээвэрт мөнгөө төлөг л дээ. Иргэдээс эхлээд дарга нар нь хүртэл нийтийн тээвэрт мөнгөө төлөг. Машины дугаарын хязгаарлалт чухам яагаад амжилттай хэрэгжээд байна вэ? Учир нь энэ арга хэмжээ дарга, иргэдэд адил тэгш, шударга үйлчилж байна. Харин төрийн албан хаагчид чөлөөтэй зорчино гээд түүнд заасан бол энэ арга хэмжээ огт хэрэгжихгүй байх байсан. Эндээс бид жижиг зүйлээс ямар том асуудлыг шийдэх боломжтой вэ гэдгийг харж байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Сэтгэл байвал бид гарцыг олж харах боломжтой. Шударга өрсөлдөөн<i>, </i>хэрэглэгчийн төлөө газрын дарга О.Магнай гэж залуу байна. Одоо бүр эрх ашиг нь хохирсон иргэд “Магнайд хэлье” гэж ярьдаг болоод байна шүү дээ. Цаашид иргэдээ “Хуулийнханд хэлье, цагдаад хэлье” гэж ярьдаг болгох хэрэгтэй. “Хэрэв та сүү зарж байгаа бол усанд хутгасан зүйл битгий худалд. Ус, сүү хоёрыг монгол хүн мэднэ” гэж жирийн иргэн шаарддаг. Иймээс сүү бол сүү л байх ёстой, тохирсон стандарттай байх хэрэгтэй. Иргэд маань энэ бүгдийг шаардах хэрэгтэй. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Өмнө нь сэтгэлгүй хүмүүсийн үед Замын-Үүдээс гарсан галт тэргийг замын хажууд гаргаж хаядаг, бараа ачсан галт тэргээс мөнгө нэхдэг, ингэж дарамталсаар долоо хоног, бүр цаашлаад сарын дараа Улаанбаатарт ирдэг байсан шүү дээ. Гэтэл одоо Засгийн газрын оролцоотойгоор энэ галт тэрэг 24 цагийн дотор нийслэл хотод ирдэг болоод байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ачааны галт тэргийг олон хоног саатуулахад барааны үнэ нэмэгддэг. Энэ бүгдийг сэтгэлээрээ мэдрэх хэрэгтэй. Өмнө нь 20 чингэлэг явах боломжтой байхад хорлож байгаа мэт 10 чингэлэг залгаад явуулдаг байсан. Үлдсэн 10 чингэлэг нь даргын мэдэлд байдаг бөгөөд энэ нь түүний мөнгө хийх арга нь байсан. Энэ мэт явдлыг манай хууль хяналтын байгууллага тухай бүрт нь таслан зогсоож байх үүрэгтэй. Энэ үйлчилгээг ингэж өөрчлөхгүй байснаас бараа бүтээгдэхүүний үнэ, инфляци хөөрөгдөх боломжийг нээж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Тэнд миний ээж амьдарч байгаа, миний ах, эгч, миний хүү амьдарч байгаа гээд бод.Тэд мөнгө төлж байгаа гээд бод.Тэгэх юм бол мэдэрдэг болно. Та байшинд амьдардаг, нүүрс түлдэггүй байж магадгүй л дээ.1500-аар үнэлсэн 6 кг жижиг тор нүүрсийг 40 кг аар савлаад 3200 төгрөг, өмнө нь 200 000 төгрөгөөр өгдөг байсан портер нүүрсийг 80 000 төгрөг болгоод байна. Энэ ажлыг эсэргүүцээд хуучин бүтцүүд сүйд болж байгаа. Шинэчлэл амар хялбар хэрэгждэггүй. Гэхдээ том ажил хийж, том зүйлийг зорьж байгаа хүн жижиг эсэргүүцлийг даваад л гарах хэрэгтэй. Би том эрх ашгийн төлөө явж байна. Уулыг давахын төлөө явж байна. Энэ нэг өчүүхэн хаданд тээглэхгүй гэж бодож байх хэрэгтэй. Ийм эрх ашгийн төлөө ингэж ажиллах ёстой. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Өмнө нь яагаад энэ ажлыг хийхгүй, хардаггүй байсан юм гээд дарга нараас асуухаар “Санаанд сайн ордоггүй байсан юм” гэдэг. Санаа сохор бол заяа сохор гэж үг бий. Сэтгэл байхгүй байсан нь харагдаж байна. Монголын төрд дарга нарын явж ирсэн замыг харахад бүгд идэж уухын дон туссан мэт харагдаж байна. Манайд нэг буруу жишиг байна. Төрийг өөртөө үйлчлүүлэх гэж үздэг.</span><span style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <span lang="MN">Угтаа төрийг түмний төлөө үйлчлүүлэх ёстой, Иймд тэр хуучин хандлагаа болих ёстой. Өмнө нь галт тэрэг удаан барьж, мөнгөний ханшийг нь унагаж байгаад Монголын ард түмний хуруу хумсаа хугалах шахам олсон мөнгийг нь үнэгүйдүүлж, бас интервенц нэрээр доллар хар зах руу нь шахаж үнэ ханшийг нь унаган инфляцийг буулгалаа хэмээн ард түмэндээ баатар болонгуутаа ар хударгаар нь төгрөг, долларын ханшийн зөрүүгээс гарсан мөнгийг нь халаасалдаг байсан. Харин одоо “Шатахууны жижиглэнгээр зарж байгаа үнээ өөрчлөхгүй хадгалбал та бүхэнд хямд хүүтэй зээл олгох талаар ярилцья” гэж Монголбанк мэдэгдэж байна. Бид ийм Монгол банкны Ерөнхийлөгчтэй байгаадаа баярлаж байна. Төрд ажиллаж байгаа хүн ийм л сэтгэлтэй байх ёстой. <o:p></o:p></span></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Цагдаагийн хууль, эрүүгийн, иргэний, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн, маршалын хууль гээд зөвхөн хууль хяналтын байгууллагаа өөрчлөн шинэ шатанд гаргахад 18 хууль хууль хэрэгтэй байна. Өнөөдөр ийм ажил, ийм хууль хэрэгтэй байна гэдгийг ойлгодог салбарын сайд томилогдсонд би баярлаж байна. Үүнийг би Монголын ард түмний нэгээхэн буян байх гэж харж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;text-indent:.5in;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family: "Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Хууль, төр нь ингэж түмэндээ үйлчилдэг, ийм хүмүүсийг дэмждэг Ерөнхий сайд ажиллаж байгаад би баярлаж байна. Ард түмний төлөө, хүний төлөө ажлаа төлөвлөөд ирэхэд нь түүнийг нь дэмжээд шийдвэр болгоод өгч байгаад нь баяртай байна. Харин энэ Их Хурал тийм байгаасай гэж бодож байна. Аль нэг тал нь хэт дийлсэн биш учраас, бас хоорондоо ярилцах ийм хурал учраас энэ Их Хуралд сайн хуулийн төсөл оруулах юм бол сайн хууль батлагдан гарна. Нөгөө цагдаагийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн төслийг сайн төлөвлөөд оруулахад сайн хууль болоод гарах боломжтой гэсэн үг. Бүгдээрээ энэ дээр л ажиллая.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Би та бүхэнд нэг зүйл хэлье. Та бид нэг өдөр томилогдсон, нэг өдөр мөрдөсөө зүүгээд цолоо нэмээд баярлаж явсан, харин томилогдсон шигээ өөр нэг өдөр яваад өгнө. Энэ бол амьдралын жам. Бидний ард тэгтэл юу үлдсэн байх ёстой гэхээр сайн стандарт, сайн орчин, сайн тогтолцоо үлдэх ёстой. Шударга ёс үлдэх ёстой. Хөгжсөн Монгол Улс үлдэх ёстой, Монголын төр үлдэх ёстой, Монголд тэгш хэрэгждэг сайн хууль үлдэх ёстой, үүний төлөө би ажиллаж байгаа, мөн та ажиллаж байгаа.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:center;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">            Бүгдээрээ ярилцаад сэтгэлээ ойлголцоод явах юм бол бидний ажил цаашаа амжилттай хэрэгжинэ гэж би түрүүн орж ирэнгүүтээ хэлсэн. Энэ олон хууль гарсны дараа нь чиглэл чиглэлээр нь сургалт явуулах хэрэгтэй гэж бодож байгаа. Манай хууль сахиулахын их сургууль энэ чиглэлээр хүмүүсээ сургаж байх ёстой. Ямар газар сурч байгаа юм, ямар хүн болох гэж байгаа юм, ямар хууль хэрэгжүүлэх гэж байгаа юм гэдгээ мэддэг байх ёстой. Түүнчлэн ямар орчин өмнө нь байсан, юу болж өөрчлөгдөж байгаа, цаашдаа хаана хүрэх юм гээд л. Таны унаж яваа машин зуун жил болохгүй байж магадгүй. Харин бидний хэрэгжүүлж байгаа хууль зуун жил болох ёстой. Бидний хэрэгжүүлж байгаа зарчим, таны хэрэгжүүлж байгаа билиг сургаал зуун жилд үлдэх ёстой. Таны бие үлдэхгүй байж магадгүй л дээ. Харин таны билиг сургаал, тухайлбал “Шударга байгаарай миний хүү, хүнийг битгий ялгаарай, хүнд хүндэтгэлтэй хандаарай, хуулийг хэрэгжүүлж яваарай” гэсэн сургаал чинь үлдэж, нэр төр ирдэг юм шүү . <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Би түрүүн хэлэхдээ “Чингис хааны билиг сургаал өнөө хэр бидэнд үргэлжилж явж байгаа. Ийм учраас тэр хүн агуу хаан байсан. Ийм учраас тэр үеийн албатууд, тэр үеийн түшээд агуу хүмүүс байсан” гэсэн. Энэ утгыг бүгдээрээ ойлгох хэрэгтэй. Би хөрөнгөлөг хурандаа нар гэж ярьсан, бас сайн ажлаа хийж байгаа хурандаа нар ч хуулийн байгууллагуудад зөндөө бий. Одоо бид энэ ажлаа сайн хийж буй хүмүүстэйгээ хамтарч ажиллая, тэднийгээ дэмжье гээд байгаа юм. Цаашлаад хөрөнгөлөг байцаагч нар, хөрөнгөлөг дарга нарын асуудал гарч ирж байгаа. Тийм дарга нарын өмнө бөхөлздөг төр биш, тийм дарга нарыг шалгадаг төр байх ёстой. Асуудал үүсч байгаа бол тийм дарга нар төрд байх биш хувьдаа гарах хэрэгтэй шүү дээ. Олон нийтийн өмнө 4 жил таныг ажилла гэсэн шүү дээ Ажиллахгүй гэж байгаа бол яв л даа, өөрийг чинь ямар хадчихсан биш. Ард түмнийг завшдаг биш, ядраадаг биш, дарамталдаг биш, зүгээр л ороод ирэхэд хуулиа яриад сууж бай л даа. Манай хувийн хэвшлийн зарим хүн төрийг буруу зүйлд сургаад байгаа юм. Ажил ярихдаа заавал хажуугаар нь нэг юм яриад бүтээхийн тулд авлигал, хээл хахууль гэхчлэн янз бүрийн юм болдог.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Одоо харин төрийн албаныхан юу гэж хариулж байна гээч. Хууль чанга болсон. Ингэж ажиллахгүй шүү. Би чамтай хууль л ярья гэж байна. Ингэх л гэж бид байгаа юм. Авлигал авахгүй байна гэдэг авлигал авахаас хэцүү байж магадгүй. Хуульч дээр аргалах гээд яваад ороход өмнөөс хууль яриад ерөөсөө болсонгүй ээ гэнэ. Энэ бол гайхамшигтай зарчим байгаа биз. Та хуулиа ярьсаар байгаад гаргах ёстой. Тэр танил тал, янз бүрийн юманд автах ёсгүй. Ингээд төр хэвшил тогтоож өгч байгаа юм. Ингэх юм бол Монголын ард түмэнд хэрэгтэй. Ард түмний олсон талхны мөнгө албан тушаалтны халаасанд биш өөрсдийнх нь халаасанд үлдэж байгаа. Тэр хүний бизнес бүтэж явбал Монголын ард түмэнд хэрэгтэй. Тэр хүмүүс татвар төлнө. Дундуур нь төр хэдэн давхар дарамт үзүүлж  тэр улсыг сульдааж болохгүй. Үүний төлөө төр ажиллаж байгаа. Тэгэхээр төр бол сайн хэвшил, сайн зүйлийг бий болгож өгдөг. Энэ чиглэлээр бүгдээрээ ажиллах хэрэгтэй байна гэдгийг би хэлэх гээд байгаа юм. Бид нийтлэг эрх ашгийн төлөө байна. Монгол Улсын аюулгүй байдлын төлөө байна. Энэ манаанд бид зогсож байгаа. Ийм нэр төртэй, ийм сайхан ажлыг бид хийх гэж зогсож байгаа гэж ойлгох хэрэгтэй. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">Энэ ажлыг хийхэд өөрчлөхөөр зүйл олон байна. Үүн дээр бүгдээрээ хамтарч ажиллая. Ингэвэл бид хожно, монголчууд хожно, нийтээрээ хожно. Таны хийж байгаа ажил бол миний хийж байгаа ажил. Миний хийж байгаа ажил бол өөрийн чинь хийж байгаа ажил. Бид нэг эх оронтой, нэг өвөг дээдэстэй, нэг газар нутагтай. Энэ газар нутагтаа бид сайхан амьдрахын төлөө нэг зорилготой явж байгаа. Төрийн хууль хэрэгждэг байх юм бол улс аюулгүй байдаг юм байна. Хууль нь хэрэгждэг байх юм бол иргэд нь эрхээ эдэлдэг юм байна. Хууль нь хэрэгждэг байх юм бол ард түмэн амгалан сайхан амьдардаг юм байна. Энэ үндсийн үндсийг хийж яваа цэргүүд бол, манлайлагчид бол та бүхэн. </span><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ингээд бүгдээрээ Монголоо өөд нь татахын төлөө зүтгэе” гэв.</span><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;line-height: normal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">2012-11-13 <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-family:"Arial","sans-serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-family:"Arial","sans-serif""> </span></p></p> 2012,09,27 <a href="/%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B4-%D0%B1%D1%83%D1%81-%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%8D-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%BC%D1%8D%D0%B4%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%91-%D1%85%D3%A9%D1%88%D3%A9%D3%A9-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D0%B1%D1%83%D1%81-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%8D-%D1%85%D3%A9%D1%80%D3%A9%D0%BD%D0%B3%D3%A9-%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%83%D0%BB%D1%8A%D1%8F/">ТӨРД БУС ИРГЭНДЭЭ ЭРХ МЭДЛИЙГ ОЛГОЁ, ХӨШӨӨ БАРИМАЛД БУС ХҮНДЭЭ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛЪЯ</a> <p><p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><b><i><span lang="MN" style="font-size: 10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 67 дугаар чуулганд хэлсэн үг</span></i></b><i><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></i><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхий нарийн бичгийн дарга аа, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хүндэт төр засгийн тэргүүн, эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">НҮБ хэмээх энэхүү чухал байгууллагын гишүүн болсныхоо 50 жилийн ойг Монгол Улс өнгөрсөн жил тэмдэглэсэн билээ. Эрх чөлөөт Монгол түмний сонголтоор төрийн тэргүүнээр сонгогдсон Монгол малчны хүү миний бие улс оронд маань нээлттэй, чөлөөт нийгмийг бүтээн байгуулах их үйлс хэрхэн өрнөж байгаа талаар Та бүхэнд илтгэн танилцуулахдаа баяртай байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдүгээгээс 20 гаруй жилийн өмнө Монгол Улс салаа замын уулзвар дээр ирсэн юм. Бид түүхэн баялаг хөрсөндөө ардчиллын далбааг бат бэх суурилуулсан билээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид 1989 оны жихүүн өвөл, 1990 оны Цагаан морин жилийн хавар хэдэн арван жилийн турш ард түмнийг өөрсдийнх нь зүй ёсны сонголтоор бус удирдаж ирсэн засгийг халж чадсан. Ийнхүү иргэний эрх, эрх чөлөө сэргэн тогтсон юм. Бид хувьсгалаа ганц ч цонх хагалалгүй, дусал цус ч урсгалгүй хийж чадсан. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдүгээ хорь гаруй жилийн дараа Монгол Улс иргэд нь засагласан тогтвортой төртэй улс болон хөгжиж байна. Бид Ардчиллын төлөөх Азийн түншлэлийг санаачилж, Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийг тэргүүлж байна. Эрх чөлөөний төлөөх дэлхий дахины энэхүү хөдөлгөөнийг бид бахархалтайгаар удирдаж явна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ил тод байдал, хариуцлага, хуулийн засаглалыг бид тууштай баримталж ирсэн. Эдгээр нь ардчилал оршин тогтнох, хөгжин бэхжихийн үндэс суурь гэдгийг бид мэднэ. Тиймээс, бид нийгэмдээ, төрийн өндөр албан тушаалтнаас эгэл жирийн иргэн хүртэл, авлигыг үл тэвчих үйлсийн төлөө ажиллаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Авлига бол харанхуйд өсөн үржих халдварт өвчний нян мэт олон нийтийн итгэлийг үгүй хийж, хөрөнгө оруулагчдыг үргээн айлгаж, иргэдийн боломж бололцоог дээрэмдэн тонож, улс үндэстний маань амин чухал дархлаад халдаж байна. Бид харанхуйг гэрэлтүүлж, энэ өвчний эсрэг эрчимтэй довтолж, таслан зогсоох ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Чөлөөт, шударга сонгууль явуулж, нэг хүчнээс нөгөө хүчинд эрх мэдлийг тайван замаар шилжүүлж ирсэн туршлага маань дэлхийн бусад ардчилсан орнуудад үлгэр дуурайл болж болох юм гэж би боддог. Монгол Улс иргэний оролцоотой, шууд ардчиллын өөд замнаж байна. Бид төрд бус, харин ард иргэддээ илүү эрх мэдэл олгохыг эрхэмлэнэ. Монгол Улс дорно дахь ардчиллын түгээн дэлгэрүүлэгч, хөтөч болж байгаагаараа бахархдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Төгс ардчилал гэж үгүй. Бусад ардчилсан орнуудад тулгардаг хүндрэл сорилтууд манайд бас тулгарч л байгаа. Ардчилал сонгуульд санал өгснөөр дуусдаггүй, саналаа өгөх нь ардчиллын зөвхөн эхлэл юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс ардчилал, эдийн засаг, газар зүйн байрлал гээд олон түвшинд онцгой байр эзэлдэг. Тунгалаг, ил тод байдлын төлөөх тууштай замнал, энх тайван найрамдлын төлөөх итгэл сэтгэлээрээ бид бүс нутгийн идэвхтэй тоглогч болж чадсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдийн засгийн салбарт бид гайхамшигтай өсөлтийн замд гарлаа. Өнгөрсөн онд манай эдийн засаг 17 гаруй хувиар өслөө. Өсөлтийн энэхүү хурдаа хадгалах нь бидний хувьд том сорилт юм. Энэхүү сорилтыг бид даван туулахын төлөө бэрхшээлийг сөрөн ажиллаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид хөгжлийнхөө хоёр том зорилтыг тэнцвэртэй хангахаар ажиллаж байна. Нэгдүгээрт, эдийн засгийн өсөлтөөр бий болсон боломжуудыг Монгол хүн бүрт тэгш эдлүүлэх, хоёрдугаарт, Монгол Улс бизнес хийхэд нээлттэй, олон улсын хамтын нийгэмлэгийн идэвхтэй гишүүн гэдгээ дэлхий нийтэд тодорхой, баттай нотлон харуулах явдал юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид дэд бүтцээ сайжруулж, эрүүл мэнд, боловсролын салбараа дэлхийн түвшинд хүргэх шаардлагатай байгаа. Иргэдийнхээ ойрын болон хэтийн хэрэгцээг хангахын тулд маш их зүйл хийж бүтээх хэрэгтэй байгаа. Бидний амжилтын түлхүүр нь манай ард иргэд юм. Бид иргэдийнхээ ирээдүйд хөрөнгө оруулах хэрэгтэй байна. Бид нийгмийн болон эдийн засгийн дэд бүтэцдээ хөрөнгө оруулалт хийх шаардлагатай байна. Бид хүүхдүүдийнхээ гэрэлт ирээдүйд хөрөнгө оруулалт хийх ёстой, хийх ч болно. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн шинээр гарч ирж буй залуу удирдагчийн хувьд Монгол Улсад олон улсын түвшинд хэрэгжүүлэх тэргүүн зорилтууд бий. Эдгээрээс нэн чухал нь байгаль дэлхийгээ хайрлан хамгаалах үйлс юм. Улс орнуудын эдийн засаг тэлж өсөхийн хэрээр улс орон бүр эх дэлхийгээ хамгаалах үүрэг хүлээх ёстой. Энэ жил НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрөөс байгаль орчноо хамгаалах чиглэлээр бидний авч хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааг үнэлэн шагналаа олгосонд миний бие талархаж байна. Бид цаашдаа улам ихийг хийх болно. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бидний өөр нэгэн чухал зорилт бол хүний эрхийг түгээн дэлгэрүүлэх үйлс юм. Монгол Улс цаазаар авах ялыг зогсоогоод байгаа билээ. Ерөнхийлөгчийн хувьд миний бие уг ялын гүйцэтгэлд хориг тавьсан. Удахгүй бид цаазаар авах ялыг бүрмөсөн халах хууль гаргахаар ажиллаж байна. Төрийг хүн, ард иргэд бий болгодог. Өөрийг нь бий болгосон иргэнийхээ амийг хороох эрх нэг ч төрд байх ёсгүй гэдэгт итгэдэг. Энд би нэг л зүйлийг тодорхой хэлье. Цаазаар авах ял бол шударга бустай тэмцэх арга биш, энэ бол бусармаг балмад явдал. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Дэлхий дахины энх тайвныг сахин хамгаалахын төлөөх үйлсэд Монгол Улс тууштай зүтгэж ирсэн. Бид дэлхий даяар цөмийн зэвсгийг үгүй хийж эх дэлхийгээ аврах ёстой. Монголын газар шороонд цөмийн хог хаягдлыг булшлахын эсрэг бид баттай зогсож байгаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс цөмийн зэвсэггүй бүс гэсэн статустай болсны 20 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Энэ сарын 17-ны өдөр НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын 5 гишүүн орон БНХАУ, Франц, ОХУ, ИБУИНВУ болон АНУ цөмийн зэвсгээс ангид байх Монгол Улсын статусыг нотлон хамтарсан мэдэгдэлд гарын үсэг зурсанд Монгол Улс талархаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улсын санаачлан удирдаж буй “Монгол Улс ба Цөмийн зэвсгээс ангид бүс” яриа хэлэлцээ амжилттай урагшилж байна. 2015 онд бид энэ чиглэлээр илүүтэй ахиц дэвшилд хүргэх томоохон арга хэмжээ зохион байгуулахаар төлөвлөж байгаагаа Та бүхэнд дуулгахад таатай байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Зарим улс орон цөмийн эрчим хүчээр эрчим хүчний хэрэгцээгээ хангахаас өөр аргагүй байгаа хэдий ч аливаа орны цөмийн хөтөлбөр НҮБ болон Олон улсын Цөмийн эрчим хүчний байгууллагын байнгын хараа хяналт дор явагдах ёстой. Аливаа орны цөмийн эрчим хүчний станц барьж байгуулах төсөл хөтөлбөр нь тэдний хөрш зэргэлдээ тусгаар улсуудын энх тайван, аюулгүй байдалд аюул, эрсдэл учруулах ёсгүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдгээр сорилт, хүндрэлүүдийг шийдвэрлэх гол арга зам нь салан хөндийрөх бус, харин хамтран ажиллах явдал юм. Илүү дипломат арга ажиллагаа, илүү яриа хэлэлцээ, илүү үйл ажиллагаагаар бид асуудлаа шийдэх ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Үг яриагаар бүхнийг шийдэхгүй гэдэг нь улам бүр ойлгомжтой болж байна. Энх тайвныг сахин хамгаалахын тулд бид нэгэн санаа зоригтойгоор тууштай ажиллах шаардлагатай байна. Зөрчил тэмцэл, ялангуяа Ойрх Дорнодын бүс нутагт хурцдаж буй энэ цаг үед энх тайвны төлөө илүү тууштай тэмцэх хэрэгтэй боллоо.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эрхэм Элчин сайд болон албаны хүмүүс Ливид амь эрсэдсэн нь үнэхээр эмгэнэлтэй. Дипломат харилцааны эрхэм зорилго бол энх тайван юм. Элчин сайдын яамны нутаг дэвсгэрт халдаж байгаа нь олон улсын гэрээ эрх зүй, түүний үг үсгийг уландаа гишгэж байгаатай утга нэг юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Сири Улсад өрнөж буй утга учиргүй хүчирхийлэл, цус асгаруулсан тулааны эсрэг эвсэлд Монгол Улс нэгдсэнийг ч би дахин илэрхийлмээр байна. Хэдийгээр Сирийн хөдөлгөөн тайвны замаар эхэлсэн ч харамсалтай нь Засгийн газрын зүгээс хүчирхийлэлд турхирлаа. Өдрөөс өдөрт, цаг хором өнгөрөх тусам нөхцөл байдал улам дордсоор байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Сири Улсад өрнөж буй хямралыг жишээлж үзвэл зөвхөн Сирийн иргэд өртөж, амь эрсдэж байна гэж үзэх боломжгүй юм. Бид нэг дэлхий дээр зэрэгцэн амьдарч буй хүн төрөлхтөн учир тэд бидний ах, дүүс мөн. Дахиад нэг хүний алтан амь шалтгаангүйгээр үрэгдэхээс өмнө дэлхий нийт цус асгаруулсан аллага, хядлагыг эцэс болгох тэмцэлд нэгдэх нь зүйтэй.</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бидний цэцэг цэврүү шиг охид хөвгүүд сургуульд сурч, өөрсдийнхөө ирээдүйг, мөрөөдлийг бүтээн байгуулах, биелүүлэх ёстой. Эдгээр охид хөвгүүд, тэдний эцэг эхчүүдийн амь гудамжинд үрэгдэж, тэдний амьдрал хар дарсан зүүд шиг өнгөрөх ёсгүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Энэ бол зүгээр нэг телевизийн нэвтрүүлэг биш. НҮБ-ын гишүүд бид тэр нэвтрүүлгийн үзэгчид ч биш. Зүгээр нэг телевизийн нэвтрүүлэг үзэх гэж энэ байгууллага байгуулагдаагүй. Бид шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Бид үйлдэл хийх шаардлагатай байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хүний эрх зөрчигдсөн эсвэл эдийн засгийн боломж муу байгаагаас уу, ер нь ямар шалтгаанаас гэдэг нь хамаагүй, үр хүүхдээ дайн тулаан, тэмцэлд явуулсан олон эхийн сэтгэл шаналж байна. Эх хүн үр хүүхдээ эрх чөлөөтэй байгаасай, ажилтай байгаасай, сайн сайхан амьдраасай л гэж боддог. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Миний 92 настай ээж маань намайг хүн бүрт хүндэтгэлтэй ханд, тэр дундаа эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд, ахмад хүмүүст илүү хүндэтгэлтэй ханд, тэдний төлөө ажил хий гэж өдөр бүр захидаг. Өрх гэрийн өмөг түшиг, улс үндэстний сурвалж язгуур нь эмэгтэйчүүд байдаг. Тэд эх дэлхийд амьдралыг бэлэглэдэг, тэд нялх үрийнхээ уйлах дууг мэдэрдэг. Хөгшин настай, ядарсан, өвдсөн зовсон болгоныгоо, асрамж халамж хэнд хэрэгтэйг мэдрэх зөн билиг тэдэнд бий. Бидний ээжүүд, эгч дүү нар, охидуудад маань бусдыг асран халамжлах нигүүлсэл нандин сэтгэлээрээ ялгардаг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид улам олон удирдагч эмэгтэйчүүдтэй болох хэрэгтэй. Эмэгтэйчүүд аливааг цогцоор харах хандлагатай байдаг. Нийгмийн хөгжлийг урагшлуулахын тулд төрийн үйлчилгээний бүх шатанд илүү олон эмэгтэйчүүдийг ажиллуулах шаардлагатай байна. Дэлхий нийтийн өмнө тулгамдаад байгаа асуудал бэрхшээлийг даван туулахад эмэгтэйчүүд онцлог байдлаар хандах нь дамжиггүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">“Эмэгтэй дарангуйлагч, гараа цустсан удирдагч” гэж та бүхэн сонссон уу? Үгүй л болов уу. Илүү олон эмэгтэй эрх мэдэлтэй байсан бол бид илүү эв найртай, илүү хамтач, арай бага зовлон зүдгүүртэй, арай бага зөрчил тэмцэлтэй байх байсан гэж би боддог.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Өнгөрсөн зургадугаар сард болсон манай парламентын сонгуулиар эмэгтэй парламентчдын тоо өмнөхөөсөө гурав дахин өссөнийг Та бүхэнд дуулгахад таатай байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эмэгтэйчүүдэд эрх мэдэл олгохын тулд охид хөвгүүдийн сурах боловсрох эрх тэгш байх учиртай. Боловсрол бол хүний язгуур эрх юм. Хүний хөгжлийн, чөлөөт нийгмийн суурь нөхцөл нь боловсрол. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Чанартай боловсролын үүд хаалгыг бид хүүхдүүддээ, хүүхэд бүрт нээж өгөх үүрэгтэй, тийм өртэй хүмүүс. Зэр зэвсэгт биш харин бид үр хүүхдүүдийнхээ боловсролд илүү хөрөнгө оруулах ёстой. Боловсрол бол хүүхэд бүрийн авьяас чадвар, нөөц бололцоог нь нээж өгдөг түлхүүр юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Маргаашийн иргэдийнхээ боловсролд хөрөнгө оруулахын ач холбогдол улс орны хувьд ч, дэлхий дахины хувьд аугаа их юм. Эрдэм боловсролтой улс үндэстнүүд эдийн засгийн хувьд баталгаатай, хүний эрхийг дээдлэн хүндэлдэг, улс төрийн илүү их эрх чөлөөтэй байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс урагш ахин дэвшиж байгаа тухай, дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн идэвхтэй гишүүн байсаар байх болно гэдгээ нотлон хэлэхдээ би баяртай байна. Эрхэм нэр төр, хүндлэлийн хамт эрх, үүрэг аль аль нь ирдэг гэдгийг бид ойлгодог.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Найман зуун тавин жилийн тэртээ Эзэн богд Чингис хаан мэндэлсэн юм. Дэлхийн түүхнээ хуурай газар дээрх хамгийн том эзэнт гүрэнг Чингис хаан байгуулсан билээ. Тэр өөртөө ганц ч хөшөө босгоогүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">”Морин дэл дээр дэлхийг эзлэх амархан, харин мориноосоо буугаад улс гэрээ засан төвхнүүлэх амаргүй” хэмээн эзэн Чингис хааны хэлсэн үг бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хэдүүлээ үнэнээ л ярья. Түмэн янзын түвэгтэй энэ дэлхийд дипломат байх нь амаргүй болжээ. Бүх хүнд тэгш бололцоо олгохын төлөө тэмцэх ч амаргүй. Авлигын хар үүр уурхай руу гэрэл гэгээ тусгах бас л хэцүү. </span><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">Хуулийн засаглалаар нийгмийг удирдах ч бас амаргүй. Жинхэнэ ардчиллыг цогцлооно гэдэг ч хэцүү. Харин хөшөө баримал босгох амар. Эвдлэх, нураах бүр ч амар. Сайн засаглах амаргүй. </span><span style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Бид бүгд мориноосоо бууж, засаглах хэрэгтэй болоод байна. Засаглах засаглахдаа бүр сайн засаглах хэрэгтэй байна. Ингэж байж л бид хүүхэд бүр нь айх аюулгүй байх тийм л нийгмийг байгуулж чадна. Гэр бүл нь илүү найрсаг, чадавхтай, аз жаргалтай байх тийм нийгэм, үндэстэн болгон өсөн дэвжих тийм л дэлхийг бид байгуулах учиртай. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Жинхэнэ манлайлагчид, жинхэнэ удирдагчид ийм л түүх бүтээж, ийм л дэлхийг ардаа үлдээх ёстой. Тэд хөшөө дурсгалд бус, хүндээ хөрөнгө оруулалт хийдэг, иргэнийхээ сайн сайхан, эрх чөлөөт амьдралд хөрөнгө оруулалт хийдэг. </span><span style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ноён Ерөнхий нарийн бичгийн дарга аа, </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Эрхэм төр, засгийн тэргүүн манлайлагчид аа, </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хадагтай ноёд оо. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Та бүгдэд таларх</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">ъ</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">я. Хамтдаа шинэ боломжуудыг нээж, хамтдаа урагш</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">и</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">л</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">ъ</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">я.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">2012.09.27<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">АНУ, Нью-Йорк хот  <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p></p> /%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B4-%D0%B1%D1%83%D1%81-%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%8D-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%BC%D1%8D%D0%B4%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%91-%D1%85%D3%A9%D1%88%D3%A9%D3%A9-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D0%B1%D1%83%D1%81-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%8D-%D1%85%D3%A9%D1%80%D3%A9%D0%BD%D0%B3%D3%A9-%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%83%D0%BB%D1%8A%D1%8F/ <p><p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><b><i><span lang="MN" style="font-size: 10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 67 дугаар чуулганд хэлсэн үг</span></i></b><i><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"> </span></i><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхий нарийн бичгийн дарга аа, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хүндэт төр засгийн тэргүүн, эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">НҮБ хэмээх энэхүү чухал байгууллагын гишүүн болсныхоо 50 жилийн ойг Монгол Улс өнгөрсөн жил тэмдэглэсэн билээ. Эрх чөлөөт Монгол түмний сонголтоор төрийн тэргүүнээр сонгогдсон Монгол малчны хүү миний бие улс оронд маань нээлттэй, чөлөөт нийгмийг бүтээн байгуулах их үйлс хэрхэн өрнөж байгаа талаар Та бүхэнд илтгэн танилцуулахдаа баяртай байна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдүгээгээс 20 гаруй жилийн өмнө Монгол Улс салаа замын уулзвар дээр ирсэн юм. Бид түүхэн баялаг хөрсөндөө ардчиллын далбааг бат бэх суурилуулсан билээ. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид 1989 оны жихүүн өвөл, 1990 оны Цагаан морин жилийн хавар хэдэн арван жилийн турш ард түмнийг өөрсдийнх нь зүй ёсны сонголтоор бус удирдаж ирсэн засгийг халж чадсан. Ийнхүү иргэний эрх, эрх чөлөө сэргэн тогтсон юм. Бид хувьсгалаа ганц ч цонх хагалалгүй, дусал цус ч урсгалгүй хийж чадсан. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдүгээ хорь гаруй жилийн дараа Монгол Улс иргэд нь засагласан тогтвортой төртэй улс болон хөгжиж байна. Бид Ардчиллын төлөөх Азийн түншлэлийг санаачилж, Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийг тэргүүлж байна. Эрх чөлөөний төлөөх дэлхий дахины энэхүү хөдөлгөөнийг бид бахархалтайгаар удирдаж явна. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ил тод байдал, хариуцлага, хуулийн засаглалыг бид тууштай баримталж ирсэн. Эдгээр нь ардчилал оршин тогтнох, хөгжин бэхжихийн үндэс суурь гэдгийг бид мэднэ. Тиймээс, бид нийгэмдээ, төрийн өндөр албан тушаалтнаас эгэл жирийн иргэн хүртэл, авлигыг үл тэвчих үйлсийн төлөө ажиллаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Авлига бол харанхуйд өсөн үржих халдварт өвчний нян мэт олон нийтийн итгэлийг үгүй хийж, хөрөнгө оруулагчдыг үргээн айлгаж, иргэдийн боломж бололцоог дээрэмдэн тонож, улс үндэстний маань амин чухал дархлаад халдаж байна. Бид харанхуйг гэрэлтүүлж, энэ өвчний эсрэг эрчимтэй довтолж, таслан зогсоох ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Чөлөөт, шударга сонгууль явуулж, нэг хүчнээс нөгөө хүчинд эрх мэдлийг тайван замаар шилжүүлж ирсэн туршлага маань дэлхийн бусад ардчилсан орнуудад үлгэр дуурайл болж болох юм гэж би боддог. Монгол Улс иргэний оролцоотой, шууд ардчиллын өөд замнаж байна. Бид төрд бус, харин ард иргэддээ илүү эрх мэдэл олгохыг эрхэмлэнэ. Монгол Улс дорно дахь ардчиллын түгээн дэлгэрүүлэгч, хөтөч болж байгаагаараа бахархдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Төгс ардчилал гэж үгүй. Бусад ардчилсан орнуудад тулгардаг хүндрэл сорилтууд манайд бас тулгарч л байгаа. Ардчилал сонгуульд санал өгснөөр дуусдаггүй, саналаа өгөх нь ардчиллын зөвхөн эхлэл юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс ардчилал, эдийн засаг, газар зүйн байрлал гээд олон түвшинд онцгой байр эзэлдэг. Тунгалаг, ил тод байдлын төлөөх тууштай замнал, энх тайван найрамдлын төлөөх итгэл сэтгэлээрээ бид бүс нутгийн идэвхтэй тоглогч болж чадсан. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдийн засгийн салбарт бид гайхамшигтай өсөлтийн замд гарлаа. Өнгөрсөн онд манай эдийн засаг 17 гаруй хувиар өслөө. Өсөлтийн энэхүү хурдаа хадгалах нь бидний хувьд том сорилт юм. Энэхүү сорилтыг бид даван туулахын төлөө бэрхшээлийг сөрөн ажиллаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид хөгжлийнхөө хоёр том зорилтыг тэнцвэртэй хангахаар ажиллаж байна. Нэгдүгээрт, эдийн засгийн өсөлтөөр бий болсон боломжуудыг Монгол хүн бүрт тэгш эдлүүлэх, хоёрдугаарт, Монгол Улс бизнес хийхэд нээлттэй, олон улсын хамтын нийгэмлэгийн идэвхтэй гишүүн гэдгээ дэлхий нийтэд тодорхой, баттай нотлон харуулах явдал юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид дэд бүтцээ сайжруулж, эрүүл мэнд, боловсролын салбараа дэлхийн түвшинд хүргэх шаардлагатай байгаа. Иргэдийнхээ ойрын болон хэтийн хэрэгцээг хангахын тулд маш их зүйл хийж бүтээх хэрэгтэй байгаа. Бидний амжилтын түлхүүр нь манай ард иргэд юм. Бид иргэдийнхээ ирээдүйд хөрөнгө оруулах хэрэгтэй байна. Бид нийгмийн болон эдийн засгийн дэд бүтэцдээ хөрөнгө оруулалт хийх шаардлагатай байна. Бид хүүхдүүдийнхээ гэрэлт ирээдүйд хөрөнгө оруулалт хийх ёстой, хийх ч болно. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн шинээр гарч ирж буй залуу удирдагчийн хувьд Монгол Улсад олон улсын түвшинд хэрэгжүүлэх тэргүүн зорилтууд бий. Эдгээрээс нэн чухал нь байгаль дэлхийгээ хайрлан хамгаалах үйлс юм. Улс орнуудын эдийн засаг тэлж өсөхийн хэрээр улс орон бүр эх дэлхийгээ хамгаалах үүрэг хүлээх ёстой. Энэ жил НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрөөс байгаль орчноо хамгаалах чиглэлээр бидний авч хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагааг үнэлэн шагналаа олгосонд миний бие талархаж байна. Бид цаашдаа улам ихийг хийх болно. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бидний өөр нэгэн чухал зорилт бол хүний эрхийг түгээн дэлгэрүүлэх үйлс юм. Монгол Улс цаазаар авах ялыг зогсоогоод байгаа билээ. Ерөнхийлөгчийн хувьд миний бие уг ялын гүйцэтгэлд хориг тавьсан. Удахгүй бид цаазаар авах ялыг бүрмөсөн халах хууль гаргахаар ажиллаж байна. Төрийг хүн, ард иргэд бий болгодог. Өөрийг нь бий болгосон иргэнийхээ амийг хороох эрх нэг ч төрд байх ёсгүй гэдэгт итгэдэг. Энд би нэг л зүйлийг тодорхой хэлье. Цаазаар авах ял бол шударга бустай тэмцэх арга биш, энэ бол бусармаг балмад явдал. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Дэлхий дахины энх тайвныг сахин хамгаалахын төлөөх үйлсэд Монгол Улс тууштай зүтгэж ирсэн. Бид дэлхий даяар цөмийн зэвсгийг үгүй хийж эх дэлхийгээ аврах ёстой. Монголын газар шороонд цөмийн хог хаягдлыг булшлахын эсрэг бид баттай зогсож байгаа. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс цөмийн зэвсэггүй бүс гэсэн статустай болсны 20 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Энэ сарын 17-ны өдөр НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын 5 гишүүн орон БНХАУ, Франц, ОХУ, ИБУИНВУ болон АНУ цөмийн зэвсгээс ангид байх Монгол Улсын статусыг нотлон хамтарсан мэдэгдэлд гарын үсэг зурсанд Монгол Улс талархаж байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улсын санаачлан удирдаж буй “Монгол Улс ба Цөмийн зэвсгээс ангид бүс” яриа хэлэлцээ амжилттай урагшилж байна. 2015 онд бид энэ чиглэлээр илүүтэй ахиц дэвшилд хүргэх томоохон арга хэмжээ зохион байгуулахаар төлөвлөж байгаагаа Та бүхэнд дуулгахад таатай байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Зарим улс орон цөмийн эрчим хүчээр эрчим хүчний хэрэгцээгээ хангахаас өөр аргагүй байгаа хэдий ч аливаа орны цөмийн хөтөлбөр НҮБ болон Олон улсын Цөмийн эрчим хүчний байгууллагын байнгын хараа хяналт дор явагдах ёстой. Аливаа орны цөмийн эрчим хүчний станц барьж байгуулах төсөл хөтөлбөр нь тэдний хөрш зэргэлдээ тусгаар улсуудын энх тайван, аюулгүй байдалд аюул, эрсдэл учруулах ёсгүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эдгээр сорилт, хүндрэлүүдийг шийдвэрлэх гол арга зам нь салан хөндийрөх бус, харин хамтран ажиллах явдал юм. Илүү дипломат арга ажиллагаа, илүү яриа хэлэлцээ, илүү үйл ажиллагаагаар бид асуудлаа шийдэх ёстой. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Үг яриагаар бүхнийг шийдэхгүй гэдэг нь улам бүр ойлгомжтой болж байна. Энх тайвныг сахин хамгаалахын тулд бид нэгэн санаа зоригтойгоор тууштай ажиллах шаардлагатай байна. Зөрчил тэмцэл, ялангуяа Ойрх Дорнодын бүс нутагт хурцдаж буй энэ цаг үед энх тайвны төлөө илүү тууштай тэмцэх хэрэгтэй боллоо.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эрхэм Элчин сайд болон албаны хүмүүс Ливид амь эрсэдсэн нь үнэхээр эмгэнэлтэй. Дипломат харилцааны эрхэм зорилго бол энх тайван юм. Элчин сайдын яамны нутаг дэвсгэрт халдаж байгаа нь олон улсын гэрээ эрх зүй, түүний үг үсгийг уландаа гишгэж байгаатай утга нэг юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Сири Улсад өрнөж буй утга учиргүй хүчирхийлэл, цус асгаруулсан тулааны эсрэг эвсэлд Монгол Улс нэгдсэнийг ч би дахин илэрхийлмээр байна. Хэдийгээр Сирийн хөдөлгөөн тайвны замаар эхэлсэн ч харамсалтай нь Засгийн газрын зүгээс хүчирхийлэлд турхирлаа. Өдрөөс өдөрт, цаг хором өнгөрөх тусам нөхцөл байдал улам дордсоор байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Сири Улсад өрнөж буй хямралыг жишээлж үзвэл зөвхөн Сирийн иргэд өртөж, амь эрсдэж байна гэж үзэх боломжгүй юм. Бид нэг дэлхий дээр зэрэгцэн амьдарч буй хүн төрөлхтөн учир тэд бидний ах, дүүс мөн. Дахиад нэг хүний алтан амь шалтгаангүйгээр үрэгдэхээс өмнө дэлхий нийт цус асгаруулсан аллага, хядлагыг эцэс болгох тэмцэлд нэгдэх нь зүйтэй.</span><span lang="MN" style="font-size: 12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бидний цэцэг цэврүү шиг охид хөвгүүд сургуульд сурч, өөрсдийнхөө ирээдүйг, мөрөөдлийг бүтээн байгуулах, биелүүлэх ёстой. Эдгээр охид хөвгүүд, тэдний эцэг эхчүүдийн амь гудамжинд үрэгдэж, тэдний амьдрал хар дарсан зүүд шиг өнгөрөх ёсгүй. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Энэ бол зүгээр нэг телевизийн нэвтрүүлэг биш. НҮБ-ын гишүүд бид тэр нэвтрүүлгийн үзэгчид ч биш. Зүгээр нэг телевизийн нэвтрүүлэг үзэх гэж энэ байгууллага байгуулагдаагүй. Бид шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Бид үйлдэл хийх шаардлагатай байна.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хүний эрх зөрчигдсөн эсвэл эдийн засгийн боломж муу байгаагаас уу, ер нь ямар шалтгаанаас гэдэг нь хамаагүй, үр хүүхдээ дайн тулаан, тэмцэлд явуулсан олон эхийн сэтгэл шаналж байна. Эх хүн үр хүүхдээ эрх чөлөөтэй байгаасай, ажилтай байгаасай, сайн сайхан амьдраасай л гэж боддог. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Миний 92 настай ээж маань намайг хүн бүрт хүндэтгэлтэй ханд, тэр дундаа эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд, ахмад хүмүүст илүү хүндэтгэлтэй ханд, тэдний төлөө ажил хий гэж өдөр бүр захидаг. Өрх гэрийн өмөг түшиг, улс үндэстний сурвалж язгуур нь эмэгтэйчүүд байдаг. Тэд эх дэлхийд амьдралыг бэлэглэдэг, тэд нялх үрийнхээ уйлах дууг мэдэрдэг. Хөгшин настай, ядарсан, өвдсөн зовсон болгоныгоо, асрамж халамж хэнд хэрэгтэйг мэдрэх зөн билиг тэдэнд бий. Бидний ээжүүд, эгч дүү нар, охидуудад маань бусдыг асран халамжлах нигүүлсэл нандин сэтгэлээрээ ялгардаг.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Бид улам олон удирдагч эмэгтэйчүүдтэй болох хэрэгтэй. Эмэгтэйчүүд аливааг цогцоор харах хандлагатай байдаг. Нийгмийн хөгжлийг урагшлуулахын тулд төрийн үйлчилгээний бүх шатанд илүү олон эмэгтэйчүүдийг ажиллуулах шаардлагатай байна. Дэлхий нийтийн өмнө тулгамдаад байгаа асуудал бэрхшээлийг даван туулахад эмэгтэйчүүд онцлог байдлаар хандах нь дамжиггүй.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">“Эмэгтэй дарангуйлагч, гараа цустсан удирдагч” гэж та бүхэн сонссон уу? Үгүй л болов уу. Илүү олон эмэгтэй эрх мэдэлтэй байсан бол бид илүү эв найртай, илүү хамтач, арай бага зовлон зүдгүүртэй, арай бага зөрчил тэмцэлтэй байх байсан гэж би боддог.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Өнгөрсөн зургадугаар сард болсон манай парламентын сонгуулиар эмэгтэй парламентчдын тоо өмнөхөөсөө гурав дахин өссөнийг Та бүхэнд дуулгахад таатай байна. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Эмэгтэйчүүдэд эрх мэдэл олгохын тулд охид хөвгүүдийн сурах боловсрох эрх тэгш байх учиртай. Боловсрол бол хүний язгуур эрх юм. Хүний хөгжлийн, чөлөөт нийгмийн суурь нөхцөл нь боловсрол. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Чанартай боловсролын үүд хаалгыг бид хүүхдүүддээ, хүүхэд бүрт нээж өгөх үүрэгтэй, тийм өртэй хүмүүс. Зэр зэвсэгт биш харин бид үр хүүхдүүдийнхээ боловсролд илүү хөрөнгө оруулах ёстой. Боловсрол бол хүүхэд бүрийн авьяас чадвар, нөөц бололцоог нь нээж өгдөг түлхүүр юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Маргаашийн иргэдийнхээ боловсролд хөрөнгө оруулахын ач холбогдол улс орны хувьд ч, дэлхий дахины хувьд аугаа их юм. Эрдэм боловсролтой улс үндэстнүүд эдийн засгийн хувьд баталгаатай, хүний эрхийг дээдлэн хүндэлдэг, улс төрийн илүү их эрх чөлөөтэй байдаг. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Ноён Ерөнхийлөгч өө, </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Монгол Улс урагш ахин дэвшиж байгаа тухай, дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн идэвхтэй гишүүн байсаар байх болно гэдгээ нотлон хэлэхдээ би баяртай байна. Эрхэм нэр төр, хүндлэлийн хамт эрх, үүрэг аль аль нь ирдэг гэдгийг бид ойлгодог.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Найман зуун тавин жилийн тэртээ Эзэн богд Чингис хаан мэндэлсэн юм. Дэлхийн түүхнээ хуурай газар дээрх хамгийн том эзэнт гүрэнг Чингис хаан байгуулсан билээ. Тэр өөртөө ганц ч хөшөө босгоогүй юм. </span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">”Морин дэл дээр дэлхийг эзлэх амархан, харин мориноосоо буугаад улс гэрээ засан төвхнүүлэх амаргүй” хэмээн эзэн Чингис хааны хэлсэн үг бий.</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN"> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:10.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">Хэдүүлээ үнэнээ л ярья. Түмэн янзын түвэгтэй энэ дэлхийд дипломат байх нь амаргүй болжээ. Бүх хүнд тэгш бололцоо олгохын төлөө тэмцэх ч амаргүй. Авлигын хар үүр уурхай руу гэрэл гэгээ тусгах бас л хэцүү. </span><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">Хуулийн засаглалаар нийгмийг удирдах ч бас амаргүй. Жинхэнэ ардчиллыг цогцлооно гэдэг ч хэцүү. Харин хөшөө баримал босгох амар. Эвдлэх, нураах бүр ч амар. Сайн засаглах амаргүй. </span><span style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Бид бүгд мориноосоо бууж, засаглах хэрэгтэй болоод байна. Засаглах засаглахдаа бүр сайн засаглах хэрэгтэй байна. Ингэж байж л бид хүүхэд бүр нь айх аюулгүй байх тийм л нийгмийг байгуулж чадна. Гэр бүл нь илүү найрсаг, чадавхтай, аз жаргалтай байх тийм нийгэм, үндэстэн болгон өсөн дэвжих тийм л дэлхийг бид байгуулах учиртай. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Жинхэнэ манлайлагчид, жинхэнэ удирдагчид ийм л түүх бүтээж, ийм л дэлхийг ардаа үлдээх ёстой. Тэд хөшөө дурсгалд бус, хүндээ хөрөнгө оруулалт хийдэг, иргэнийхээ сайн сайхан, эрх чөлөөт амьдралд хөрөнгө оруулалт хийдэг. </span><span style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ноён Ерөнхийлөгч өө,</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ноён Ерөнхий нарийн бичгийн дарга аа, </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Эрхэм төр, засгийн тэргүүн манлайлагчид аа, </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хадагтай ноёд оо. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Та бүгдэд таларх</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">ъ</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">я. Хамтдаа шинэ боломжуудыг нээж, хамтдаа урагш</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:MN">и</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman"">л</span><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language: MN">ъ</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">я.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">2012.09.27<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">АНУ, Нью-Йорк хот  <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p></p> 2012,09,25 <a href="/%D1%85%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%BD%D1%8C-%D1%82%D3%A9%D1%80-%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%B4-%D1%85%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D0%B3%D0%BC%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81-%D1%81%D1%83%D1%83%D1%80%D1%8C-%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81-%D0%BD%D1%8C-%D1%8E%D0%BC/">ХУУЛИЙН ЗАСАГЛАЛ НЬ ТӨР, ИРГЭД ХООРОНДЫН НИЙГМИЙН ГЭРЭЭНИЙ ҮНДЭС СУУРЬ, АМИН СУДАС НЬ ЮМ</a> <p><p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">“Үндэсний болон олон улсын түвшин дэх хуулийн засаглал”-ын<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Асуудлаарх НҮБ-ын өндөр түвшний хуралдаанд хэлсэн үг<b><o:p></o:p></b></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language: MN"><o:p> </o:p></span></b></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Чуулганы дарга ноён Вүк Жеремик,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга ноён Бан Ги Мүн,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Ардчилалд шилжих явцад Монгол Улсын дэвшүүлсэн эрхэм зорилтуудын нэг нь нийгэмдээ хуулийн засаглалыг цогцлооход оршиж байсан билээ. Ганц ч цонх хагалалгүйгээр өрнөсөн ардчилсан хувьсгалаас хойш хорь гаруй жилийн дараа ч бид хуулийн засаглалыг эрхэмлэн дээдэлдгээ би өнөөдөр итгэлтэйгээр нотолж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Ардчиллын үнэт зүйлс, эдийн засгийн хөгжил цэцэглэлтийн аль алины үндэс суурь болсон хуулийн засаглалыг бэхжүүлэх үйлсэд манлайлан оролцож байгаад нь Ерөнхий нарийн бичгийн даргад талархлаа илэрхийлж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хүний эрх, хууль дээдлэх ёс өөр хоорондоо харилцан шүтэлцээтэй билээ. Эдгээр нь хүн төрөлхтний түгээмэл, салшгүй үнэт зүйлс,  баримтлах үндсэн зарчмууд юм. Хуулийн засаглал тогтоогүй байхад хүний эрх, эрх чөлөөг бүрэн дүүрэн эдлүүлэх боломжгүй. Иймээс ч хуулийн засаглал нь төр, иргэд хоорондын нийгмийн гэрээний үндэс суурь, амин судас нь юм. Хуулийн эрхэм дээд чанар, хуулийн өмнө эрх тэгш байх, хуулийн өмнө хариуцлага хүлээх, түүнийг шударгаар хэрэглэх зарчмуудыг дагаж мөрдөхөд чиглэсэн тодорхой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг хуулийн засаглал биднээс шаардана. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглал, авлига хоёр зэрэгцэн орших боломжгүй. Эрх чөлөө, хүний эрх, хуулийн засаглалын талаар наймаалцаж хэлэлцэх ёсгүйн адил авлигатай тэмцэхэд ч буулт хийх ёсгүй. Хууль бүх хүмүүст тэгш үйлчлэх ёстой. Ардчиллын үндсэн зарчим бол хуулиас дээр хэн ч үгүй, хэн ч байх ёсгүй. Энэ зарчим төрийн өндөр албан тушаалтнаас эгэл жирийн иргэн хүртэл бүгдэд нь үйлчлэх учиртай. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Түүхийнхээ туршид монголчууд төрдөө хуулийн засаглал тогтоон улс орноо удирдаж ирсэн билээ. Авлигатай холбоотой хэнийг ч гэсэн хатуу цээрлүүлсээр ирсэн. Хөгжиж буй орнуудын хувьд авлига нь ардчиллын хамгийн аюулт дайсан нь юм. Авлига нь халдварт өвчний нян лугаа адил тул түүний өөдөөс урьдчилан довтолж, таслан зогсоох ёстой бөгөөд энэ нь нэн тэргүүний зорилт байх учиртай юм. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Авлига гээч гэмт хэргийг жирийн иргэн бус харин төрийн албан хаагчид л үйлддэг. Авлигатай тэмцэх явдал нь бүх удирдах албан тушаалтан, төрийн албан хаагчдын хувьд нэгэн төрлийн шалгуур юм. Авлига нь эрх мэдэл, эд баялгийг хууль бусаар бий болгодог ноцтой гэмт хэрэг тул түүнийг үйлдэгсэд нь хууль ёсны шүүхээс зайлсхийхийн тулд түүний эсрэг олон нийтийн үзэл санааг өөртөө ашигтайгаар ашиглахыг оролддог. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Нийгэм, эдийн засгийн хөгжил болон авлигын хооронд нягт харилцаа холбоо бий. Хаана их авлига байна, тэнд хөгжил сул дорой байна. Тиймээс хуулийн засаглалыг төлөвшүүлэхийн төлөөх тэмцэл нь эдийн засгаа илүү тунгалаг болгон, амжилттай хөгжүүлэхийн төлөө тэмцэл юм.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">             Авлигатай тэмцэхэд боловсрол чухал үүрэгтэй. Иргэд нь эрхээ мэддэг, боловсролтой байх аваас удирдах хүмүүст албан тушаалаа урвуулан ашиглах боломж олгохгүй. Монгол Улс бол ардчиллын замаар замнаж буй залуу орон. Бид улс төр, эдийн засгийн салбарт төдийгүй хууль эрх зүйн салбарт ч дэвшил гаргах учиртай юм. Бидэнд бие даасан шүүхийн байгууллага хэрэгтэй бөгөөд улс төрийн дарамт, нөлөөллөөс ангид шүүхийн тогтолцоог бүрдүүлэн төлөвшүүлэхэд гол анхаарлаа төвлөрүүлэн ажиллаж байгаа билээ. Эдүгээ бид хуулийн тогтолцоондоо бүтцийн өөрчлөлт хийхээр 20 гаруй хууль эрх зүйн баримт бичгийг шинээр баталж гаргаад байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглал нь хүний үндсэн эрх, эрх чөлөөний баталгаа гэж бид үздэг. Төрийг ард иргэд байгуулдаг бөгөөд төр нь ард иргэдэд үйлчлэх ёстой. Төр нь хүний эрхийг дээдлэн хүндэтгэх ёстой, хүний амийг золиослох ёсгүй. Цаазаар авах нь хувь хүний нэр төрийг гутаасан буруу шийтгэл гэдэгт би итгэдэг. Энэ нь нийгэмд энх тунх байдлыг авчрахгүй. Энэ нь гэмт хэргийг устгахгүй, хүн төрөлхтнийг ч өөд нь татахгүй.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Монгол Улс цаазаар авах ялыг 2009 оны 6 дугаар сараас зогсоогоод байгаа билээ. Ерөнхийлөгчийн хувьд би үүнд хориг тавьсан юм. Эдүгээ бид цаазаар авах ялыг үүрд нэгэн мөр халах үүднээс холбогдох хууль гаргахаар ажиллаж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Өнгөрсөн жил Монгол Улс Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийн даргын үүргийг хүлээн авсан. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглалыг дэлгэрүүлэх нь бидний хувьд тэргүүлэх ач холбогдолтой зорилт байх бөгөөд олон улсын хамтын нийгэмлэгийн хүчин чармайлтыг бид талархан дэмжиж байна. НҮБ, ялангуяа Ерөнхий нарийн бичгийн дарга ноён Бан Ги Мүн хуулийн засаглалыг тэргүүлэх зорилтоо болгосонд би талархаж байна. Энэ нь миний хувьд ч, Монгол Улсын хувьд ч эрхэм зорилт юм. Учир нь үүнээс манай ардчиллын хөгжил дэвшил, эдийн засгийн амжилт шалтгаална.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Та бүхэнд талархлаа.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p></p> /%D1%85%D1%83%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%BD%D1%8C-%D1%82%D3%A9%D1%80-%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%B4-%D1%85%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%BD-%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D0%B3%D0%BC%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D1%8D%D1%81-%D1%81%D1%83%D1%83%D1%80%D1%8C-%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD-%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81-%D0%BD%D1%8C-%D1%8E%D0%BC/ <p><p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ-ийн<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">“Үндэсний болон олон улсын түвшин дэх хуулийн засаглал”-ын<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt; font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Асуудлаарх НҮБ-ын өндөр түвшний хуралдаанд хэлсэн үг<b><o:p></o:p></b></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal"><b><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family:"Arial","sans-serif";mso-ansi-language: MN"><o:p> </o:p></span></b></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Чуулганы дарга ноён Вүк Жеремик,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга ноён Бан Ги Мүн,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Ардчилалд шилжих явцад Монгол Улсын дэвшүүлсэн эрхэм зорилтуудын нэг нь нийгэмдээ хуулийн засаглалыг цогцлооход оршиж байсан билээ. Ганц ч цонх хагалалгүйгээр өрнөсөн ардчилсан хувьсгалаас хойш хорь гаруй жилийн дараа ч бид хуулийн засаглалыг эрхэмлэн дээдэлдгээ би өнөөдөр итгэлтэйгээр нотолж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Ардчиллын үнэт зүйлс, эдийн засгийн хөгжил цэцэглэлтийн аль алины үндэс суурь болсон хуулийн засаглалыг бэхжүүлэх үйлсэд манлайлан оролцож байгаад нь Ерөнхий нарийн бичгийн даргад талархлаа илэрхийлж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хүний эрх, хууль дээдлэх ёс өөр хоорондоо харилцан шүтэлцээтэй билээ. Эдгээр нь хүн төрөлхтний түгээмэл, салшгүй үнэт зүйлс,  баримтлах үндсэн зарчмууд юм. Хуулийн засаглал тогтоогүй байхад хүний эрх, эрх чөлөөг бүрэн дүүрэн эдлүүлэх боломжгүй. Иймээс ч хуулийн засаглал нь төр, иргэд хоорондын нийгмийн гэрээний үндэс суурь, амин судас нь юм. Хуулийн эрхэм дээд чанар, хуулийн өмнө эрх тэгш байх, хуулийн өмнө хариуцлага хүлээх, түүнийг шударгаар хэрэглэх зарчмуудыг дагаж мөрдөхөд чиглэсэн тодорхой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг хуулийн засаглал биднээс шаардана. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглал, авлига хоёр зэрэгцэн орших боломжгүй. Эрх чөлөө, хүний эрх, хуулийн засаглалын талаар наймаалцаж хэлэлцэх ёсгүйн адил авлигатай тэмцэхэд ч буулт хийх ёсгүй. Хууль бүх хүмүүст тэгш үйлчлэх ёстой. Ардчиллын үндсэн зарчим бол хуулиас дээр хэн ч үгүй, хэн ч байх ёсгүй. Энэ зарчим төрийн өндөр албан тушаалтнаас эгэл жирийн иргэн хүртэл бүгдэд нь үйлчлэх учиртай. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Түүхийнхээ туршид монголчууд төрдөө хуулийн засаглал тогтоон улс орноо удирдаж ирсэн билээ. Авлигатай холбоотой хэнийг ч гэсэн хатуу цээрлүүлсээр ирсэн. Хөгжиж буй орнуудын хувьд авлига нь ардчиллын хамгийн аюулт дайсан нь юм. Авлига нь халдварт өвчний нян лугаа адил тул түүний өөдөөс урьдчилан довтолж, таслан зогсоох ёстой бөгөөд энэ нь нэн тэргүүний зорилт байх учиртай юм. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Авлига гээч гэмт хэргийг жирийн иргэн бус харин төрийн албан хаагчид л үйлддэг. Авлигатай тэмцэх явдал нь бүх удирдах албан тушаалтан, төрийн албан хаагчдын хувьд нэгэн төрлийн шалгуур юм. Авлига нь эрх мэдэл, эд баялгийг хууль бусаар бий болгодог ноцтой гэмт хэрэг тул түүнийг үйлдэгсэд нь хууль ёсны шүүхээс зайлсхийхийн тулд түүний эсрэг олон нийтийн үзэл санааг өөртөө ашигтайгаар ашиглахыг оролддог. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Нийгэм, эдийн засгийн хөгжил болон авлигын хооронд нягт харилцаа холбоо бий. Хаана их авлига байна, тэнд хөгжил сул дорой байна. Тиймээс хуулийн засаглалыг төлөвшүүлэхийн төлөөх тэмцэл нь эдийн засгаа илүү тунгалаг болгон, амжилттай хөгжүүлэхийн төлөө тэмцэл юм.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">             Авлигатай тэмцэхэд боловсрол чухал үүрэгтэй. Иргэд нь эрхээ мэддэг, боловсролтой байх аваас удирдах хүмүүст албан тушаалаа урвуулан ашиглах боломж олгохгүй. Монгол Улс бол ардчиллын замаар замнаж буй залуу орон. Бид улс төр, эдийн засгийн салбарт төдийгүй хууль эрх зүйн салбарт ч дэвшил гаргах учиртай юм. Бидэнд бие даасан шүүхийн байгууллага хэрэгтэй бөгөөд улс төрийн дарамт, нөлөөллөөс ангид шүүхийн тогтолцоог бүрдүүлэн төлөвшүүлэхэд гол анхаарлаа төвлөрүүлэн ажиллаж байгаа билээ. Эдүгээ бид хуулийн тогтолцоондоо бүтцийн өөрчлөлт хийхээр 20 гаруй хууль эрх зүйн баримт бичгийг шинээр баталж гаргаад байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглал нь хүний үндсэн эрх, эрх чөлөөний баталгаа гэж бид үздэг. Төрийг ард иргэд байгуулдаг бөгөөд төр нь ард иргэдэд үйлчлэх ёстой. Төр нь хүний эрхийг дээдлэн хүндэтгэх ёстой, хүний амийг золиослох ёсгүй. Цаазаар авах нь хувь хүний нэр төрийг гутаасан буруу шийтгэл гэдэгт би итгэдэг. Энэ нь нийгэмд энх тунх байдлыг авчрахгүй. Энэ нь гэмт хэргийг устгахгүй, хүн төрөлхтнийг ч өөд нь татахгүй.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Монгол Улс цаазаар авах ялыг 2009 оны 6 дугаар сараас зогсоогоод байгаа билээ. Ерөнхийлөгчийн хувьд би үүнд хориг тавьсан юм. Эдүгээ бид цаазаар авах ялыг үүрд нэгэн мөр халах үүднээс холбогдох хууль гаргахаар ажиллаж байна.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Ноён дарга аа,<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Өнгөрсөн жил Монгол Улс Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийн даргын үүргийг хүлээн авсан. <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">            Хуулийн засаглалыг дэлгэрүүлэх нь бидний хувьд тэргүүлэх ач холбогдолтой зорилт байх бөгөөд олон улсын хамтын нийгэмлэгийн хүчин чармайлтыг бид талархан дэмжиж байна. НҮБ, ялангуяа Ерөнхий нарийн бичгийн дарга ноён Бан Ги Мүн хуулийн засаглалыг тэргүүлэх зорилтоо болгосонд би талархаж байна. Энэ нь миний хувьд ч, Монгол Улсын хувьд ч эрхэм зорилт юм. Учир нь үүнээс манай ардчиллын хөгжил дэвшил, эдийн засгийн амжилт шалтгаална.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN"><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span lang="MN" style="font-size:12.0pt;font-family: "Arial","sans-serif";mso-ansi-language:MN">Та бүхэнд талархлаа.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p></p> 2012,09,15 <a href="/%D3%A9%D3%A9%D1%80%D1%82%D3%A9%D3%A9-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%BC%D1%8D%D0%B4%D1%8D%D0%BB-%D1%82%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D1%80%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D1%85-%D0%B1%D0%B8%D1%88-%D0%B8%D1%80%D0%B3%D1%8D%D0%B4%D1%8D%D0%B4-%D1%8D%D1%80%D1%85-%D0%BC%D1%8D%D0%B4%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D1%88%D0%B8%D0%BB%D0%B6%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%81%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D1%80-%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D0%BB-%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B0-%D1%85%D1%8D%D0%BC%D0%B6%D0%B8%D0%B3%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%8D/">ӨӨРТӨӨ ЭРХ МЭДЭЛ ТӨВЛӨРҮҮЛЭХ БИШ, ИРГЭДЭД ЭРХ МЭДЛИЙГ ШИЛЖҮҮЛСНЭЭР БИДНИЙ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ХЭМЖИГДЭНЭ</a> <p><p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold">Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржийн<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold"> “Шууд ардчилал, иргэдийн оролцоотой төсвийн менежмент” <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" align="right" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt; text-align:right;line-height:normal;mso-outline-level:1"><span style="font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-font-kerning:18.0pt;mso-bidi-font-weight:bold">үндэсний сургалтын хаалтын үеэр хэлсэн үг<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">2012 оны 9 сарын 15</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:auto; text-align:justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энэхүү сургалтад оролцож байгаа та бүхний оройн амар амгаланг ирье. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Шууд ардчилал, иргэдийн оролцоотой төсвийн менежментийн тухай та бид ярилаа. Ер нь Төсвийн тухай шинэ хуульд танай сумын Засаг даргын Тамгын газар яаж ажиллах, санхүүгийн эх үүсвэрээ хаанаас бүрдүүлэх юм гэдгийг тодорхой заасан байгаа. Тэгэхлээр нэгд бид үүнийг сайн судалж ойлгосон байх хэрэгтэй. Өөрсдөө төдийгүй хүүхдүүд маань мэддэг байх учиртай. Тэд хүүхэд байхдаа монгол хүн болох ёстой. Монгол хүндээ бүр Монгол Улсын иргэн болох ёстой. Иймээс иргэний хувьд, энэ улсыг ирээдүйд авч явах хүний хувьд нутаг орныхоо засаг захиргааны үйл ажиллагаа, хөгжлийн эх үүсвэрийн тухай ойлголттой болох ёстой. Цаашлаад Монгол Улсынхаа, хөрш орнуудынхаа, дэлхий нийтийн талаар мэдээлэлтэй болох ёстой.</span><span style="font-size: 12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хоёр дахь гол асуудалд та бүхний анхаарлыг хандуулъя. Иргэн нь оролцдоггүй иргэний нийгэм гэж байж болохгүй. Хүн нь эдэлдэггүй хүний эрх гэж байж болохгүй. Иргэний нийгэм байгуулах нь бидний гол баримтлах зарчим. Үндсэн хуульдаа бид ингэж биччихсэн мөртлөө иргэн нь оролцдоггүй байж таарахгүй. Эндээс бид ажлаа эхлэх ёстой. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ерөнхийлөгч болсныхоо дараа удалгүй миний хийсэн нэг ажил бол иргэний танхим шинээр байгуулсан явдал. Үе үеийн төрийн тэргүүнүүд сууж байсан тэр танхимыг иргэд маань саналаа хэлдэг танхим болгоё гэж шийдээд байгуулсан юм. Улсын Их Хурал руу оруулах гэж байгаа, Ерөнхийлөгчийн зүгээс санаачилж боловсруулсан тэр эрх зүйн чухал чухал баримт бичиг, нийгэмд тулгамдсан асуудлуудаар хэлэлцүүлэг өрнүүлж, иргэд саналаа хэлдэг байг, тэднийхээ саналыг сонсъё гэж бодсон юм. Иргэд гэдэгт эрдэмтэд, шинжээчид, тухайн хэлэлцэж буй асуудлаар бодитой үйл ажиллагаа явуулдаг, зохицуулдаг хүмүүс, олон нийтийн төлөөлөл гээд олон хүн орж байгаа. Энэ үйл ажиллагаа цаашдаа өргөжөөд аймгууд, мөн сумдад иргэний танхим байгуулагдаж байна. Гэхдээ эхлээд үүндээ бид өөрсдөө дасах хэрэгтэй байна. Шууд хуулиар тулгавал хүн хүлээж авахад хэцүү. Одоо иргэний танхим, иргэний оролцоо гээд иргэн хүн юм ярихад эвэртэй туулай үзсэн юм шиг хандлагатай байдаг нь арилж байгаа. Ингэж явах ёстой. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Би хажуудаа хүний эрх, иргэний оролцооны зөвлөх гэж орон тоог анх удаа бий болгосон. Үүгээрээ Ерөнхийлөгч юунд анхаарах гэж байна вэ гэдгээ ойлгуулах гэсэн юм. Өөрөөр хэлбэл хүний эрх, иргэний оролцоонд анхаарах гэж буй юм байна, ерөөсөө бүх газраа ийм албатай, ийм ажил хариуцсан хүнтэй болгох ёстой юм байна, энэ бол гол асуудал юм гэдгийг ойлгуулах гэж оролдоод байгаа юм. Ямар учраас иргэний оролцооны тухай ингэж удаан хугацааны дараа төрийн ордонд цуглан ярьж байна вэ гэвэл нэгэнт тогтсон бүхэл бүтэн зуршил, хэв жаягийг өөрчлөх хэрэгтэй байгаа юм. Бүхэл бүтэн сэтгэлгээний хувьсгал хийх, тодруулбал хаант төрийн үед хаан шийддэг, бусад улс орны эрхшээл, нөлөөнд байх үед тэр улсууд нь шийддэг, өөр үед нам шийддэг, дарга шийддэг, би бол мэдэх юм байхгүй, тэнд л юм шийдэгдэх ёстой гэсэн ойлголтоор хэдэн зуун жил явсан тэр сэтгэхүйгээсээ хамгийн түрүүнд салах ёстой. Энэ бол боолын, хамжлагын үеийн сэтгэхүй шүү дээ. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Энэ сэтгэхүйгээс салахад цаг хугацаа шаардагдах нь ойлгомжтой. Магадгүй бид өдгөө ч ийм байдлаар хандаж цаг алдсаар байна. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Хууль, эрх зүйн хувьд энэ сэтгэлгээний шинэчлэлийг хийх боломж нээлттэй байгаа. Үндсэн хуульд монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцох буюу төлөөллөөрөө дамжуулан төрийн бодлогыг тодорхойлоход оролцоно гэсэн байдаг. Шууд оролцох боломжийг ч заагаад өгчихсөн байна. Мөн Төсвийн тухай хуульд иргэний оролцоо гэсэн бүлэг оруулсан байгаа. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас аймаг, сумд эдийн засгийн эрх мэдэл олгох, орон нутгийн хөгжлийн сан байгуулах, төсөв мөнгөө өөрсдөө хэлэлцдэг болгох санааг хуульд тусгуулсан юм. Энэ асуудлыг уг нь 2004 онд Ерөнхий сайд байхдаа Засгийн газраас чиглэл өгч, Дэлхийн банкнаас хэрэгжүүлсэн “Тогтвортой амьжиргаа-2” төсөлд аймаг, суманд хийх гэж буй зүйлээ иргэд нь оролцон шийддэг болгохоор тусгуулж байсан. Энэ утгаар бол манайд хэрэгжээд эхэлчихсэн соёл. Тэгэхээр суурь нь 2004 оноос тавигдсан гэсэн үг.</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Одоо бид үүнийгээ үндсэн эрх болгож цааш нь өргөжүүлэх хэрэгтэй байгаа юм. Өнөөдөр та бүхэн шууд ардчиллын багш гэдэг гэрчилгээтэй болох гэж байна. Дээр үеийн шинэ үсгийн багш гэдэг шиг. Шинэ үсэг бараг зааж байсантай адил хэмжээний үйл явц мөн. Та бүхэн орон нутагтаа очоод 10, 20 хүн цуглуулаад тэр хүмүүстээ ардчиллын тухай, иргэний оролцооны тухай мэдсэн бүх зүйлээ ярьж өгөх хэрэгтэй. Иймэрхүү маягаар энэ ажил цаашид өрнөнө. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ерөнхийлөгчийн, ер нь аль ч даргын бүрэн эрх тодорхой хугацааны дараа дуусна. Тэр үед бидний үйл ажиллагааг юугаар хэмжих вэ гэдгийг байнга бодож байх ёстой. Их эрх мэдэл өөртөө төвлөрүүлснээр хэмжих үү, аль эсвэл эрх мэдлийг иргэдэд шилжүүлснээр үйл ажиллагаа хэмжигдэх үү. Миний итгэл үнэмшлээр бол өөртөө эрх мэдэл төвлөрүүлэх биш, иргэдэд эрх мэдлийг шилжүүлснээр бидний үйл ажиллагаа хэмжигдэнэ гэж боддог. Засгийн эрх барилцаж буй хүмүүс сонгуулийн өмнө нь сөрөг хүчин, янз бүрийн хөдөлгөөний идэвхтэн байх үедээ их л мундаг юм ярьдаг. Тэрийгээ эрх мэдэлтэй болсон хойноо ч бас эрхэмлэдэг, мөрддөг байх хэрэгтэй. Дарга болоод өөр нүүртэй болж болохгүй. </span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Манайхан сайд, дарга болоод гараад ирэхээрээ илүү олон хүн томилмоор санагдаад, намын гишүүдээсээ илүү хүнийг ажилтай болгомоор бодогдоод, нөгөөдүүл нь ч тэгж шаардаад эхэлдэг. Бас илүү их төсвийг захиран зарцуулдаг болмоор санагдаад ирдэг бололтой. Одоо ийм байдал дээр хязгаарлалт тавьж өгөх цаг болсон. Бид хангалттай ярьсан, одоо үйлдэл хийх хэрэгтэй байна. Тийм учраас иргэний оролцоог хангах талаар Төсвийн хуульд тусгасан санаагаа бид цаашдаа бие даасан хууль болгож өгнө гэж бодож байгаа.</span><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family: "Times New Roman""><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman""> <o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0in;margin-bottom:.0001pt;text-align: justify;line-height:normal"><span style="font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"">Ер нь монголын төрд 3 дутагдал байгаа. Нэгдүгээрт эрх шилжихгүй байгаа, хоёрдугаарт төрийн эрх мэдлийг бизнес гэж харж байгаа, гуравдугаарт хариуцлага тооцохгүй байгаа. Энэ гурав гурвуулаа дахиад иргэний оролцоотой холбоотой. </span><span style="font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";mso-fareast-font-family:"T